แมงมัน คือ มดชนิดหนึ่งนะครับ ที่มีขนาดเล็กมากๆ จนมองด้วยตาเปล่าแทบไม่เห็น สีส้มๆ เวลากัดจะคันมากๆ (แต่ไม่เจ็บหรือบวมเหมือนมดคันไฟ)

 

 

 

 

 

 

เรื่องเล่าจากบ้านแม่ตาด :

ขุดไข่แมงมัน

 

 

ไข่แมงมัน....ลักษณะจะคล้ายๆ กับไข่มดแดง แต่จะมีขนาดใหญ่กว่า

 

 

          หลายวันก่อน.... หลังจากทำงานเสร็จช่วงเช้า ช่วงบ่ายมีเวลาว่าง ก็เลยชวนเพื่อนบ้านอีก 3 คน ไปขุดไข่แมงมัน ซึ่งถือว่าเป็นอาหารชั้นยอด ที่หายาก และราคาแพงของชาวภาคเหนือ(ช่วงนี้ไข่แมงมัน กก.ละ 600 บาท)

          วันนั้น....ผมและเพื่อนๆ พากันขุดไข่แมงมันได้ 2 หลุมหรือ 2 โพรง โดยแบ่งไว้กินคนละเล็กน้อย ที่เหลือก็นำไปขายเพื่อนำเงินมาแบ่งกัน ซึ่งวันนี้ค่อนข้างโชคดีมากที่ขุดพบหลุมใหญ่ทั้ง 2 หลุม ทำให้ได้ไข่แมงมันจำนวนมาก ซึ่งขายได้เงินทั้งหมด 2,040 บาท แบ่งกัน 4 คนได้คนละตั้ง 510 บาทแน่ะ ....สบายใจเฉิบ 555

----------------------------------------------------------


          วันนี้....ผมก็เลยจะเล่าเรื่องราวของ "แมงมัน" ให้เพื่อนๆ ได้อ่านกันนะครับ.......

 

          อันว่าเจ้า "แมงมัน" นั้น  ลักษณะจะคล้ายๆ กับ "แม่เป้งมดแดง" นะครับ แต่จะสีแดงและตัวใหญ่กว่า เวลานำไปคั่วหรือทอดในน้ำมัน เวลารับประทานจะมีรสชาติมันๆ ซึ่งจะอุดมไปด้วยโปรตีนและไขมัน

          ทั้งนี้ ก่อนที่จะกลายมาเป็น "แมงมัน" ที่โตเต็มวัย และมีปีกบินได้นั้น  จะต้องมีวัฏจักรการเปลี่ยนแปลง ดังนี้ คือ

          1.  "แม่แมงมัน" (ซึ่งเป็นมดชนิดหนึ่ง ที่มีขนาดเล็กมากๆ จนมองด้วยตาเปล่าแทบไม่เห็น สีส้มๆ เวลากัดจะคันมากๆ) จะทำการวางไข่ไว้ในโพรง

         2.   หลังจากแม่แมงมันวางไข่เสร็จแล้ว  ไข่จะถูกแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ส่วนแรกจะมีขนาดเล็กและฟักออกมาเป็นแม่แมงมันตัวเล็กๆ และส่วนที่สองซึ่งเป็นไข่ขนาดใหญ่(เหมือนไข่มดแดง)จะเจริญเติบโต กลายเป็นดักแด้ และเปลี่ยนเป็น "แมงมัน" ที่ตัวโตเต็มวัยและมีปีกบินได้

          3.  เมื่อฝนแรกมาถึงและดินเปียกน้ำ แมงมันที่โตเต็มวัยจะพากันกัดรูดินและโผล่ออกมาจากโพรง จากนั้นก็จะบินไปตอมแสงไฟ เพื่อทำการผสมพันธุ์กับแมงมันตัวผู้(ซึ่งเรียกว่า "แมงมันคา" ตัวสีเหลืองๆ มีขนาดเล็กกว่า และกินไม่ได้)  หลังจากนั้นแมงมันตัวเมีย(เรียกว่า "แมงมันก่ำ") ก็จะสลัดปีกออก ขุดดิน และมุดเข้าไปอยู่ในดินเพื่อวางไข่  แล้วก็เสียชีวิตลง....ส่วนแมงมันตัวผู้นั้นกัดลิ้นตัวเองตายตั้งแต่ตอนผสมพันธุ์เสร็จใหม่ ๆ แล้ว  555


          แมงมัน....มีอยู่ทั่วทุกภาคของประเทศไทยนะครับ แต่นิยมบริโภคกันมากทางภาคเหนือ ซึ่งถือว่าเป็นอาหารชั้นเลิศ ที่หายาก และราคาแพง

