8. ขั้นที่ 4 ของการเขียน
แผนบูรณาการสอน
ในตอนที่ 7 เราได้ศึกษาถึงวิธีการวิเคราะห์มาตรฐานการเรียนรู้ช่วงชั้น (ตัวบ่งชี้) สู่ผลการเรียนรู้ที่คาดหวังแล้ว ในบทนี้เราจะวิเคราะห์ผลการเรียนรู้ที่คาดหวังสู่จุดประสงค์การเรียนรู้ (จุดประสงค์นำทาง) ดังตัวอย่างต่อไปนี้
ผลการเรียนรู้ที่คาดหวังรายภาค |
จุดประสงค์การเรียนรู้ (จุดประสงค์นำทาง) |
1. สำรวจ สังเกต ลักษณะของตนเองกับคนในครอบครัว |
1.1 นักเรียนสามารถวางแผน การสำรวจ สังเกต เปรียบเทียบ ลักษณะของตนเองกับคนในครอบครัวได้ 1.2 นักเรียนสามารถนำแผนการสำรวจ สังเกต เปรียบเทียบลักษณะของตนเองกับคนในครอบครัวไปปฏิบัติจริงได้ |
ผลการเรียนรู้ที่คาดหวังรายภาค |
จุดประสงค์การเรียนรู้ (จุดประสงค์นำทาง) |
2. เปรียบเทียบ ลักษณะของตนเองกับคนในครอบครัว |
2.1 นักเรียนสามารถนำข้อมูลที่สำรวจ สังเกต ลักษณะของตนเองกับคนในครอบครัวที่ได้มา ร่วมกันเปรียบเทียบบันทึกข้อมูลใหม่ได้ 2.2 นักเรียนสามารถนำผลการเปรียบเทียบลักษณะของตนเองกับคนในครอบครัวที่บันทึกไว้ มาร่วมอภิปราย สรุปบันทึกไว้ได้ |
ตัวอย่างที่ผมนำมาเขียนให้ดูนั้น ถ้าคุณครูท่านอื่นไม่เขียนแบบนี้ได้ไหม ตอบว่า ได้ เพราะเราสามารถเขียนได้ตามที่ตนถนัด แต่ผมตั้งจุดประสงค์การเรียนรู้ไว้อย่างนี้ ก็เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้เรียนมีบทบาทในการกำหนดวิธีการเรียนรู้ของตนเองได้อย่างเต็มที่ จะเห็นได้ว่า ผู้เรียนเป็นผู้วางแผนการเรียน ผู้เรียนเป็นผู้นำข้อมูลมาร่วมอภิปราย สรุปผลการเรียนรู้ และจุดประสงค์การเรียนรู้นั้น จะจัดทำเป็นระดับขั้น คือ
- วางแผนการเรียนรู้
- นำแผนไปปฏิบัติ
- ร่วมกันอภิปรายผลการเรียนรู้
- สรุปผลการเรียนรู้
- บันทึกผลการเรียนรู้
ความรู้ที่ผู้เรียนได้มานั้นจะค่อย ๆ ทับถมเข้าไปในตัวของผู้เรียนโดยที่ผู้เรียนรู้ได้ด้วยตัวของผู้เรียนเอง และตัวรู้ที่เป็นความรู้ของผู้เรียนนั้น ผู้เรียนเป็นผู้หามาด้วยตนเอง แล้วมาร่วมแบ่งปันกัน ร่วมกันสรุปเป็นองค์ความรู้ ดังนั้น ความรู้ที่เกิดในใจผู้เรียนจะค่อย ๆ ก่อรูปจากรู้เล็ก ๆ เป็นค่อย ๆ รู้ใหญ่ขึ้น รู้น้อย ๆ เป็นรู้มาก ๆ ขึ้น
การเขียนจุดประสงค์การเรียนรู้ ถ้าสามารถวิเคราะห์แยกย่อยออกมาจากมาตรฐานการเรียนรู้ช่วงชั้นได้มากเพียงใดก็จะง่ายต่อการเขียนสาระการเรียนรู้มากเท่านั้นซึ่งจะดูได้ในตอนต่อไป
สำหรับการเขียนจุดประสงค์การเรียนรู้ (จุดประสงค์นำทาง)นั้น ก็มีรูปแบบที่เขียนกันเหมือนกับจุดประสงค์ปลายทาง จะผิดกันตรงที่ จุดประสงค์การเรียนรู้จะเขียนในเชิงพฤติกรรม เพราะต้องการระบุให้ชัดเจนว่า จะให้ผู้เรียนแสดงพฤติกรรมใดออกมาให้เห็นว่ารู้จริง ๆ เช่น อธิบายได้ เล่าได้ เขียนได้ บอกได้ นั่นหมายถึงว่า เวลาอ่าน ผลการเรียนรู้ที่คาดหวังรายภาคหรือรายปีแล้วเราต้องตีความสิ่งที่ซ่อนอยู่ในคำนั้น ๆ เช่น รู้และเข้าใจ จะให้นักเรียน แสดงพฤติกรรมใดที่บ่งบอกว่า รู้และเข้าใจ เช่น บอกได้ เล่าได้ อธิบายได้ ตรงนี้แหละที่สำคัญมาก คุณครูต้องถอดรหัสนี้ให้ได้
การเขียนจุดประสงค์เชิงพฤติกรรมนั้น มีองค์ประกอบ 3 ส่วน คือ
- พฤติกรรมที่เรียนจะต้องแสดงออกได้
- สถานการณ์หรือเงื่อนไขเวลา
- เกณฑ์หรือตัวบ่งชี้
ตัวอย่างง่าย ๆ ที่เขียนกัน เช่น
