"วิจัย" เชื่อได้ว่าคำนี้จัดเป็นศัพท์คำหนึ่งในโลกที่เป็นเสมือนยาขมของใครหลายคน แต่สำหรับผู้เขียนอาจเห็นต่างออกไป สืบเนื่องจากผู้เขียนเป็นลูกหลานชาวสวนย่านคลองบางหลวง กรุงเทพมหานคร เมื่อวัยเด็กเราพบเห็น ชาวสวนทุกบ้านทำวิจัยเรื่องดิน เรื่องพืช จนเป็นเรื่องธรรมดา เขาทำเพื่อให้ได้ผลผลิตที่มีคุณภาพ แถวบ้านของเรามีทั้งพืช ผัก ผลไม้ กุ้งและปลาตามธรรมชาติ ที่ยังจำไม่ลืม คือ เรามีทุเรียนที่ปลูกเองในสวนที่เราพัฒนาดินให้มีสภาพเหมาะสม ทำให้ได้ทุเรียนที่มีรสชาติไม่แพ้ทุเรียนย่านนนทบุรีเลยทีเดียว ภายหลังเมื่อมีโอกาสศึกษาวิชาวิจัยในระดับการศึกษาที่สูงขึ้น กลับพบว่า วิจัยถูกสร้างให้กลายเป็นเรื่องไกลตัว ซับซ้อน และยากเกินกว่าคนธรรมดาจะเข้าใจได้ ดังนั้นข้อความที่ผู้เขียนจะถ่ายทอดนับจากนี้จึงจะเป็นทั้งประสบการณ์ตรง และความรู้ที่ได้จากการเรียนในระดับมหาวิทยาลัย เพื่อมุ่งหวังให้เพื่อนร่วมสังคมหันมาให้ความสนใจ และมองเห็นความสำคัญของการทำวิจัยเพื่อการพัฒนา
ศาสตราจารย์ ดร.สุภางค์ จัทวานิช (2547 หน้า 2-3 ) กล่าวถึง ความรู้ ปัญหา และการวิจัย ไว้อย่างเข้าใจง่ายดังนี้
- วิจัย คือ การค้นหาข้อเท็จจริงเพื่อนำมาตอบของปัญหาที่ตั้งไว้ โดยประสบการณ์ได้บอกแก่มนุษย์ว่า การค้นหาข้อเท็จจริงอย่างเป็นระเบียบ เช่น การสังเกตเป็นระยะย่างสม่ำเสมอ การตรวจสอบที่มาของแหล่งข้อมูล การรวบรวมข้อมูลให้เป็นระบบต่อการเข้าใจ จะช่วยให้คำตอบที่ได้มีความน่าเชื่อถือมากขึ้น
- ปัญหาในการวิจัย คือ ช่องว่างระหว่างความคิดกับความเป็นจริง (สิ่งที่อยากรู้ กับความเป็นจริงจะสอดคล้องกันหรือไม่เพียงใด ) เช่น มนุษย์รู้ว่าโลกกลม แล้วสงสัยว่าดวงจันทร์กลมเหมือนโลกหรือไม่ ? โดยในบางครั้งเราอาจคาดคะเนคำตอบเอาไว้ในระบบความคิด คำตอบนั้น คือ สมมติฐานของการวิจัย
- กระบวนการวิจัย คือ การเชื่อมโยงระบบความคิดกับระบบข้อเท็จจริงเข้าด้วยกัน โดยอาศัยเทคนิควิธีการต่างๆ ของศาสตร์เข้าช่วย* (เรื่อง “ศาสตร์ ” ขอติดไว้อธิบายในครั้งต่อไป)
- ระบบของความคิด คือ ไม่ได้คิดสงสัยปัญหาเพียงชั่วครู่ชั่วยามอย่างผิวเผิน แต่ต้องคิดไตร่ตรองแสวงหาคำตอบหรือความรู้อื่นๆ ที่เกี่ยวข้องที่มีอยู่แล้ว จนสรุปปัญหาได้ชัดเจน
- ระบบข้อเท็จจริง คือ การรวบรวมข้อมูลจากปรากฏการณ์อย่างเป็นระบบระเบียบ จนได้แบบแผนที่แท้จริง มีการตรวจสอบความถูกต้อง (ไม่ใช่หยิบเหตุการณ์เดียวหรือ ข้อเท็จจริงเพียงเรื่องเดียวแล้วยืนยันเป็นข้อเท็จจริง)
*** ความรู้ใหม่ที่ได้จากการผนวกความรู้เดิม และเกิดปัญหาขึ้นใหม่ ทำให้มีการวิจัย เพื่อตอบปัญหาใหม่ต่อไปอีก
เอกสารอ้างอิง
สุภางค์ จันทวานิช. (2547). วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
