เห็ดปลวก(Termite  Mushroom) หรือเห็ดโคนเมื่อเรียกเป็นภาษาภาคกลาง เป็นเห็ดอีกชนิดหนึ่งที่มีความต้องสูงในการบริโภคของประชาชนคนไทยทั่วทุกภูมิภาค เนื่องจากเห็ดชนิดนี้มีรสชาดดี นุ่ม อร่อย อีกทั้งเป็นเห็ดที่มีความหอมของกลิ่นเห็ด  และที่ผ่านมาเห็ดชนิดดังกล่าวยังไม่มีรายงานว่าสามารถเพาะได้  อีกทั้งในปัจจุบันเห็ดปลวกนี้ก็ยังไม่สามารถนำมาเพาะในวัสดุเพาะที่บรรจุอยู่ในถุงพลาสติก เนื่องจากเห็ดปลวกนี้จะพัฒนาเป็นดอกเห็ดได้ก็ต่อเมื่อเส้นใยเห็ดได้ผ่านกระบวนการย่อยของตัวปลวกเสียก่อน และเมื่อเราขุดดูรากของเห็ดปลวกก็จะพบว่ารากของดอกเห็ดทุกดอกเกิดมาจากรังปลวก หรือภาษาอิสานเรียกว่า จาวปลวก (Fungus Gardens) นั่นแสดงว่าเห็ดปลวกมีความสัมพันธ์อย่างแน่นแฟ้นกับตัวปลวก (Relationship)

            รัตนบุรีปลูกเห็ดปลวกได้สำเร็จวันนี้ 24 สิงหาคม 2549 ผมได้มีโอกาสได้ร่วมประชุมสัมมนาวิชาการเห็ด ณ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี และได้นำเสนอข้อมูลทางวิชาการเกี่ยวกับการปลูกป่าปลูกเห็ดร่วมกับ คุณอดุลย์   ดีอ้อม ที่เป็นเกษตรกร Part-time  โดยหน้าที่หลักคือเป็นพัฒนากร อาชีพรองคือปลูกป่าและปลูกเห็ดปลวกในสวนไผ่ ณ อำเภอรัตนบุรี จังหวัดสุรินทร์ โดยเราได้ร่วมมือกันกับสมาคมนักวิจัยและเพาะเห็ดแห่งประเทศไทย ในการพัฒนารูปแบบการปลูกเห็ดปลวก จากที่ผ่านมากว่า 5 ปี ก็พบว่าในเวลานี้เราประสบความสำเร็จแล้วในระดับหนึ่งของการปลูกเห็ดปลวก เนื่องจากเห็ดปลวกที่เราปลูกเอาไว้ร่วมกับต้นไผ่ สามารถเก็บผลผลิตได้แล้ว 2 ปี จึงเป็นที่น่าชื่นชมอย่างยิ่งสำหรับคุณอดุลย์ เกษตรกร Part-time แห่งจังหวัดสุรินทร์ ของเรา กับสมาคมนักวิจัยและเพาะเห็ดแห่งประเทศไทย ที่สามารถสร้างอาชีพและรายได้ให้กับพี่น้องเกษตรกรชาวไทย

            อย่างไรก็ตามในการพัฒนารูปแบบของการปลูกเห็ดปลวกร่วมกับต้นไผ่นี้ เป็นเพียงรูปแบบแรกเท่านั้นที่เราเริ่มศึกษากันมาควบคู่กับภูมิปัญญาท้องถิ่น ซึ่งผมคิดว่าคงมีอีกหลายรูปแบบ และอีกหลากหลายชนิดของต้นไม้ที่น่าจะสามารถพัฒนารูปแบบการปลูกเห็ดปลวกหรือเห็ดชนิดอื่นๆ ได้ จึงใคร่ขอฝากพี่น้องชาว KM ได้ช่วยกันพัฒนาต่อไปนะครับ

ขอบคุณครับ

อุทัย   อันพิมพ์

24 สิงหาคม 2549