“นักเรียนเขียนคำนามได้ถูกต้อง 15 คำจากจำนวน 20 คำ ภายในเวลา 10 นาที”
จะเห็นได้ว่า การเขียนระบุพฤติกรรมที่แน่นอนตรวจสอบได้ง่าย ประเมินผลได้ง่าย แต่ทว่าในความเป็นจริง นักเรียนจะทำได้ตรงเงื่อนไขทุกคนไม่ได้เพราะ ความแตกต่างระหว่างบุคคลจึงเกิดความยุ่งยากขึ้นมาในที่สุดก็หดสั้นลงเหลือเพียง
“นักเรียนเขียนคำนามได้ถูกต้อง”
ทีนี้มาดูกันว่า เวลาเขียนจุดประสงค์การเรียนรู้ในด้านต่าง ๆ บ้าง เช่น
ด้านพุทธิพิสัย (K) เช่น
บอกความหมายของ.................................................ได้
อธิบายขั้นตอนของ.....................................ได้
บรรยายลักษณะหรือวิธีการของ...................ได้
วิเคราะห์ความต่าง – เหมือนของ...................ได้
ด้านทักษะพิสัย (P) เช่น
สาธิตเกี่ยวกับ.................................................ได้
ทดลองเกี่ยวกับ...............................................ได้
แก้ปัญหาเกี่ยวกับเรื่อง.....................................ได้
ด้านจิตพิสัย (A)
บรรยายคุณลักษณะของ..................................ได้
บรรยายความสำคัญของ..................................ได้
เข้าร่วมกิจกรรม..........................ด้วยความเต็มใจ
บอกความสำคัญของ........................................ได้
อธิบายถึงคุณค่าของ.........................................ได้
เขียนให้เต็มรูปแบบให้ดูเป็นตัวอย่าง เช่น
พุทธิพิสัย (K)
- นักเรียนสามารถบรรยายวิธีการวางแผนการสำรวจ สังเกต เปรียบเทียบ ลักษณะของตนเองกับคนในครอบครัวได้
- นักเรียนสามารถนำข้อมูลที่ได้ปฏิบัติตามแผนที่วางไว้ ( ตามข้อ 1 ) มาอธิบายและเปรียบเทียบให้เห็นความเหมือนและต่างกันของข้อมูลแต่ละด้านได้
ทักษะพิสัย (P)
- นักเรียนสามารถนำแผนการเรียนรู้ที่วางไว้ไปปฏิบัติได้ถูกต้องตามขั้นตอนที่กำหนดไว้
- นักเรียนสามารถแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่างปฏิบัติงานตามแผนการเรียนรู้ได้
จิตพิสัย (A)
- นักเรียนสามารถเข้าร่วมกลุ่มปฏิบัติงานตามแผนการเรียนรู้ที่วางไว้ได้อย่างสนุกสนาน
- นักเรียนสามารถร่วมอภิปรายตามประเด็นที่กำหนดไว้ด้วยความตั้งใจ
เขียนมาถึงตรงนี้อาจจะสงสัยว่า ในมาตรฐานการเรียนรู้ช่วงชั้น (ตัวบ่งชี้) ไม่มีเรื่องการวางแผน แต่ทำไมผมจึงมาเขียนเพิ่มเติมในจุดประสงค์การเรียนรู้ให้มีการวางแผนการเรียนรู้ ตรงนี้แหละที่คุณครูจะต้องรู้ลึกแก่นแกนของหลักสูตรดังที่ผมได้กล่าวมาแล้วในตอนต้น และผมก็ได้วิเคราะห์หลักสูตรและสาระและมาตรฐานการเรียนรู้ให้เห็นแล้วว่า รัฐต้องการให้เยาวชนของชาติสามารถวางแผนการทำงานและปฏิบัติตามแผนที่วางไว้ได้ โดยได้เขียนเน้นย้ำไว้หลายที่หลายตอน และระบุชัดเจนในตัวบ่งชี้ หรือมาตรฐานการเรียนรู้ช่วงชั้น กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี มาตรฐาน ว.8.1 และ ง.5.1
พฤติกรรมการวางแผนการเรียนรู้เป็นทักษะที่ต้องฝึกอย่างเนืองนิจ ต้องนำมาบูรณาการกับทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้และหลากหลายสถานการณ์ หรือหลายเรื่องราวสอน ฝึกทำบ่อย ๆ ผู้เรียนก็จะสามารถทำได้ ทำเป็นและนำไปแก้ปัญหาได้
อ่านเป็นเล่มได้ที่ https://docs.google.com/docume...
