วันนี้ถือว่าเป็นวันพิเศษอีกวันหนึ่งที่มีคณะเด็ก ๆ และผู้ปกครองกลุ่ม “ต้นกล้าคุณธรรม” เดินทางมาจากจังหวัดเชียงใหม่
เมืองเชียงใหม่เป็นเมืองที่น่าอยู่ เป็นเมืองที่คนส่วนใหญ่มีการประพฤติมีการปฏิบัติ เป็นคนดี เป็นคนที่มีคุณธรรม เป็นเมืองที่มีวัฒนธรรมประเพณีที่งดงาม ดีมาก จึงชื่อได้ว่าเป็นอีกเมืองหนึ่งที่เป็นหน้าเป็นตาของประเทศไทยเรา
เหตุนี้เองจึงเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้คนหลาย ๆ ภาคหลาย ๆ ประเทศพากันอยากไปเชียงใหม่
ดังนั้นเมื่อคนหลายที่หลายแห่งไปอยู่ก็มีความจำเป็นที่จะต้องพัฒนาทรัพยากรของมนุษย์ ทรัพยากรของคน พยายามที่จะสร้างต้นกล้า พัฒนาสายพันธุ์ขึ้นมาใหม่ พัฒนาสายพันธุ์ของมนุษย์ขึ้นมาใหม่
ต้นไม้ พืชพันธุ์ธัญญาหารต่าง ๆ เขาก็ต้องพัฒนาสายพันธุ์ให้มันแข็งแรง มันเคยทนแดดได้น้อย ทนหนาวได้น้อย ทนต่อโรคได้น้อย ก็ต้องพยายามหาแม่พันธุ์สายพันธุ์ที่มีภูมิคุ้มกันมีจุดเด่นในด้านใดด้านหนึ่งเอามารวมกัน
อย่างเช่นปศุสัตว์ เขาก็พัฒนาสายพันธุ์ของวัวของปลา ทุกอย่างก็มีการพัฒนา แม้แต่เทคโนโลยีต่างๆ เขาก็ต้องมีการพัฒนา
แต่ตัวของเราเอง ตัวของมนุษย์เองไม่ได้มีการพัฒนาเท่าที่ควร ส่วนใหญ่มีการพัฒนาตัวเองน้อย
อย่างมนุษย์เรา คนเราที่เกิดมามีโครงสร้างมีสรีระที่อ่อนแอ ไม่แข็งแรง จึงต้องอาศัยคุณพ่อคุณแม่เป็นผู้เลี้ยงดู ตั้งแต่ที่เราอยู่ในท้องก็ต้องอาศัยเลือด อาศัยธัญญาหารทางเลือดจากคุณแม่ คลอดออกมาก็ต้องอาศัยน้ำนม ต้องการการประคบประหงม จนเข้าอนุบาล ประถม มัธยม เราก็ต้องได้รับการเอาใจใส่ จนกระทั่งเข้ามหาวิทยาลัยก็ยังต้องมีคุณพ่อคุณแม่คอยส่งเสียเลี้ยงดู
ดังนั้นชีวิตเราจึงเป็นชีวิตที่ได้รับจากคุณพ่อคุณแม่มาตลอด ไม่ว่าจะเป็นเรื่องอาหาร ที่อยู่อาศัย ปัจจัย ๔ เราต้องได้รับจากพ่อแม่ผู้ปกครอง “มันจึงเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้เราเข้าใจว่า ชีวิตเราเกิดมานี้เพื่อเป็นผู้เอาไม่ได้เป็นผู้ให้”
พระพุทธเจ้าท่านสร้างบารมีจนได้ตรัสรู้จนกระทั่งปรินิพพาน สิ่งที่ท่านสอนข้อแรก ท่านก็เห็นว่า คนเราพื้นฐานกิเลสตัวสำคัญก็ต้องการเป็นผู้รับ ท่านจึงสอนให้รู้จักเสียสละ รู้จักให้ทาน การเป็นผู้ให้ เป็นลำดับแรก
สละอย่างหยาบ ๆ ก็คือวัตถุข้าวของเงินทองที่เราไปยึดว่าเป็นของเรา มันก็ยึดมั่นถือมั่น เงินบาทหนึ่งสลึงหนึ่ง แม้แต่ของใช้ส่วนตัว ถ้าเราไปยึดติดเราก็ยึดมั่นถือมั่นทันที
ท่านจึงให้เรามีใจที่เสียสละละความยึดมั่นถือมั่นทั้งสิ่งของ การกระทำ และคำพูดทุกอย่าง เพื่อให้กลับมาเป็นผู้ให้ ให้ทั้งความรักความเมตตา ครอบครัวของเราจะมีความสุขความอบอุ่นก็เพราะว่าคุณพ่อเป็นผู้ให้ คุณแม่เป็นคนเสียสละมีเมตตา คุณปู่คุณย่าคุณตาคุณยายของเราได้เป็นผู้ให้เป็นผู้เสียสละ ลูกหลานทุก ๆ คนเกิดมาเพื่อเป็นผู้ให้มันจึงจะมีความสุข
