บทที่ ๒
เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง
ในการวิจัยครั้งนี้ ผู้วิจัยได้ศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง โดยศึกษาข้อมูลตามลำดับดังนี้
๑. ความหมายของปัญหา
๒. ความหมายของการเรียนการสอน
๓. แนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับการเรียนการสอน
๔. การแก้ปัญหาตามหลักอริยสัจ ๔
๕. งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง
๑. ความหมายของปัญหา
การศึกษาความหมายของปัญหา ผู้วิจัยได้กำหนดขอบข่ายในการศึกษาดังนี้คือ
ความหมายของปัญหาการจัดการเรียนการสอน หมายถึง[1]
๑. ปัญหาด้านผู้สอน
๑.๑ผู้สอนมักสอนแบบบรรยาย วิธีการสอนใช้แบบเดิม คือ ถ่ายเทความรู้ ไม่ถ่ายเทความคิด เป็น-ทำเป็น
๑.๒มุ่งเน้นการท่องจำเพื่อสอบมากกว่าการเน้นให้ผู้เรียนรู้จักคิด วิเคราะห์ แสวงหาความรู้ด้วยตนเองรวมทั้งความรักที่จะเรียนรู้
๑.๓เน้นทฤษฎีมากกว่าปฏิบัติ
๑.๔เน้นปริมาณมากกว่าคุณภาพ การสอนเป็นกลุ่มใหญ่ทำให้ครูและศิษย์ไม่ค่อยมีความใกล้ชิดกัน
๑.๕ไม่มีบรรยากาศทางการฝึกฝนค้นคว้าวิจัย
๑.๖อาจารย์ที่มีคุณภาพทั้งทางด้านการสอนและวิจัยมีน้อย
๑.๗กิจกรรมการเรียนการสอนไม่หลากหลายส่วนใหญ่จัดอยู่ภายในสถาบัน
๑.๘ความรู้ความสามารถทางวิชาการ การถ่ายทอดความรู้ เจตคติและความเป็นครูที่ลดต่ำลง
๒.ปัญหาด้านผู้เรียนบุคลิกภาพของบัณฑิตยังบกพร่องในเรื่องการมีมนุษยสัมพันธ์ที่ดี ความอุตสาหะ ความอดทน และความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ ขาดทักษะแลประสบการณ์ในการค้นคว้าวิจัย ขาดทักษะในการเขียนเรียงความภาษาไทยไม่สามารถสื่อสารโดยใช้ภาษาอังกฤษได้
๓.ปัญหาด้านวัสดุอุปกรณ์
๓.๑ ห้องสมุดไม่ทันสมัย ไม่สามารถเป็นคลังแห่งความรู้ที่เพียงพอสำหรับการหาความรู้เพิ่มเติมได้
๓.๒ ตำราซึ่งเป็นสื่อหลัก ยังมีคุณภาพต่ำ ล้าสมัยและไม่นำความรู้/ประสบการณ์ของไทยเข้าไป
๔.ปัญหาด้านการจัดการ
๔.๑ การควบคุมคุณภาพการเรียนการสอนเป็นไปได้ยาก เพราะไม่สามารถประเมินได้ว่าผู้สอนสอนครบถ้วนและบังเกิดผลตามหลักสูตรหรือไม่เพียงใด
๔.๒ การลงทุนด้านการวิจัยมีน้อย ทำให้ขาดองค์ความรู้ใหม่ กระทบต่อคุณภาพอาจารย์ เพราะไม่สามารถแสวงหาความรู้เพิ่มเติมได้
๒.การแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับผู้เรียน
๑. การเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ โดยอาจารย์คำนึงถึงคุณค่าที่ผู้เรียนจะได้รับเป็นหลักและเอื้อประโยชน์ ต่อผู้เรียนมากที่สุด
๒. มีการเตรียมความพร้อมของผู้เรียนในการเรียนแบบผู้เรียนเป็นสำคัญอย่างต่อเนื่อง โดยเตรียมผู้เรียนมาตั้งแต่ระดับชั้นประถมและมัธยมศึกษา ก่อนที่จะเข้าสู่ระดับปริญญาตรี
๓. กำหนดคุณลักษณะของบัณฑิตที่พึงประสงค์เพื่อนำไปสู่เป้าหมายการผลิตที่ชัดเจน และมีคุณภาพ
๔. การปลูกฝังและพัฒนาทักษะทั้งทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ ด้านภาษาและด้านการสื่อสารให้กับผู้เรียน
๕. การปลูกฝังและพัฒนาทักษะทางด้านการคิดอย่างมีวิจารณญาณ การวิเคราะห์ การแก้ปัญหา
๖. ปลูกฝังให้มีนิสัยในการใฝ่รู้
๗. พัฒนาทักษะในการคัดเลือกข้อมูลโดยการวิเคราะห์ สังเคราะห์
๘. การปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรม โดยวิธีการสอดแทรกในการเรียนการสอนทุกๆ รายวิชา นอกจากการจัดเป็นรายวิชาเฉพาะ
