วันที่ 22-23 มีนาคม 2555 ที่อุทยานการเรียนรู้ จังหวัดมหาสารคาม สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดมหาสาคาม (อบจ.มหาสารคาม) ซึ่งคณะนี้นายก อบจ. คือ ท่านนายกองโท ดร.คมคาย อุดรพิมพ์ มี ท่านผอ.สุรภีร์ ค่ายหนองสรวง ทำหน้าที่ผู้อำนวยการกองการศึกษาศาสนาและวัฒนธรรม ผู้รับผิดชอบเรื่องการศึกษา มีกิจกรรมสำคัญ ที่ไม่แน่ว่าต่อไปจะถูกบันทึกไว้ว่าเป็น "จุดเริ่มต้นของการปฏิรูปการศึกษา" หลังจากเวลา 5 ปีนับจากนี้ไป

กิจกรรมจัดขึ้นโดย อบจ. ทั้งหมด บทบาทของผมในครั้งนี้คือ กล้าและลุยไปหา ผอ. สุรภีร์ และเสนอแนวความคิดที่ผมเชื่อว่าดีต่อ อบจ. ให้ท่านพิจารณา ต้องขอบคุณท่านที่เมตตาให้โอกาสผมได้พัฒนาตนในการพัฒนาแรงบันดาลใจของครูในครั้งนี้ และขอบันทึกไว้ตรงนี้ว่า ปัจจัยที่ต้องมีคือผู้บริหารอย่าง ผอ.สุรภีร์นี่แหละครับ 

ผมเดินทางมารับ ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช และคุณอ้อ (ผู้จัดการโครงการ PLC ครูสอนดี) ส่วนอาจารย์จตุพร วิทยากรอีกท่านหนึ่ง มาถึงตั้งแต่เมื่อวานแล้ว ระหว่างเดินทางจากสนามบินขอนแก่นมายังอุทยานการเรียนรู้มหาสารคาม (MKPark) ผมได้การบ้านจากคุณหมออีกข้อใหญ่คือ "ทำ MSU 21st Century Skills Test (MSU-Skills Test) เพื่อ มอร์นิเตอร์ความก้าวหน้าของการพัฒนาการศึกษาที่เรากำลังทำ"  หลังจากที่ได้ตอนที่ท่านมาเยี่ยมครั้งที่แล้วคือ "ทำ PBL ให้อยู่ในเวลาเรียนปกติ"... ใจผมเต้นตูมดังเมื่อได้ฟังแนวคิดนี้จากท่าน ...ใช่!!!... ทำไมผมคิดไม่ได้นะ... หลังจากเสร็จเวทีแล้ว ผมโทรศัพท์คุยรายงานกับท่าน ผอ.พชรวิทย์ (ซึ่งเราจะคุยโทรศัพท์กันเป็นปกติ เพื่อรายงานผลและฟังแนวความคิดและเติมกำลังใจและความหึกเหิมที่ท่านให้) ท่านเห็นด้วยอย่างยิ่ง หลังจากรายงานผล LLEN แล้ว เราจะเริ่มลุยทันที 

เราเดินทางมาถึง MKPark ประมาณ 15 นาที ก่อนที่ท่านนายกฯ จะจบการกล่าวเปิดตอนประมาณ 9:30 ก่อนที่ ศ.นพ.วิจารณ์ จะเริ่มบรรยายเรื่อง "วิถีการสร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์" ผมนั่งฟังอย่างตั้งใจตลอดชั่วโมงกว่าๆ ที่ท่านบรรยาย ตอนที่เขียนนี้ผมนึกถึง พระอานนท์ ที่ตามเสด็จฟังพุทธธรรมทุกครั้ง "มิน่าล่ะ ท่านถึงเป็นพหูสูตร"  เพราะผมรู้สึกว่าผมเข้าใจมากกว่าเดิมอีกจากที่อ่านหนังสือมา ผมสังเกตเห็นเทคนิคที่ท่านใช้ท่าทางประกอบการพูด ผมว่าผมจะไปเลียนแบบบ้าง (ผมมั่นใจว่า "เรื่องครูพักลักจำ" ผมไม่เป็นรองใคร) ผมจะสรุปการตีความของผมไว้อีกบันทึกหนึ่งต่างหากนะครับ

วันแรกมีผู้มาร่วมครบตามจำนวนที่ตั้งไว้คือ ผู้บริหาร 20 ครู 100 หลังจาก ศ.นพ.วิจารณ์ บรรยายเสร็จ เราแบ่งเป็น 2 เวที ผมอยู่เวทีผู้บริหาร คุณอ้อและอ.เอก ช่วยเวทีครู กับทีมครูอำนวยชุดแรกจาก LLEN มหาสารคาม ได้แก่ ครูเพ็ญศรี ครูป๋อง ครูอ๋อย ครูเพ็ญศรีนาสีนวน ทราบข่าวภายหลังว่าตอนบ่ายเหลือครึ่งหนึ่ง ส่วนผู้อำนวยการอยู่ครบ 

ณ วงผู้อำนวยการ ผมตั้งประเด็น ไว้สี่ัขั้นตอนคือก่อนจะถึงเป้าหมายคือบัญญัติ .... ประการสำหรับการสร้าง PLC ที่เสนอโดยกลุ่มผู้บริหารเอง

  • สนทนาปราศรัยให้เข้าใจ แนวคิด PLC
  • ร่วมกันมองส่วนดีของ PLC ที่น่าจะเกิดกับโรงเรียนเรา
  • ร่วมกันคาดเดาเหตุการณ์หรือเงื่อนไขที่จะทำให้ PLC เกิด
  • ขั้นตอนที่ทำให้ PLC กำเนิด จะต้องทำอย่างไร
  • บัญญัติ..........ประการ สำหรับผู้บริหารโรงเรียน อบจ.