โลกนี้สังคมนี้ที่กำลังลุกเป็นฟืนเป็นไฟอยู่เพราะทุกคนที่เกิดมาต่างหวังเพื่อจะมาเอา มาเป็นผู้รับ
การที่เราให้ลูกเราเรียนหนังสือตั้งแต่ประถม มัธยม จนจบปริญญาตรี โท เอก ต่างก็ให้ศึกษาเพื่อที่ได้งานได้การทำ แต่สิ่งที่หวังที่สุดคือด้านคุณธรรมมันไม่ได้ให้ ด้านจิตด้านใจก็จะเป็นเพียงแต่ผู้เอา มีน้อยมากที่จะได้แทรกคุณธรรมให้กับลูก มีแต่ให้ลูกไปเป็นคนเก่งคนขยันมีความสามารถ แต่ความเก่งความขยันมันขาดคุณธรรมที่จะให้ที่จะเป็นผู้เสียสละ
การเรียนการศึกษาของเราอย่างนี้ จึงเป็นการเรียนเพื่อที่จะเอารัดเอาเปรียบคนอื่น เรียนที่จะมาทำอาชีพบนหลังของคนอื่น ทำงานบนหลังของคนที่เขาไม่มีโอกาส ไม่ได้รับการศึกษา มีโอกาสที่น้อยกว่าเรา
ดังนั้นจึงเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ให้คนยากจนเป็นเสียใหญ่ อย่างน้อยก็ ๙๕ เปอร์เซ็นต์ของประเทศ ที่ยากจนที่เป็นหนี้ คนพวกนี้เป็นพวกที่ด้อยโอกาส ทั้งทางวัตถุ ทางสติปัญญา การเรียนการศึกษา กลายเป็นคนชนชั้นกรรมกร เกษตรกร เป็นหนี้เป็นสินทุก ๆ หลังคาเรือน ไม่มีทางออกชีวิต ต้องไปเป็นลูกจ้างเป็นพนักงาน ไปเป็นหนุ่มโรงงานสาวโรงงานของคนในประเทศและคนต่างประเทศ ก็เพราะว่าเราขาดความดี ขาดคุณธรรม มันเลยต้องแบ่งชั้นวรรณะกัน แบ่งคนรวย แบ่งคนจน แบ่งเขาแบ่งเรา
การที่ทุกท่านทุกคนที่จะยกระดับฐานะกัน ถ้าเน้นกันแต่ในเรื่องวัตถุอย่างเดียว เราไม่ได้มาเน้นคุณธรรม ต่างคนก็ต่างที่จะทำอาชีพดี ๆ หาอาชีพดี ๆ
อาชีพดี ๆ ถ้ามันขาดคุณธรรมมันก็เป็นการทำนาหลังคนอื่น บนความทุกข์ความยากลำบากของคนอื่น
อย่างอาชีพที่ทุกคนอย่างให้ลูกให้หลานเป็นกันก็คือคุณหมอ ถือว่าเป็นอาชีพที่ดี แต่ถ้าหมอที่ไม่มีคุณธรรม ก็เป็นหมอที่ขูดรีดเอารัดเอาเปรียบจากคนที่เขากำลังจะตาย เขาทุกข์ยากลำบาก ร้องมาพึ่งหมอ แต่ถ้าตาและใจของหมอจ้องที่จะเอารัดเอาเปรียบ จ้องที่จะเอาแต่วัตถุ มันก็เป็นการเอาเปรียบจากคนที่กำลังเจ็บกำลังป่วย มันขาดเมตตา เพราะเราเน้นแต่เรื่องของวัตถุ เน้นแต่เรื่องเงินเรื่องทองอย่างเดียว
อย่างโรงพยาบาลเอกชนต่าง ๆ ยาแต่ละอย่างเข็มหนึ่ง ๆ เป็นแสน ค่ารักษาโรคผ่าตัดกันครั้งละเป็นแสนเป็นล้าน อย่างนี้เรียกว่าเป็นการหากินกับคนที่กำลังใกล้จะตาย มันเป็นการเอาเปรียบ มันไม่มีคุณธรรม "ถ้าเราเน้นแต่เอาทางวัตถุเงินทองไม่มีคุณธรรมมันก็บาปแน่นอนนะ"
พระพุทธเจ้าและในหลวงของเราท่านสอนให้เรารักกันเมตตากัน สงเคราะห์ช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ช่วยเหลือตัวเองให้มันได้ ให้มีความสุข แล้วจะได้ไปช่วยเหลือผู้อื่น
คนเรานี้อายุส่วนใหญ่อายุก็ไม่เกินร้อยปีเราก็ต้องจากทุกสิ่งทุกอย่างไป เราต้องเป็นผู้ให้ เราต้องเป็นผู้เสียสละ ความสุขทุกคนมันก็ติดมันก็ชอบ แต่เราก็ต้องแบ่งปัน เราก็ต้องแชร์ความสุขให้คนอื่นด้วย
