referred pain

“ปวดฟัน” เป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้คนไข้ต้องมาหาหมอฟัน แต่ในบางครั้งอาการปวดที่คนไข้บอก อาจจะมีสาเหตุต่างๆกันไป ซึ่งเป็นหน้าที่ของทันตแพทย์ที่ต้องหาสาเหตุของอาการปวดให้ชัดเจน

ในบางครั้ง คนไข้อาจเกิดอาการปวดที่ตำแหน่งอื่น เช่น ฟันซี่อื่น หรือ บริเวณอื่นของศีรษะและใบหน้า ทำให้เกิดความสับสนระหว่าง source of pain และ site of pain

ตัวอย่าง Referred pain pattern จากฟัน ไปยังฟัน หรืออวัยวะอื่นข้างเคียง (Glick 1962)

ฟันที่เป็นสาเหตุ

ตำแหน่งที่ refer

ฟันกรามใหญ่ซี่ที่ 1,2 ล่าง

 

Angle of mandible, back of ear

ฟันกรามใหญ่ซี่ที่ 3 ล่าง

 

Back of ear

ฟันตัดข้าง หรือฟันเขี้ยวบน

 

Nasal area

ฟันกรามน้อยซี่ที่ 2 บน

 

Vestibule of molar, temporal area


ตัวอย่าง อาการปวดจากส่วนอื่นของใบหน้า referมาที่ฟัน 

สาเหตุ

ฟันที่รู้สึกปวด

Anterior temporalis muscle

 

ฟันตัดกลางซี่บน

Middle temporalis muscle

 

ฟันตัดข้าง,ฟันเขี้ยวบน

Posterior temporalis muscle

 

ฟันกรามน้อย และฟันกรามใหญ่บน


ยกตัวอย่างโรค Angina pectoris ที่สามารถเกิด referred pain มาบริเวณฟันได้บ่อย

อาการสำคัญ : ปวดบริเวณขากรรไกรล่างข้างซ้าย สัมพันธ์กับการออกกำลังกาย ความเครียด

พบว่า 18% ของผู้ป่วยที่เป็น angina มีอาการปวดฟันและขากรรไกรล่าง และสามารถเป็นได้ทั้งสองข้าง (Natkin et al 1973)

ที่มา เอ็นโดสาร ปีที่ 9 ฉบับที่ 2/2547

ธัญญารัตน์