๒๒๖.สาระจากงานศพ

     วันนี้ ไปงานพิธีบำเพ็ญกุศลสตมวารศพ พระเถระรูปหนึ่งในจังหวัด ทำให้ได้ธรรมะข้อคิดอยู่ไม่น้อย หากเรามองดี ๆ ย่อมได้ในสิ่งที่สมมติสัจจะอย่างจงใจที่หลาย ๆ คนอาจมองข้ามไปอย่างน่าเสียดาย

     งานบำเพ็จกิศล ก็มีพิธีแบบทั่ว ๆ ไป คือ ญาติโยมได้จุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัย สมาทานศีล มีพระธรรมเทศนา ๑ กัณฑ์ หลังจากนั้นก็จะมีการสวดธรรมนิยาม หรือธัมมนิยามสูตร บังสกุ ถวายไทยธรรม รับพร สุดท้ายก็ถวายเพลพระ เป็นเสร็จพิธี

     เมื่อไปถึง ผู้เขียนไปกราบศพหลวงพ่อพระครูสุทธิเขมาภินันท์ (เกษม ฐิตธมฺโม) โดยเจ้าภาพจัดงานเขียนตำแหน่งท่านว่า "อดีตเจ้าอาวาสวัดบ่อแฮ้ว อดีตเจ้าคณะตำบลแม่ใส อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา" 

     กรณีดังกล่าวนี้ ทำให้ผู้เขียนนึกถึงการบำเพ็ญกุศลให้กับพระมหาโพธิวงศาจารย์ (สุจี) จังหวัดแพร่คราวก่อนโน้น ที่บรรดาลูกศิษย์เขียนตัวหนังสือใหญ่ติดผ้าฉากไว้ว่า

     "อดีตเจ้าอาวาสวัดพระบาทมิ่งเมือง

      อดีตที่ปรึกษาเจ้าคณะภาค ๖

     อดีตประธานสภามหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตแพร่"

     นั่นก็หมายความว่า คนเราเมื่อตายลง หรือพระมหาเถระเมื่อมรณะภาพลงไป ย่อมคืนยศ คืนตำแหน่งไป คืนสภาวะที่ตนเองเป็นอยู่ ให้กับสังคม หรือคนรุ่นหลังไป  อย่างที่คนรุ่น ๆ ก่อนไปก็ทำเอาไว้

     แม้หลายคนจะยึดติดในเรื่องยศฐาบรรดาศักดิ์ หรือความรู้ที่สูงส่งแค่ไหนก็ตาม สิ่งเหล่านั้น เมื่อถึงเวลา เราก็ต้องจากลาไปอย่างไม่ต้องสงสัย นี้คือข้อเท็จจริง

     ข้อที่ว่า ได้ยศ ได้ตำแหน่ง นี้คือสมมติสัจจะ หรือความจริงโดยสมมติ  ส่วนการจะต้องจากลาหรือการตายละจากไป นี้คือเป็นปรมัตถสัจจะ

     ดังนั้น สภาพที่คงอยู่คือ อดีต หรือเคยเป็นมาแล้ว แทบทั้งสิ้น

     อันที่จริงศพของหลวงพ่อทั้งหลายได้สอนปริศนาธรรมอะไรไว้ให้แก่เรามากมาย ขึ้นอยู่กับว่า เราจะสังเกตหรือไม่? เมื่อเห็นแล้วนำไปคิดต่อหรือเปล่า?

     เพราะถ้าเราคิดต่อ เมื่อได้ประเด็นแล้วก็จะเป็นจินตมยปัญญา คือปัญญาที่เกิดจากการใช้ความคิด ซึ่งสูงกว่าสุตมยปัญญา คือปัญญาที่เกิดหรือได้มาจากการได้ยินได้ฟังเท่านั้น

     อย่างไรก็ตาม งานศพทั่ว ๆ ไป แม้จะเป็นศพของพระ หรือศพของญาติโยม ล้วนแล้วแต่มีคติธรรมไว้ให้คนรุ่นหลังทั้งสิ้น ขึ้นอยู่กับว่า เราจะมองหาสาระ หรือมองข้ามเลยไป เท่านั้นเอง...สาธุๆๆๆ