พระพุทธเจ้าสอนเราว่าความสุขที่เรามีอยู่ก็ให้พอได้ พอเป็นอยู่ ความสุขกับการกินกับการใช้สอยทรัพยากรให้พออยู่ได้ เพราะปัญหาที่แท้จริงที่เราจะต้องแก้ไขต้องปฏิบัติก็คือจิตใจของเรานะ
ส่วนใหญ่เราจะไปแก้ปัญหาแต่สิ่งภายนอก เราจะไปแก้ที่คนอื่น ภายนอกมันแก้ได้บ้างแก้ไม่ได้บ้าง แม้แต่ตัวเราเองก็ยังแก้ได้ไม่หมด อย่างความแก่ใครจะแก้ให้มันไม่แก่ได้ มันแก้ไม่ได้ ความเจ็บ ความตาย ความพลัดพรากต่าง ๆ ที่มีอยู่กับเรา เราจะแก้มันไม่ได้
พระพุทธเจ้าท่านให้เรามาแก้ที่ใจของเรา มันเจอสิ่งเหล่านี้ขึ้นมา ใจของเราจะได้คิดให้เกิดปัญญา ถ้าไม่มีสิ่งที่ไม่ได้ดังใจ เราก็จะไม่ได้มีโอกาสที่จะได้มารักษาศีล ไม่ได้มีโอกาสที่จะได้มาทำสมาธิ เจอทั้งคนดีทั้งคนไม่ดี เราก็ได้มีความอดทน จะได้สร้างสติสร้างปัญญาขึ้นมา เขาเรียกว่าคิดให้มันเกิดปัญญา เพราะว่าศีลมันก็เกิดเพราะสิ่งก็เกิดจากสิ่งเหล่านี้เป็นเหตุเป็นปัจจัย สมาธิที่ว่าตั้งมั่น ๆ ถ้าไม่มีปัญหาไม่มีความยากความลำบากให้มาทดสอบเราจะมาทำใจได้มั๊ย
สมาธิก็เกิดจากสิ่งเหล่านี้ เกิดจากอุปสรรค เกิดจากความที่ไม่ได้ดังใจ ปัญญาความรู้แจ้ง ความรู้จริงของสังขารของความทุกข์ทั้งหลายทั้งปวง ล้วนเกิดจากสิ่งเหล่านี้
เราต้องคิดเพื่อให้เกิดปัญญา
ชีวิตประจำวันของเรามันต้องเจอทั้งสุขทั้งทุกข์ เจอทั้งสิ่งที่ได้ดังใจและไม่ได้ดังใจ ความร้อน ความหนาว คนดีคนไม่ดี สิ่งต่าง ๆ ก็ให้ “ช่างหัวมัน” ให้ใจของเราเกิดศีลเกิดสมาธิ เกิดปัญญา
ให้ทุกคนถือว่าเราได้พบได้เจอสิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่จะทำให้เราได้สร้างบารมีสร้างความดี ถ้าเราได้เจอแต่สิ่งที่มันได้ดังใจทุกอย่างเรานี้จะแย่เลยนะ เพราะเราก็ไม่ได้อดไม่ได้ทน ไม่ได้สร้างบารมี ไม่ได้มารักษาศีล ไม่ได้มาฝึกไม่ได้มาฝืน ความดีของเราก็เลยไม่มี
พระพุทธเจ้าท่านให้เราคิดอย่างนี้ ดังเช่นตอนที่พระองค์เสวยชาติเป็นสุวรรณสาม พ่อแม่ไปหาผลไม้โดนพิษงูจนตาบอด แต่สุวรรณสามพอรู้ว่าพ่อแม่ตาบอด เขาก็คิดว่าดีเหมือนกันนะ เพราะพ่อแม่ตาบอดเราจะได้มีโอกาสสร้างบารมีตอบแทนบุญคุณของพ่อของแม่ที่ท่านยากลำบากเพราะเรามาเยอะแล้ว ถ้าคนคิดเป็นเราก็มีโอกาสให้เราพบความสุขความเจริญได้
เพราะการเกิดมาในโลกนี้มันมีแต่ความทุกข์มีแต่ปัญหาทั้งนั้น
ทุกคนล้วนเจอปัญหามามาก จึงเป็นสิ่งจำเป็นที่เราทุกคนจะต้องเป็นผู้ให้ รู้จักพูด รู้จักเสียสละ ให้ความสุขแก่ผู้อื่น
การพูดให้กำลังใจ... เราต้องรู้จักใช้คำพูดให้เกิดประโยชน์ ต้องรู้จักพูดให้ดี พูดแล้วเกิดกำลังใจ พูดแล้วความสุข ต้องแสดงความเมตตา คิดเมตตาให้เขาก่อน เป็นพี่กันเป็นพี่น้องกัน ต้องรู้จักเอาใจเขามาใส่ใจเรา
พ่อแม่เวลาจะพูด เวลาที่จะสั่งสอนลูกก็ต้องดูก่อน ตอนนี้ลูกเขาเหนื่อยไหม ตอนนี้ลูกเขามีปัญหาอะไรหรือเปล่า มันเป็นผ้าที่พร้อมจะย้อมหรือยัง...?