         ความจริง....ที่อีสานบ้านผม(ศรีสะเกษ) ก็มีแมงมันอยู่เยอะมาก แต่ชาวบ้านที่นั่นไม่กินกัน ทั้งนี้ อาจจะเป็นเพราะว่า "กินไม่เป็น"  หรือ "อาจจะไม่รู้ว่า...กินได้" ก็ได้นะครับ

          หลายปีก่อน....ผมกลับไปเยี่ยมบ้านที่ศรีสะเกษตอนต้นฤดูฝนพอดี คืนหนึ่งฝนตก แมงมันพากันมาตอมไฟเต็มไปหมด ผมก็เลยเก็บเอามาทอดน้ำมัน โดยได้ชวนให้ญาติๆ ได้ลองชิมดู  ซึ่งต่างก็บอกว่ารสชาติอร่อยดี แต่พอผมบอกให้กินเยอะๆ เขาก็ไม่ยอมกิน ได้แต่พากันยิ้มและมองหน้าผมอย่างแปลกๆ....คิคิคิ

          (ชาวอีสานกิน "กะปอม" หรือกิ้งก่า  แต่ไม่กิน "แมงมัน"....ส่วนชาวเหนือกิน "แมงมัน" แต่ไม่กิน "กะปอม"....ดูเหมือนจะ "กลับด้าน" กันนะครับ)

 

         สำหรับ "ไข่แมงมัน" นั้น สามารถนำไปทำเมนูอาหารได้หลายอย่างนะครับ เช่น ตุ๋นใส่ไข่ ดองไข่แมงมัน จ่อมไข่แมงมัน ผัดกับผัก ยำไข่แมงมัน(ทำเหมือนยำไข่มัดแดง) ใส่ไข่เจียว และแกงผักหวานป่ากับไข่แมงมัน เป็นต้น  ซึ่งล้วนมีรสชาติที่สุดยอดทั้งสิ้นเลย

 

          ไหนๆ ก็ไหนๆ....วันนี้ก็เลยนำรูปตอนขุดไข่แมงมันมาฝากด้วยนะครับ  ขอเชิญทุกท่านทัศนาได้ ณ บัดนี้เลย   แอน แอ่น แอ๊น!

 

 

 

นักธรณีวิทยา ....ผู้เชี่ยวชาญในการขุดแมงมันประจำหมู่บ้าน

กำลังทำการขุดหาไข่แมงมันอย่างเอาเป็นเอาตาย 555

มดจิ๋วสีแดงๆ ที่เห็น คือ "แม่ของแมงมัน" ซึ่งกำลังพากันออกมาจากรูที่อยู่ในดิน

หากพบมดออกมาจากรูจำนวนมากเช่นนี้ แสดงว่าใกล้จะขุดถึงโพรงที่มดจิ๋ววางไข่เอาไว้แล้ว

พบโพรงหรือหลุมไข่แมงมันแล้ว

ไข่แมงมันหลุมนี้ มีมูลค่าประมาณ 1,000 บาท

ไข่แมงมัน....ซึ่งในอนาคตจะกลายเป็น "แมงมัน"(ตัวคล้ายๆ แม่เป้งมดแดง)

ซึ่งจะบินออกมาตอมไฟเพื่อผสมพันธุ์กันตอนต้นฤดูฝน

นักธรณีวิทยาอาวุโส(555)...กำลังใช้ทัพพีตักไข่แมงมันออกจากหลุมอย่างระมัดระวัง

ไข่แมงมันที่ตักขึ้นมาจากหลุมแบบสดๆ

แปลก...แต่จริง......แม่แมงมัน(มดจิ๋ว)ตัวเล็กนิดเดียว

แต่ไข่กลับใหญ่เบ้อเริ่มเทิ่มเลย (คล้ายๆ กับมดแดง)

ตักใส่กระสอบ เพื่อไม่ให้ไข่แมงมันแตก

นักธรณีวิทยาและนักกีฏโภชนารุ่นเยาว์....กำลังกรองและล้างไข่แมงมัน

ไข่แมงมันที่ล้างเสร็จแล้ว

ถ้วยเล็กๆ นี้ ขายถ้วยละ 25 บาท

ตุ๋นไข่ใส่ไข่แมงมัน+ก้านฟักทอง+ต้นหอม.....อร่อยมากๆ

แมงมันที่โตเต็มวัย

(เอื้อเฟื้อภาพโดย http://www.siamensis.org/board/9171.html)

แมงมันกำลังไต่ขึ้นมาจากโพรง เพื่อบินไปตอมแสงไฟและผสมพันธุ์

โดยมีแม่(มดตัวเล็ก สีแดงๆ)ออกมาส่งเต็มไปหมด

(เอื้อเฟื้อภาพโดย http://www.siamensis.org/board/9171.html)

แมงมันทอดกรอบ.....สุดยอดเมนูที่หายากและราคาแพง

(เอื้อเฟื้อภาพโดย http://www.siamensis.org/board/9171.html)

 

 

เพลง     "แมลง"

ร้องโดย     "ทาทา ยัง"