เมื่อคิดจะออกเดินทางไปท่องเที่ยว ปลายทางที่หลายคนหลายครอบครัวมักจะ คอดถึง เมืองเหนือ หรือ ดินแดนล้านนาเพราะเป็นเมืองที่ผสมผสานความเจริญและวัฒนธรรมดั่งเดิมเอาไว้ด้วยกันอย่างกลมกลืนและลงตัวทั่งยังอากาศดีและมีงานเทศกาลมากมายที่ชวนให้ไปเยี่ยมเยือน
ท่านที่เดินทางด้วยรถยนต์ รถโดยสารหรือมอเตอร์ไซรหากมองไปริมถนนหรือตามสถานที่ต่างๆ ในภาคเหนืออาจจะสังเกตเห็นว่ามีธงประดับชนิดหนึ่งที่ดูแตกต่างจากธงทั่วๆ ไปโดยเฉพาะตามวัดต่างๆ ซึ่งคนเหนือจะเรียกว่า ตุง
ตุง เป็นภาษาล้านนาที่ใช้เรียกธงทุกชนิดไม่ว่าจะเป็นแบบยาวๆที่ใช้ผูกยอดเสาแล้วปล่อยชายห้อยลงหรือเป็นผืนสามเหลี่ยม สี่เหลี่ยมเล็กๆมีหลายขนาดหลายแบบ หลายสีทำมาจากวัสดุหลายชนิด เช่น ทอด้วยผ้าทึบหรือทอโปร่งทั่งผืนทำจากกระดาษสากระดาษสีไม้หรือโลหะพวกเหล็ก สังกะสี ทองเหลือ
การประดับประดาตุงนอกจากใช้เกี่ยวข้องกับความเชื่อและพิธีกรรมต่างๆ เช่นเป็นการอุทิศส่วนบุญส่วนกุศลให้ตนเองและผู้ล่วงลับไปแล้วใช้บูชาใช้ประดับประดาในงานประเพณีต่างๆ ปีใหม่เมืองหรือสงกรานต์
หากท่านขับรถผ่านวัดทางเหนือแล้วเห็นตุงหลากสีมากมายแขนด้วยไม้ไผ่ปักเรียงรายจนกว่าจะถึงทางเข้าวัดนั่นหมายถึงวัดนี้กำลังมีงานบุญหรือเรียกว่า ปอยหลวง อาจจะเฉลิมฉลองศาลาหรือวิหารที่สร้างขึ้นมาใหม่
การใช้ตุงนั้นจะแบ่งตามลักษณะของการงานคือ ตุงที่ใช้ในงานมงคล เช่นงานประเภณีต่างๆ งานบุญงานกุศล ส่วนอีกประเภทหนึ่งคือ ตุงที่ใช้ในงานอวมงคล เช่นตุงสามหางในพิธีศพของชาวล้านนาและตุงผีตายโหงแห่งล้านนาตามโค้งหรือตามบริเวณสีแยกอันตรายต่างๆ เรามักจะเห็นตุงแดงปักอยู่ข้างทางมี กองทราย ใหญ่ 1 กองและกองทรายเล็กๆ หลายกองรายรอบตุงแดงที่ปักรวมทั้งสิ่งของในบริเวณจุดเกิดเหตุจะเป็นภาพเล่าเรื่องให้ผู้คนที่ผ่านไปมาได้รู้เรื่องราวว่าเกิดอะไรขึ้นโดยไม่ต้องสอบถามชาวบ้านค้างเคียง เริ่มจากสีสเปรย์สีขาวหากมีรอยพ่นสีขาวเป็นรูปคนอันนี้บอกได้เลยว่าตายค่าที่แต่ถ้าไม่มีจะรู้ได้อย่างไรว่าคนโดนชนเป็นตายร้ายดีอย่างไร สังเกตดูตรงที่หากมีตุงแดงมาปักข้างทางภายใน 7 วันแสดงว่ามีคนตายโหง ส่วนกองทรายที่เรียงรายอยู่รอบๆ ตุงแดง หากเป็นความเชื่อว่าจำนวน 108 นั้น เป็นกำลังของดาวที่เกี่ยวข้องกับชีวิตผู้คน แต่ปัจจุบันมักจะทำเท่าจำนวนอายุของคนตาย
เมื่อมีคนตายโหงไม่ว่าจากอุบัติเหตุหรือโดยยิงตาย ญาติๆจะเชิญพระสงฆ์มาทำพิธีในบริเวณที่เกิดเหตุเป็นการอุทิศส่วนบุญส่วนกุศลไปให้คนตาย ซึ่งส่วนใหญ่จะมาทำพิธีหลังเผาศพ 2-3 วันหรือภายในระยะเวลา 7 วันหลังการเสียชีวิตโดยนำไม้ไผ่รวมมาปักแขวนด้วยตุงแดงยาวราว 1-2 เมตรพร้อมด้วยกองทรายและกระทงใบตองเล็กๆใส่ของ เช่นไหว้ โดยญาติจะมีความเชื่อว่าตงแดงจะมีหางยาวปลิวไสวให้วิญญานได้เกาะขึ้นสวรรค์ตามตำนานที่เล่าต่อๆกันแต่หากตอนนั้นเป็นช่วงเทศกาล เช่น สงกรานต์ ซึ่งเป็นช่วงที่มีการรณรงค์ลดอุบัติเหตุ บางแห่งตำรวจท้องที่หรือ อบต มักจะนำตุงแดงมาปักเรียงแถวๆ บริเวณทางลงเขาหรือโค้งอันตรายเป็นการเตือนสติคนที่ขับรถเร็วไว้ก่อนทั้งๆ ที่ยังไม่มีคนตายแต่อย่างใดไปที่ยวภาคเหนือถ้าเห็นตุงแดงปักอยู่ข้างทางลิบๆแสดงว่าเป็นเขตอันตรายกรุณาเบาคนเร่งลงหน่อยและเพื่อจะได้เตือนสติให้ขับรถด้วยความระมัดระวัง สงกรานต์ นี้ ขออย่าให้มีตุงแดงปักสักตุงเลย
ผู้แต่ง ผู้เขียน ธีรศักดิ์ เชียงใหม่
จากหนังสือ คู่สร้างคู่สม