ลูกก็ต้องเอาใจพ่อใจแม่มาใจใส่เราเหมือนกัน พ่อแม่เราทุกข์ พ่อแม่เราลำบากมามากแล้ว เราจะพูดให้พ่อให้แม่สบายใจได้อย่างไร ดังนั้นเราต้องรู้จักใช้คำพูด
บางทีบางอย่างพูดดีแล้วแต่ก็ยังไม่พอ บางอย่างก็ไม่ควรพูดมาก พูดให้พอดี พูดให้ถูกกาล ถูกบุคคล บางทีคำดี คำจริง แต่มันมากเกินไปเด็กมันก็ไม่อยากฟัง
ยิ่งเราเป็นพ่อเป็นแม่คำพูดนี้มันมันสำคัญมาก อย่างเรามีลูกอยู่สามคน คนหนึ่งเรียนดีเรียนเก่งเราก็พูดสรรเสริญแต่คนเดียวนี้แหละ แต่อีกสองคนเราทิ้งเขา เราผลักเขาทิ้งลงเหว ทำอย่างนี้เป็นการทำลายลูก เพราะเขาขาดกำลังใจ เขาก็อยู่กับเราก็เหมือนตกนรก พ่อแม่ต้องฉลาดพูด ต้องพูดว่าเขาขยัน เขาเป็นคนดี เขาตั้งใจเรียน
ยิ่งพ่อยิ่งแม่เราพูดด้วยอารมณ์ เป็นคนเจ้าอารมณ์นี้ใช้ไม่ได้ เป็นคนขี้โกรธเจ้าอารมณ์ไม่เชื่อคนอื่น ไม่ฟังคนอื่น ลูกทำดีก็ว่าเขาไม่ดี ลูกทำไม่ดีก็ดุเขาอีก เสียทั้งขึ้นทั้งล่อง
คนเจ้าอารมณ์ คนไม่รู้จักควบคุมอารมณ์ตัวเองอยู่ที่ไหนก็ร้อน
เราเป็นพ่อแม่เป็นตำแหน่งของพระอรหันต์ประจำบ้าน เป็นพระอรหันต์ประจำโลก ความสุขทุกอย่างก็มารวมอยู่ที่พ่อที่แม่ ถ้าพ่อแม่เป็นคนมีศีลมีธรรม ครอบครัวของเราก็น่าอยู่ ครอบครัวของเราก็จะมีความสุขมีความอบอุ่นมากมาก เป็นที่เชิดหน้าชูตาของวงศ์ตระกูล
เขาจึงเปรียบว่าถ้าเป็นพื้นดินก็เรียกว่าแม่ธรณี เพราะแผ่นดินนี้หนักแน่นอดทน เขาจะด่า เขาจะว่าชม เขาจะสรรเสริญแผ่นดินก็สงบนิ่งเฉย แม่น้ำแม่พระคงคา ก็เป็นใหญ่ในเรื่องการให้ความเย็น ให้ความสุข เป็นแม่ทัพเป็นผู้นำ
อย่างเมื่อคนเราอายุเป็นร้อยปี อายุมาก เวลาเจ็บป่วยใกล้จะตาย คนที่จะร้องหาครั้งสุดท้ายก็คือพ่อคือแม่ เพราะคิดถึงท่านแล้วมีความสุข ท่านให้กำลังใจมาตลอด
ดังนั้นชีวิตของพ่อของแม่ที่ให้ความสุขกับลูกจึงเป็นสิ่งที่สำคัญมาก ท่านจึงเปรียบเป็นพระอรหันต์ผู้ให้ เป็นพระพรหมผู้มีเมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขาตลอดเวลา ดีก็ชื่นชม ส่งเสริมให้ความรักให้ความเอ็นดูสงสาร เวลาลูกผิดลูกท้อแท้ก็ให้กำลังใจ ถึงเวลาวางเฉยก็รู้จักวางเฉย เป็นเทวดาประจำบ้าน เป็นคนที่คอยปกปักษ์รักษา ช่วยเหลือลูกอำนวยความสะดวกให้แก่ลูก ดังนั้นพ่อแม่นี้จึงมีบุญใหญ่มีอานิสงส์ทุกสิ่งทุกอย่าง หาคำเปรียบหาคำประมาณไม่ได้กับคุณค่าของพ่อของแม่ของบุพการีของพวกเราทุกคน
เราเป็นผู้ใหญ่ เราเป็นพ่อเป็นแม่ไม่มีใครที่จะบอกสอนเราได้ เพราะเราใหญ่แล้วเราโตแล้ว ก็ให้เรามาสอนตัวเอง เราอย่าให้ยักษ์อย่าให้มารมันมาสิงอยู่ในจิตในใจของเรา เราต้องประพฤติปฏิบัติให้เป็นพระอริยเจ้าในบ้าน ให้เป็นพระพรหมในบ้าน เป็นพระอรหันต์ในบ้าน ละกิเลสละความทุกข์ในปัจจุบัน
บางทีเราก็อยากมาก กลัวลูกหลานเขาจะไม่ดี เราก็บ่นเราก็ว่าอยู่นั่นแหละ ชั่วโมงที่แล้วก็พูด ชั่วโมงนี้ก็พูด ชั่วโมงต่อไปก็จะพูดแต่เรื่องเก่า คำพูดนี้ทุกคนต้องได้รับการแก้ไข ต้องปรับปรุงใหม่