ตอนคิดขั้นตอนเหล่านี้ "สวยหรู" แต่พอ do จริงๆ นั้น ผสมสลับกลับไปมา แม้ว่าจะไม่บรรลุหัวข้อสุดท้าย แต่ผมมั่นใจว่า ผู้บริหารได้ concept ของ PLC ดังนี้แน่ๆ 

  1. ครูร่วมมือกัน.....เปลี่ยนจากการทำงานแบบเดี่ยว ต่างคนต่างทำ เป็นร่วมมือกัน ตั้งแต่เตรียม ปฏิบัติ วัด วิเคราะห์ สรุป ร่วมเรียนรู้ร่วมกัน โดยใช้เทคนิคการจัดการความรู้ (KM, Knowledge Management) เช่น BAR, AAR, Dialouge เป็นต้น
  2. ครูสอนแบบอำนวยการเรียนรู้.....ครูสอนน้อย แต่ทำให้นักเรียนเรียนมาก เปลี่ยนจากเน้นสอน (Teach) เป็นเน้นฝึก เป็นโค้ช (Coach) อำนวย (facillitate) ให้นักเรียนรู้รู้แบบ PBL (Project-based Learning) คือการสอนแบบโครงงาน (ไม่ใช่ทำโครงงานอย่างเดียว จะเขียนไว้อีกบันทึกหนึ่งนะครับ)
  3. ครูประเมินผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนโดยเน้นทักษะมากกว่าประเมินวิชาความรู้... ด้วยเครื่องมือหรือเทคนิคต่างๆ ที่สามารถตอบได้ว่า ทักษะที่ต้องการให้เกิดนั้นเกิดขึ้นหรือไม่ เพื่อจะได้ออกแบบวิธีการอำนวยการเรียนรู้สำหรับนักเรียนที่ไม่ได้ทักษะนั้น หรือได้แต่มีทัศนคติที่ไม่ดีต่อการเรียนรู้แบบนั้น ต่อไป 

ส่วนเวทีนักเรียน คงต้องรออ่านบันทึกจากคุณอ้อ และครูเพ็ญศรี หรือครูอำนวยในทีมต่อไป 

วันที่ 23 มีนาคม 2555 เราทำเวทีครูกันตามลำพัง (ทีมครูอำนวยมหาสารคาม) กิจกรรมที่ออกแบบไว้ และเป็นไปดังนี้ 

  • เปิดวงด้วยการกระตุ้นให้เห็นสภาวะจริงของใจ ..... รู้สึกไม่เวิร์กเท่าไหร่...ฮา
  • เรื่องเล่าจากเชียงยืน มีนักเรียนจากเชียงยืนมานำเสนอผลงาน.... รับความประทับใจและคำชื่นชมไปเต็มที่ทีเดียว
  • กิจกรรม "จิตศึกษา พัฒนาการคิด" (ผมตั้งชื่อเอง) ดำเนินการโดยครูอ๋อย (ครูอัจฉราวรรณ ภิบาล จากหนองเหล็ก) ซึ่งท่านเรียนรู้มาจาก ลำปลายมาศพัฒนา ....... ผมทึ่งมากๆ กับการทำวงครั้งแรกที่ดึงคนได้หมด ประทับใจกันแบบเต็มๆ เช่นกันครับ .....ผมมีความมั่นใจมากขึ้นหลังจากเห็นคุณครูอ๋อยนำวง มหาสารคามเราทำได้แน่....
  • หลังทานข้าว เริ่มตอนบ่ายด้วย "ผ่อนพักตระหนักรู้" ให้ครูรู้ถึงความผ่อนคลาย โหมดการเรียนรู้ของสมอง...... ครูประทับใจกิจกรรมนี้เยอะทีเดียวครับ
  • ต่อด้วยกิจกรรม Brain Gym ฝึกสมองจาก ครูสุกัญญา เชียงยืน .... สนุกสนาน เหมือนเดิมครับ 
  • กิจกรรมสะท้อนให้รู้ว่า ครูเข้าใจ PBL อย่างไร โดยใช้เทคนิค "อาทิตย์ส่องแสง" โดยแบ่งกลุ่มตามโรงเรียน...ตอนนำเสนอผมไปธุระด่วน ครูอำนวยเพ็ญศรี ต้องรีบรี่เขียนบันทึกให้อ่านนะครับ 
  • ก่อนจบปิดวงด้วยคำถาม "สิ่งที่เราประทับใจที่สุดใน 2 วันนี้" ผมจะสรุป AAR ในประเด็น AAR ไว้ในอีกบันทึกหนึ่งต่างหากนะครับ

โดยภาพรวม ใจพองโตครับ เริ่มได้แล้วจริงที่นี่ ที่ อบจ.มหาสารคาม (มี ผอ.หลายคน บอกผมว่า "เอาด้วย") 

ภาพด้านบนนี้ อ.จตุพร หรือ อ.เอก จากมูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์ มาร่วมด้วยช่วยกันในตอนเช้าของวันแรกครับ

ท่าน ผอ.องอาจ จากโคกก่อพิทยาคม กำลังวอร์มอัพวงผู้อำนวยการครับ 

ครูอ๋อย อัจฉราวรรณ ภิบาล กำลังดำเนิน "จิตศึกษา พัฒนาการคิด" ประยุกต์จากวิธีของครูต๋อยจากลำปลายมาศพัฒนา

ปิดวงด้วยความประทับใจ เจอกันใหม่เร็วๆ นี้ครับ