MIRROR THERAPY

           ถูกใช้ครั้งแรก คศ.1996 โดย Ramachandran และ Rogers บำบัดอาการปวดของผู้ป่วยแขน-ขาขาด(phantom limb pain) โดยใช้หลัก visualfeedbackต่อมาได้มีการนำมาใช้เพื่อการส่งข้อมูลไปยังสมอง(feed back to brain) การช่วยลดอาการเจ็บขณะเคลื่อนไหวมือ และช่วยให้มือเคลื่อนไหวในรูปแบบปกติ (normal pattern) ค่ามาตรฐานของขนาด mirror box คือ 2x2 foot  Mirror therapy เป็นการใช้ร่างกายส่วนบนทั้งของด้าน คือให้ผู้ป่วยใส่แขนด้านที่มีพยาธิสภาพไว้ด้านในกระจก ทำให้ผู้ป่วยเห็นภาพมือด้านที่อ่อนแรงที่สามารถเคลื่อนไหวได้เป็นปกติในกระจกจะไปทดแทนความรู้สึกบริเวณข้อต่อที่เสียไปของมือด้านนั้นภาพที่เห็นส่งผลให้มีสัญญาณไปกระตุ้นที่ premotor cortex มากขึ้นทำให้เกิดการฟื้นตัว ปัจจุบันการ ด้วยกระจกเงาสะท้อน เป็นการฝึกแบบที่กำลังได้รับความนิยมในหลายประเทศทั่วโลก เนื่องจากผลการฝึกโปรแกรมการฟื้นฟูเพื่อเพิ่มกำลังกล้ามเนื้อ มือและแขนข้างที่อ่อนแรงได้ในกลุ่มผู้ป่วยที่เป็นโรคหลอดเลือดสมองในระดับที่มีอาการน้อยกว่า 6 เดือนและระดับเรื้อรัง และนอกจากนี้ยังลดความไม่พึงพอใจในร่างกายของตนเอง ลดอาการซึมเศร้าและเพิ่มความภาคภูมิใจในตนเอง

การประยุกต์นำไปใช้ในผู้ป่วยต่างๆ

Mirror therapy มีการนำมาประยุกต์ใช้กับผู้ป่วยประเภทต่างๆ ดังต่อไปนี้

Pain syndromes

  • อาการเจ็บปวดในส่วนแขนขาที่ถูกตัด (Phantom pain)
  • กลุ่มอาการเจ็บปวดเฉพาะที่แบบซับซ้อน (Complex regional pain syndrome: CPRS)

Motor learning:

  • โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke)
  • โรคสมองพิการ(Cerebral Palsy)
  • ได้รับบาดเจ็บที่สมอง (Traumatic brain injury)

The Mirror Neuron system

            Mirror neuron หรือ เซลล์กระจกเงา เป็นส่วนหนึ่งของ neurons เป็นเซลล์ประสาทที่ทำงานประสานกันระหว่างการทำงานของ inferior parietal lobulecและ ventral pre-motor cortex (area F5) ค้นพบครั้งโดยการทดลองในลิง ซึ่งพบว่าเซลล์สมองเฉพาะบางส่วนจะถูกกระตุ้นเมื่อลิงใช้มือ เคลื่อนไหว เช่นหยิบจับสิ่งของ และเซลล์ก็ถูกกระตุ้นเช่นเดียวกันเมื่อมันเห็นลิงตัวอื่นใช้มือเคลื่อนไหว แบบเดียวกัน ส่วนในมนุษย์ mirror system เป็นสะท้อนการเคลื่อนไหวและการทำงานของคนอื่น ช่วยให้เข้าใจการกระทำ การคงไว้ซึ่งความสนใจ(intention) และอารมณ์ (emotion). Mirror mechanism เป็นผลิตผลจากสมอง การเรียนรู้การเคลื่อนไหวจากการเลียนแบบ (motor representations) เป็นการสะท้อนให้เห็นถึงการกระทำและอารมณ์ของคนอื่นๆ

ต่อมาได้มีการนำหลักการเซลล์กระจกเงา(mirror neuron) มาวิจัยและประยุกต์ใช้ในหลายด้าน ดังนี้

1.  ในเรื่องของการเข้าใจท่าทาง (Action understanding) ใช้ในการวางแผนการเคลื่อนไหวในการทำกิจกรรมต่างๆเพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่วางไว้(Intention). (Iacoboni et all, 2005) ซึ่งต่อได้มีการนำมาใช้อย่างแพร่หลายในผู้รับบริการโรคหลอดเลือดสมอง

2. ภาษา (Language) เนื่องจากกระจกเงา (mirror neuron) ในมนุษย์อยู่ในตำแหน่งใกล้กับบริเวณที่ใช้ควบคุมภาษา โดยเฉพาะอย่างยิ่งการพูด การใช้ Transcranial Magnetic  Stimulation(TMS)กระตุ้นบริเวณ Primary motor cortex พบว่าการได้ยินและออกเสียงทำงานดีขึ้นทั้งสองกลุ่ม (Watkins et all, 2003)

3. การเห็นอกเห็นใจผู้อื่น (Empathy)และทฤษฎีทางจิตใจ (Theory of Mild) จากการศึกษาวิจัยพบว่าเมื่อมีอารมณ์และการแสดงสีหน้าออกมาในรูปแบบต่างๆ จะมีผลต่อการทำงานของ mirror neuron  ทั้งขณะที่สังเกตดูสีหน้าการแสดงอารมณ์ของผู้อื่น และขณะที่ตนเองแสดงสีหน้า (Iacoboni M et all, 2003) ต่อมาDapretto M ในปี ได้มีการศึกษาเปรียบเทียบการทำงานของเซลล์ประสาทส่วน Pre-motor cortex และ pars opercularis ในเด็กปกติและในเด็กออทิสติกในขณะมองและเรียนรู้เลียนแบบการแสดงออกทางอารมณ์ทางสีหน้า พบว่า

            - เด็กออทิสติกมีการทำงานของ Pre-motor cortex และ pars opercularis ที่น้อยหรือขาดการทำงาน

            - พบความสัมพันธ์ระหว่างการทำงานของ pars opercularis และพฤติกรรมทางสังคม  โดยวัดออกมาเป็น social scales

นอกจากนี้ mirror neuron ยังทำให้เข้าใจธรรมชาติของมนุษย์ได้ชัดเจนมากขึ้น

          จากที่กล่าวมาจึงทำให้ได้มีการนำทฤษฎีเซลล์กระจกเงา (mirror neuron) มาใช้บำบัดฟื้นฟูในผู้รับบริการหลายประเภทเช่น โรคหลอดเลือดสมอง ออทิสติก เด็กที่มีพัฒนาการช้า เป็นต้น

 

References :

Iacoboni M, Molnar-Szakacs I, Gallese V, Buccino G, Mazziotta JC, Rizzolatti G. Grasping the intention of others with one’s own mirror neuron system. PLoS Biology 2005;3:e79
Watkins KE, Strafella AP, Paus T. Seeing and hearing speech excites the moto r system involved in speech production. Neuropsychologia 2003;41:989-94. 
Cattaneo L, Rizzolatti G,; American Medical Association. The Mirror Neuron System. 2009 May;66 (5). [cited 2011Aug12].  Available from: www.archneurol.com.
Sutbeyaz S, Yavuzer G, Sezer N, Koseoglu B. Mirror therapy enhances lower-extremity motor recovery and motor functioning after stroke: A randomized controlled trial. APMR 2007;88:555-9.