ความเป็นพ่อเป็นแม่นี้มันยิ่งใหญ่ บางทีเราทำให้ครอบครัวเดือดร้อน เป็นเหตุเป็นปัจจัยให้ลูกหลานไม่อยากอยู่ใกล้เรา เพราะเรามันเป็นคนขี้บ่น เพราะเราเป็นเตาเผาเตาใหญ่ เผาตัวเองแล้วก็เป็นเหตุเป็นปัจจัยให้ไปเผาลูกเผาครอบครัวให้เร่าร้อนไปด้วย
การที่สอนลูกหลานร้อยครั้งพันครั้งมันสู้คุณพ่อคุณแม่มีความสงบมีคุณธรรมไม่ได้นะ
สายพันธุ์ต่าง ๆ ทุกวันนี้ส่วนใหญ่ก็มาจากคุณพ่อคุณแม่จากครูบาอาจารย์ พ่อแม่จึงเป็นคนสำคัญมาก การกระทำของเรานี้จึงเป็นสิ่งที่จะสร้างโลก หลวงปู่พุทธทาสท่านจึงบอกว่าพระคุณพ่อแม่ท่านเปรียบเหมือนมารดาของโลก พ่อแม่มีคุณธรรม พ่อแม่เป็นแบบอย่างที่ดีก็สั่งสอนลูกให้เป็นบุคลากรที่ดี มีความสงบร่มเย็น สังคมก็สงบร่มเย็นก็เกิดจากคุณแม่คุณพ่อที่เป็นผู้สร้างโลก
พระพุทธเจ้าท่านให้เราอยู่บนรากฐานของการให้ ของการเสียสละ ทำความดีเพื่อตนเองและผู้อื่น
ให้เรามีหลักของจิตของใจมีพระรัตนตรัย เป็นที่ตั้งเป็นพึ่งที่หมาย เป็นที่พึ่งของจิตของใจ
เอาศีลห้าเป็นหลัก... ถ้าการกระทำการดำเนินชีวิตของพวกเราถ้ามันผิดศีลข้อใดข้อหนึ่ง แสดงว่าการดำเนินชีวิตของเรานี้มันผิดแล้ว อย่างการค้าการขายถ้าขายแล้วมันผิดศีล มันจะรวยจริงอยู่แต่คุณธรรมมันขาดไป คนมีธรรมเขาก็ไม่เอานะ
ถ้าเราเป็นคนดีเป็นคนที่เสียสละ ทุกคนก็จะรักเรา ไม่ว่าจะเป็นเพื่อนคนที่บ้านคนที่ทำงานญาติของเราทุกคนต่างยอมรับในความดีของพวกเรา ความดีของพวกเราเป็นสิ่งที่ดีมาก ความดีนี้จึงเป็นสิ่งที่ดีมากเป็นสิ่งที่ประเสริฐมาก
ที่เราทุกข์ยากลำบากทุกวันนี้มันก็เกิดจากความดีของเรายังไม่เพียงพอ มันยังไม่ถึงพร้อม มันจึงต้องจนทั้งทรัพย์จนทั้งจิตจนทั้งใจ
ทำดีอนาคตมันต้องดีแน่นอน เหมือนคนปลูกต้นไม้ ปลูกผลไม้ ปลูกแล้วก็เห็นผลแน่นอน ความทำความดีเราต้องมีความมั่นใจมากกว่านั้นอีก ให้เห็นความดีในการกระทำอยู่ตลอดเวลา
เด็กที่เกิดมานี้เราต้องเพาะเลี้ยงต้นกล้าให้เป็นมนุษย์สายพันธุ์ใหม่ เป็นมนุษย์ที่ดี ถ้าเราไปคิดอย่างเก่า คิดไปโทษสิ่งภายนอก คิดว่าเกิดมามีพ่อมีแม่ที่ยากจน พ่อแม่ไม่ได้ให้อะไรเราเลย ถ้าเราคิดอย่างนี้เราคิดผิดนะ เป็นการซ้ำเติมชีวิตของพวกเรา มันเป็นการซ้ำเติมคุณพ่อคุณแม่ของเรา
ต้องคิดใหม่ คิดว่าเรามีลมหายใจที่จะได้สร้างคุณงามความดีสร้างบารมี ชีวิตของเราก็ประเสริฐมากแล้ว เราจะได้มาอดทน เราจะได้มาขยัน เราจะได้มาเสียสละเพิ่มความดีเพิ่มความขยันฝึกอดทน ฝึกเสียสละตั้งแต่น้อย ๆ ไม่ท้อแท้ไม่ท้อถอย เราอย่าไปคิดในทางที่จะทำให้จิตใจของเราตกต่ำ ทำให้จิตใจของเราหดหู่ หมดกำลังใจ
คนเราเกิดมาแต่ตัวทั้งนั้นไม่ได้เอาอะไรมาซักอย่าง เสื้อผ้า สิ่งของ รถยนต์ก็ไม่มีใครเอาอะไรติดตัวมา พ่อแม่ให้ชีวิตเรามาก็ไม่ได้ให้สิ่งอื่นมาด้วย เพราะฉะนั้นเราเกิดมาก็ให้เราสร้างขึ้นมา มาสร้างบุญสร้างกุศลสร้างฐานะของเราขึ้นมา
ต้องตั้งใจเรียนตั้งใจศึกษาตั้งใจเป็นคนดี...
ทุกคนก็จะรักเราที่เราเป็นคนดี การงานของเรามันก็จะดีเพราะเราเป็นคนที่มีความสามารถ มีความอดทน มีความขยันทั้งร่างกายภายนอก ทั้งคุณธรรมในจิตใจที่เป็นคนรับผิดชอบเป็นคนเสียสละ
พวกเด็ก ๆ ก็ให้ตั้งใจให้ดีต่อไป เพราะเราเดินทางมาถูกทางแล้ว เราถือว่าเราเกิดมาเพื่อที่จะช่วยเหลือพ่อแม่ เพื่อให้พ่อแม่มีความสุข ไม่ใช่เราเกิดมาเพื่อที่จะเอาจากคุณพ่อคุณแม่นะ
พ่อแม่เราทุกวันนี้เขาก็ทุกข์จากการอยู่การเลี้ยงชีวิตมากอยู่แล้ว เราจะไปเพิ่มทุกข์ให้พ่อให้แม่อีกมันก็ไม่ถูก ถ้าอย่างนั้นเราอย่าไปใช้เงินจากคุณแม่คุณแม่มากเกิน จับจ่ายใช้สอยฟุ่มเฟือยเกิน
การใช้จ่ายเราอย่าไปเบียดเบียนพ่อแม่ เบียดเบียนสังคม ถ้าเราใช้จ่ายฟุ่มเฟือย ใช้จ่ายไม่รู้จักประมาณ มันเป็นการเบียดเบียนพ่อแม่ เบียดเบียนสังคม เพราะว่าทรัพยากรทุกอย่างที่เราได้มามันก็ล้วนเกิดจากเบียดเบียนมาจากคนอื่นจากสัตว์อื่นทั้งนั้น เบียดเบียนกันด้วยทั้งแรงงานแรงกาย แม้แต่ทรัพยากรชีวิตจากสัตว์ทั้งหลายทั้งปวงเราก็เบียดเบียนเขา
ดูอย่างในหลวงของเราที่ท่านใช้ทรัพยากร ท่านใช้เงินเท่าที่จำเป็น เพราะท่านถูกฝึกมาอย่างนี้ถึงเป็นพระราชาเป็นพระมหากษัตริย์ท่านก็เห็นคุณค่าของของใช้ทุกอย่าง อย่างเช่นพระองค์ท่านใช้รองเท้า รองเท้าก็คือรองเท้า ใช้เพื่อใส่เพื่อสวม ไม่ใช่ใส่เพื่อโก้เพื่อหรู รองเท้าเก่าแล้วพระองค์ก็เอาไปซ่อม แต่คนสมัยใหม่ไม่รู้จักประมาณ รองเท้านี้เต็มตู้ไปหมด ไปเห็นก็ชอบ คู่นี้ก็ชอบ บางทีไม่มีที่จะเก็บ เต็มบ้านเต็มเรือนไปหมด ใช้ก็ใช้แค่คู่เดียวเพราะเท้าเราก็ใส่ได้แค่คู่เดียว อย่างนี้แปลว่าเราเป็นคนไม่รู้จักประมาณ แปลว่าเราเป็นคนไม่รู้จักประหยัด แสดงว่าเราฟุ่มเฟือย ใช้ยาสีฟันก็เหมือนกัน คนทุกวันนี้ใช้แล้วทิ้งเกลื่อนกราดไปหมด เด็กทุกวันนี้ใช้แปรงสีฟันใช้ยาสีฟันหลอดหนึ่งใช้ครั้งเดียวทิ้ง แต่ในหลวงท่านไม่ทำแบบนั้นนะ มหาดเล็กไปทำความสะอาดห้องน้ำ เขาเห็นว่ายาสีฟันหมดเขาก็เอาไปทิ้ง แต่ท่านบอกว่ายังไม่หมด ท่านให้ไปเก็บมา ท่านก็ใช้แปรงรีดแล้วก็ใช้ได้อีกหลายวัน เพราะพระองค์ท่านรู้จักคุณค่าของการประหยัดทรัพยากร ไม่ไปเบียดเบียนโลก เบียดเบียนสังคม เพราะยาสีมันนี้ก็ได้มาจากธรรมชาติ ได้มาจากการเบียดเบียนกันเหมือนกัน ถ้าเราประหยัดคนหนึ่งก็เท่ากับการที่เราได้ช่วยโลกให้สงบร่มเย็นขึ้น
การใช้ไฟฟ้า การใช้สิ่งของ การทานอาหาร ต้องให้เท่าที่จำเป็นนะ
พระพุทธเจ้าท่านก็เหมือนกันตั้งแต่ท่านบวชมาจนตลอดชีวิต ท่านก็มีแค่จีวร มีผ้าสามผืน มีบาตรใบเดียว รองเท้าก็ไม่มี เสด็จดำเนินไปประกาศศาสนา อยู่ในป่าอยู่ในเขา พระองค์ก็มีความสุขที่สุดในโลก เพราะเป็นตัวอย่างแห่งความเสียสละ
เราก็ต้องระวังการใช้จ่ายของเราให้มันดี อย่าพากันอวดร่ำอวดรวย ความร่ำความรวยของพวกเรามันมาจากการเดือดร้อนของผู้อื่นนะ ให้เราคิดไว้ในใจของเราเลยว่า เราจะใช้ทรัพยากรเท่าที่จำเป็นเท่านั้น เราถือว่าเราเกิดมาเพื่อสร้างความดี เพื่อพัฒนาตัวเอง เพื่อสร้างบารมี เพื่อช่วยเหลือคุณพ่อคุณแม่ เพื่อช่วยเหลือบ้านเมืองประเทศชาติ
ถ้าเราไม่ปฏิบัติเหมือนอย่างที่พระพุทธเจ้าท่านบอกท่านสอนไม่ปฏิบัติตามเหมือนในหลวงที่ท่านนำพาปฏิบัติ เราก็จะเป็นเหมือนอย่างที่เขาเป็นทุกวันนี้ ติดยาเสพติด กินเหล้าเมายา ปล้นจี้ ติดยาบ้า เที่ยวเตร่ สำมะเลเทเมา มีความทุกข์มาก มีปัญหามาก มีแต่ทางตัน ไม่มีทางออก มีแต่ความทุกข์ มีแต่ปัญหา ตอนนี้เรายังเด็กเรายังไม่รู้ แต่ว่ากว่าที่เราจะรู้ก็สายเกินไปแล้ว
ถือว่าพวกเราเป็นคนที่มีบุญ เป็นคนโชคดีที่เรามีวัด มีครูบาอาจารย์ที่เสียสละคอยบอกคอยสอนเรา ท่านเพาะพันธุ์ต้นกล้าแห่งคุณธรรมให้เกิดขึ้นที่จิตที่ใจของเรา เพื่อที่จะได้เป็นสายพันธุ์แห่งความดี ให้เป็นสายพันธุ์ที่ได้มาตรฐาน อีกหลายปีโน้นเราจึงจะรู้ผลที่เราได้ทำ
ก็เหมือนอย่างวัดป่าแห่งนี้ แปดปีก่อนก็เป็นทุ่งป่าข้าวโพดโล่งเตียน ต้นไม้ซักต้นก็แทบหาไม่เจอ แต่ทุกวันนี้มีต้นไม้ร่มรื่นก็เพราะว่าครูบาอาจารย์ท่านได้พัฒนา ท่านได้ปลูก ท่านได้กระทำขึ้นมา
ความดีจึงเป็นสิ่งที่ต้องประพฤติบัติ อย่างการเรียนหนังสือเราก็ต้องขยันอ่านหนังสือ ต้องฝึกต้องฝืน อ่านหนังสือซักครึ่งชั่วโมงใจมันอยากมันหยุดเราก็ต้องฝืนมัน ต้องอดต้องทน มันอยากไปเที่ยวมันอยากไปเล่น มันอยากทำตามใจเราก็ต้องฝืน เราก็ต้องมาสร้างศักยภาพของเราให้มันดีขึ้น ให้มันเจริญขึ้น ถ้าเราไม่ฝึกไม่ฝืนอย่างนี้ อนาคตเราก็จะเป็นคนที่บังคับตัวเองไม่ได้
คนที่บังคับตัวเองไม่ได้ปัญหามันเยอะ อยู่ที่ไหนก็ลำบาก อยู่ที่ทำงานเขาก็ไม่อยากคบหาสมาคมเพราะเป็นคนที่ไม่ได้มาตรฐาน เป็นคนที่บังคับตัวเองไม่ได้ เป็นคนฟุ้งซ่าน เป็นคนมีปัญหา อยู่บ้านไม่ได้ อยู่ที่ไหนไม่ได้เขาก็ต้องจับใส่กรง จับใส่โรงพยาบาล จิตใจมันฟุ้งซ่าน จิตใจมันไม่มีระเบียบไม่มีวินัย เพราะมันไม่ได้ฝึกไม่ได้บังคับตัวเอง
ดังนั้นวันนี้ก็ถือว่าเป็นคนที่โชคดีที่ได้มากราบองค์พ่อแม่ครูอาจารย์ ได้มาเที่ยวเขาใหญ่ ก็ให้เรารับสิ่งที่ดี ๆ กลับไปสู่ชีวิตเพื่อไปพัฒนาชีวิตของพวกเรา อันไหนไม่ดีไม่ถูกก็ให้ถือว่ามาตัดเวรตัดกรรม ได้สิ่งที่ถูกใจบ้างไม่ถูกใจบ้าง ก็ละมันไปทิ้งมันไป อย่าไปยึดมาเป็นเวรเป็นกรรมมันอีก “อันไหนไม่ดีก็ทิ้งไว้ที่เขาใหญ่ ทิ้งไว้ให้หมด รับเอาแต่สิ่งที่ดี ๆ สิ่งที่งดงามกลับไปพัฒนาปรับปรุงบำรุงชีวิตของพวกเรา”
ถือว่าเราโชคดีมาก ๆ ให้เราทุกคนรวมถึงลูกหลานตั้งใจสมาทานต่อคุณพระรัตนตรัยต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายทั้งปวง ต่อความดีทั้งหลายทั้งปวง ให้คำพูดนี้มันประทับอยู่ในใจของพวกเราว่า...