๓.การแก้ปัญหาเกี่ยวกับผู้สอน
๑. ควรลดการบรรยาย ทำหน้าที่เป็นผู้สนับสนุนชี้แนะ
๒. เน้นเข้าใจ และเห็นความจำเป็นของหลักการผู้เรียนเป็นสำคัญ
๓. มีการกำหนดภาระงานที่เหมาะสมและชัดเจน ได้แก่ การสอนการวิจัย การให้บริการทางวิชาการ และการทำนุบำรุงส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม
๔. มีการประเมินการสอนของอาจารย์ โดยการเน้นการประเมินเพื่อพัฒนาและปรับปรุงการสอนของอาจารย์ให้มีประสิทธิภาพ
๕. ส่งเสริมให้อาจารย์ได้ทำการวิจัยเกี่ยวกับการพัฒนาการเรียนการสอน โดยการกำหนดเป็นภาระงานที่จะต้องปฏิบัติและจัดสรรงบประมาณสนับสนุนตลอดจนอำนวยความสะดวก รวมทั้งจัดหามาตรการที่จะช่วยกระตุ้นจูงใจในการดำเนินการวิจัย
๔.การแก้ปัญหาเกี่ยวกับวิธีการเรียนการสอน
๑.ลดการบรรยายเน้นกิจกรรมที่ส่งเสริมและพัฒนาผู้เรียน
๒. มีวิธีการสอนที่หลากหลาย เหมาะสมกับธรรมชาติเนื้อหาวิชา และระดับของผู้เรียน โดยเฉพาะในระดับปริญญาตรีที่เน้นการเรียนแบบมุ่งให้เกิดความคิดวิเคราะห์ วิจารณญาณ และทักษะการแก้ปัญหา ตลอดจนทักษะในการกลั่นกรองหรือย่อยข้อความรู้ที่ได้จากการเรียนรู้
๓. จัดกระบวนการพัฒนาทักษะในการสอนของอาจารย์ให้สามารถดำเนินการสอนตามหลักการเรียนรู้แบบผู้เรียนเป็นสำคัญ โดยการจัดโปรแกรมการพัฒนาเป็นระยะในระหว่างการทำงาน รวมทั้งกำหนดเป็นนโยบายภาระงานที่อาจารย์จะต้องมีการพัฒนาเป็นช่วงๆ
๔. ส่งเสริมให้มีการใช้สื่อประกอบกิจกรรมการเรียนรู้ของผู้เรียนมากขึ้น เช่น การใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ช่วยสอนการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเป็นต้น
๕. จัดให้มีรูปแบบการเรียนรู้ที่หลากหลายแก่ผู้เรียนตามความสนใจและความถนัดทั้งในระบบ นอกระบบ และตามอัธยาศัยซึ่งเน้นการเรียนรู้ตลอดชีวิต
๕.การแก้ปัญหาเกี่ยวกับหลักสูตร
๑.เน้นการพัฒนาปรับปรุงหลักสูตรให้มีคุณภาพและทันสมัย
๒. พัฒนาหลักสูตรให้ส่งเสริมการเรียนแบบบูรณาการ การประสานชีวิตจริง และการเตรียมการทำงานจากประสบการณ์ การแก้ปัญหาเกี่ยวกับผู้บริหาร
๓.กำหนดวิสัยทัศน์เกี่ยวกับการเรียนการสอนที่ชัดเจน
๔. มีนโยบายในการสนับสนุนทางด้านต่างๆ ในการจัดการศึกษา ตลอดจนการพัฒนาการเรียนการสอน
๕. มีการวางแผนการจัดการศึกษา โดยการกำหนดทิศทาง เป้าหมาย วิชาการอย่างชัดเจน ตลอดจนมีการวางแผนประสานงานอย่างต่อเนื่องในการจัดการศึกษา
๖. มีโครงการพัฒนาทักษะทางด้านการบริหารของผู้บริหารอย่างต่อเนื่องเป็นระยะ รวมทั้งการพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ
๗.การบริหารจัดการควรเน้นที่คุณภาพของการศึกษามากกว่าเชิงปริมาณ
๘.จัดงบประมาณเพื่อใช้พัฒนาการเรียนการสอนอย่างจริงจัง
๖.การแก้ปัญหาเกี่ยวกับสภาพแวดล้อมต่างๆและการจัดการ
๑. เน้นการผลิตบัณฑิตและการจัดการเรียนการสอนในเชิงคุณภาพมากกว่าเชิงปริมาณ โดยมีระบบการประกันและการตรวจสอบคุณภาพ
๒.จัดหาและบริการสื่อวัสดุอุปกรณ์การเรียนการสอนอย่างเพียงพอ
๓. ประสานงานทุกระดับในสถาบันตั้งแต่ระดับนโยบายของมหาวิทยาลัย ระดับคณะ ศูนย์ และภาควิชา
๔. การนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในการจัดและการเรียนการสอน
