โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง Chronic obstructive pulmonary disease (COPD)

โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง เป็นกลุ่มโรคที่ทำให้เกิดความผิดปกติของทางเดินหายใจอย่างช้า ๆ จนกระทั่งมีการตีบแคบลงอย่างเรื้อรัง

โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง

Chronic obstructive pulmonary disease (COPD)

กลุ่มโรคที่ทำให้เกิดความผิดปกติของทางเดินหายใจอย่างช้า ๆ จนกระทั่งมีการตีบแคบลงอย่างเรื้อรัง

ความสำคัญ

• เป็นโรคไม่ติดต่อ
• สาเหตุการเสียชีวิต อันดับ4 ในปี พ.ศ. 2545
• 2.75 ล้านคน / ร้อยละ 4.8 ของการเสียชีวิตทั่วโลก
• Disability adjusted life years, DALYs
• ค่าใช้จ่ายสูง

สาเหตุ

• การสูบบุหรี่ (80 – 90 %)
• เคยเป็นวัณโรคมาก่อน
• การติดเชื้อ HIV ร่วมกับการสูบบุหรี่
• การใช้ถ่าน ฟืน
• ทำเหมือง
• สูดดมมลพิษนอกอาคาร
• พันธุกรรม

กลไกการเกิดโรค

• สูดอากาศที่มีอนุภาคหรือก๊าซพิษประจำ
•  มีสารอนุมูลอิสระ (oxidant)
•  กระตุ้นจำนวน neutrophil และ alveolar macrophage
•  ทำลายสารanti-oxidant
•  เกิด oxidative stress

อาการ

• ถุงลมและหลอดลมจะเสียความยืดหยุ่น
•  ทำให้ลมที่จะเข้าปอดน้อยกว่าปกติ
•  การแลกเปลี่ยนออกซิเจนลดน้อยลง
•  ผู้ป่วยที่เป็นโรคนี้ในระยะเริ่มแรกมักจะไม่มีอาการ
•  เมื่อเป็นมากขึ้น อาการก็จะแสดงชัดขึ้นตามลำดับ
•  โดยอาการสำคัญที่พบบ่อยๆ ได้แก่ หายใจลำบาก หอบ เหนื่อย และหายใจมีเสียงวี๊ด

 

โรคปอดอุดกั้นเรื้อรังมีผลต่อคุณภาพชีวิตอย่างไร

• ด้านร่างกาย

     - อาการหายใจเหนื่อยหอบรุนแรง กำเริบบ่อย

     - ใช้กล้ามเนื้อส่วนอื่นช่วย

     - ความสามารถในการทำหนhาที่ของร่างกาย และความทนในการออกกําลังกายของผู้ป่วยลดลง

• ด้านจิตสังคม

     - การปฏิบัติกิจวัตรประจำวันได้ลดลง

     - การมีส่วนร่วม

     - กลัวการต่อต้านจากสังคม ขาดความมั่นใจ

• ด้านเศรษฐกิจ

      - ต้องเข้ารับการรักษาตัวในโรงพยาบาลอย่างต่อเนื่อง

      - ใช้เวลานาน

      -  ค่าใช้จ่ายสูง

      -  สูญเสียรายได้ เพราะไม่สามารถประกอบอาชีพได้ตามปกติ

บทบาทนักกิจกรรมบำบัด

• ประเมินคุณภาพชีวิตและความสามารถในการทำกิจกรรมการดำเนินชีวิต

     - ไม่เฉพาะสิ่งที่ต้องทำ

     - เป็นสิ่งที่อยากจะทำ เช่น เก็บที่นอน ล้างมือ ล้างหน้า แปรงฟัน ตกปลา

     สังเกต heart rate, breathing rate, and oxygen saturation

• ประเมินและฝึกทักษะการจัดการตนเอง 

     - ผลกระทบของ COPD ต่อทักษะการใช้ชีวิต

     - การจัดการเวลาและพลังงานในการทำกิจกรรมยามว่างและกิจวัตรประจำวัน

     - สุขภาวะทางจิต

• ตั้งเป้าประสงค์ในการรักษา โดยให้ผู้ป่วยสามารถช่วยเหลือตนเองได้
• วางแผนการรักษา
• ฟื้นฟูสมรรถภาพปอดแบบประยุกต์

     - ออกกำลังกายร่างกายส่วนบนโดยการใช้แรงต้าน (resistance exercise)

     - Theraband

     -  Active exercise

ฝึกทำกิจกรรมในชีวิตประจำวัน เป็นการออกกำลังกายไปในตัว เช่น อยากเอื้อมมือหยิบของจากชั้นวางของสูงๆ  ก้มหยิบของที่พื้น เป็นต้น

• ประเมินซ้ำ
• Home Program ให้คำแนะนำกับผู้ป่วย และผู้ดูแล ญาติผู้ป่วย