“ข้าพเจ้าทั้งหลายขอถึงพระพุทธเจ้า ขอถึงพระธรรม ขอถึงพระอริยสงฆ์ ขอถือเอาพ่อแม่ครูอาจารย์ พระคุณของคุณแม่เป็นที่พึ่งเป็นสรณะ สิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายจงเป็นพยานในการทำความดีของข้าพเจ้าทั้งหลาย ตั้งแต่นี้ต่อไปจนตลอดชีวิต ข้าพเจ้าทั้งหลายจะเป็นลูกที่ดี จะถือเอาพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่งเป็นสรณะ จะตั้งใจพัฒนาตัวเอง ต่อไปจะไม่ขี้เกียจ จะตั้งใจอ่านหนังสือเรียนหนังสือ การใช้จ่ายเรื่องเงินเรื่องทองจะใช้จ่ายเท่าที่จำเป็น จะกราบพระไหว้พระทุกวัน จะมีศีลห้าประจำชีวิตตลอดชีวิต วันพระวันศีลก็จะสมาทานศีลอุโบสถศีลแปด จะมีความดีเป็นที่ตั้งมีคุณธรรมเป็นที่พึ่ง ชีวิตนี้จะเอาความดีมีคุณธรรมเป็นบรรทัดฐาน จะไม่เอาเปรียบผู้อื่น จะไม่เบียดเบียนผู้อื่น จะเป็นคนที่มีเมตตา จะเป็นผู้ให้เป็นผู้เสียสละ จะประพฤติปฏิบัติตามพระพุทธเจ้า ตามแบบอย่างของพระอริยเจ้าทั้งหลายตลอดชีวิต อบายมุขต่าง ๆ จะไม่เข้าไปเกี่ยวข้อง จะไม่ทำตามใจตนเอง จะไม่พูดตามใจตนเอง จะทำตามพระพุทธเจ้า จะพูดตามพระพุทธเจ้า จะเชื่อฟังคำสั่งสอนของคุณพ่อคุณแม่ จะไม่เถียงพ่อเถียงแม่ จะทำการบ้านตั้งใจให้ดี การเที่ยวการเตร่อบายมุขต่าง ๆ เหล้า บุหรี่ จะไม่เกี่ยวข้องจะไม่ไปยุ่ง”
ขอความดี ขอบุญกุศลที่ข้าพเจ้าที่ตั้งใจสมาทานตั้งใจประพฤติปฏิบัติหนุนส่งให้ชีวิตให้จิตให้ใจ ให้การดำเนินชีวิตของข้าพเจ้าเจริญงอกงาม รุ่งเรืองทั้งการเรียนการศึกษา พบความสุขความร่มเย็น มีสวรรค์มีมรรคผลพระนิพพานจนถึงที่สุดในชีวิต
ความดีท่านจึงบอกว่ามันก็มีอยู่ ความเจริญมันก็มีอยู่ เหมือกับมะพร้าวปลูกไปผลมะพร้าวมันก็ต้องอยู่ในต้นมะพร้าว ถ้าเราตั้งใจประพฤติปฏิบัติ ตั้งใจทำมันก็ต้องเกิดขึ้นแน่นอน
ความดีเป็นสิ่งที่ทุกคนทำได้ ที่เราทำไม่ได้ก็เพราะว่าใจเรายังไม่ยอมรับ ใจเรายังไม่เห็นคุณค่าของความดี มันก็ไม่อยากทำ ดังนั้นศีลห้าศีลแปด เป็นของดีมีค่า คุณธรรมเป็นของดีของประเสริฐ ก็ให้เราตั้งใจปฏิบัติเหมือนพระโพธิสัตว์มหาชนกว่ายน้ำอยู่กลางทะเลเหลียวไปเห็นพระจันทร์เต็มดวงท่านก็รู้ว่าวันนี้เป็นวันพระ ท่านก็ตั้งใจอธิษฐานสมาทานศีลอุโบสถ
ความดีทำได้ทุกที่ทุกเวลา
ขอให้เราเห็นคุณค่าของความดีที่ตั้งใจประพฤติปฏิบัติ เราก็ต้องเอาตัวอย่างที่ดี ๆ ที่ท่านได้นำประพฤติปฏิบัติ สิ่งไหนไม่ดีเราอย่าไปรับเอามาใส่ใจ เราต้องรู้จักแยกแยะ อย่างสื่อต่าง ๆ สังคมต่าง ๆ ที่เขาทำทุกวันนี้ ให้เราเป็นตระกร้า เป็นภาชนะที่จะรับเอาแต่สิ่งที่ดีสิ่งที่ประเสริฐ ไปเก็บผลไม้ก็เก็บเอาแต่ผลดี ๆ ผลเน่าผลเสียเราก็ต้องแยกออก ความไม่ดีในสังคมเราอย่าไปรับเอามาสู่ประพฤติการปฏิบัติของเรา สิ่งไหนที่ดีเราก็ต้องเลือกประพฤติปฏิบัติ ความขยันมันดี ความอดทนมันดี ความเสียสละมันดีก็เป็นสิ่งที่ให้เราได้ประพฤติปฏิบัติ...
โอวาทธรรมคำสอนมอบให้แก่กลุ่มต้นกล้าคุณธรรม
เช้าวันเสาร์ที่ ๓๑ มีนาคม พุทธศักราช ๒๕๕๕
