การจัดการความรู้

ความรู้ (Knowledge) คือ อะไร?

ความรู้ คือ สารสนเทศที่นำไปสู่การปฏิบัติ เป็นเนื้อหาข้อมูล ซึ่งประกอบด้วยข้อเท็จจริง ความคิดเห็น ทฤษฎี หลักการ รูปแบบ กรอบความคิด หรือข้อมูลอื่นๆ ที่มีความจำเป็น และเป็นกรอบของการผสมผสานระหว่างประสบการณ์ ค่านิยม ความรอบรู้ในบริบท สำหรับการประเมินค่า และการนำเอาประสบการณ์กับสารสนเทศใหม่ ๆ มาผสมรวมเข้าด้วยกัน

ชั้นของความรู้เป็นอย่างไร?

ข้อมูล (Data) เป็น ข้อมูลดิบที่ยังไม่ได้ผ่านกระบวนการประมวลผล หรือเป็นกลุ่มของข้อมูลดิบที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติงาน

สารสนเทศ (Information) เป็น ข้อมูลที่ผ่านกระบวนการประมวลผลโดยรวบรวมและสังเคราะห์เอาเฉพาะข้อมูลที่มีความหมายและเป็นประโยชน์ต่องานที่ทำ

ความรู้ (Knowledge) เป็น ผลจากการขัดเกลาและเลือกใช้สารสนเทศ โดยมีการจัดระบบความคิด เสียใหม่ให้เป็น “ความรู้และความเชี่ยวชาญเฉพาะเรื่อง”

ความเฉลียวฉลาด (Wisdom) เป็น การนำเอาความรู้ต่าง ๆ มาบูรณาการเข้าด้วยกันเพื่อใช้ให้เกิดเป็นประโยชน์ต่อการทำงานในสาขาวิชาชีพต่าง ๆ

เชาวน์ปัญญา (Intelligence) เป็น ผลจากการปรุงแต่งและจดจำความรู้และใช้ความเฉลียวฉลาดต่าง ๆในสมอง ทำให้เกิดความคิดที่รวดเร็วและฉับไว สามารถใช้ความรู้และความเฉลียวฉลาดโดยใช้ช่วงเวลาสั้นกว่า หากนำเอามาจัดลำดับเป็นขั้นตอนของการเรียนรู้สำหรับมนุษย์แต่ละบุคคลจะได้ดังนี้

ประเภทของความรู้มีอะไรบ้าง?

1. ความรู้ในตัวของมนุษย์หรือความรู้โดยนัย (Tacit Knowledge) หมายถึง ความรู้เฉพาะตัวที่เกิดจากประสบการณ์ การศึกษา การสนทนา การฝึกอบรม เจตคติของแต่ละบุคคล เป็นความรู้บวกกับสติปัญญาและประสบการณ์

2. ความรู้เชิงประจักษ์ที่ปรากฏชัดเจน (Explicit Knowledge) หมายถึง ความรู้ที่ได้รับการถ่ายทอดจากบุคคลออกมาในรูปของการบันทึกตามรูปแบบต่างๆ ซึ่งเป็นสารสนเทศนั่นเอง

3. ความรู้ที่เกิดจากวัฒนธรรม (Culture Knowledge) หมายถึง ความรู้ที่เกิดจากความเชื่อ ความศรัทธา ซึ่งเกิดจากผลสะท้อนกลับของความรู้ และสภาพแวดล้อมทั่วไปขององค์กร

ประเภทความรู้ในตัวคนมีอะไรบ้าง?

ความรู้ในตัวคนเป็นความรู้ที่ฝังลึกอยู่ในแต่ละบุคคล การที่ความรู้จากใครคนหนึ่งจะถูกถ่ายทอดไปยังบุคคลอื่นได้นั้นเป็นเรื่องที่ยากหากเจ้าตัวไม่ยินยอม ดังนั้นการขอรับการถ่ายทอดความรู้จากบุคคลผู้รู้เหล่านี้ จะทำได้ดังนี้

1. การสนทนา (Face-to-face Conversation) 2. การนำทีมและฝึกอบรม (Mentoring & Training) 3. อบรมเข้มข้น (Coaching) 4. การแนะนำ (Customer Knowledge) 5. การเข้ากลุ่ม (Staff Knowledge) 6. การใช้ผู้เชี่ยวชาญภายนอก (Outside Expert) 7. การสั่งการ (Top Manager / Top Management Support ) 8. การเผยแพร่สู่สาธารณะหรือทุนทางสังคม ( Social Capital)

 

ประเภทความรู้เชิงประจักษ์มีอะไรบ้าง?

ความรู้เชิงประจักษ์เป็นความรู้ที่ได้จากสื่อสิ่งพิมพ์หรือสื่ออื่นๆ ความรู้แบบนี้จะถ่ายทอดจากใครคนหนึ่งไปยังบุคคลอื่นได้โดยไม่ยากนัก การขอรับการถ่ายทอดความรู้เชิงประจักษ์ที่ปรากฏชัดเจนเหล่านี้ อาจเรียนรู้ได้จากสื่อดังนี้

1. ข้อมูลข่าวสาร (Transaction Data) 2. รายงาน ( Internal Reports, Memos) 3. การจดบันทึก (Record Management) 4. แผนงานและนโยบาย (Plan and Policies) 5.หนังสือพิมพ์ (Newspaper) 6. หอสมุด (Data Warehouse) 7. ฐานข้อมูล (External / Internal Databases) 8. อีเมล์ (E-Mail)

ลักษณะความรู้จำแนกอย่างไร?

การจำแนกลักษณะของความรู้นั้นมีหลายทฤษฎี ในที่นี้จะจำแนกตามระดับการใช้งานของบุคลากรในหน่วยงานว่า อะไรที่บุคลากรคือต้องรู้ อะไรที่ควรรู้เพื่อการแข่งขันและนำไปสู่ความเป็นเลิศขององค์กร แบ่งได้ คือ

1. Core Knowledge เป็นความรู้ในระดับพื้นฐานที่ทุกคนในองค์กรต้องการหรือต้องรู้

2. Advanced Knowledge เป็นความรู้ที่ทำให้องค์กรไปสู่จุดของการแข่งขันได้ เป็นความรู้ที่มี

ความเฉพาะเจาะจงซึ่งแตกต่างจากคู่แข่งขัน

3. Innovative Knowledge เป็นความรู้ที่ทำให้องค์กรเป็นเลิศ สามารถเป็นผู้นำทางการตลาดได้

การจัดการความรู้ในองค์กรทำเพื่ออะไร?

ปัจจุบันส่วนใหญ่ในแต่ละองค์กรมีความรู้อยู่มากมายแต่ไม่ได้มีการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบทำให้ความรู้กระจัดกระจาย ยากต่อการนำมาใช้งาน ดังนั้นจึงเกิดแนวคิดในการจัดการความรู้ขึ้น มีวัตถุประสงค์ เพื่อ

“การรวบรวมความรู้ ที่อยู่ในองค์กรซึ่งกระจัดกระจายอยู่ในตัวคนหรือเอกสารมาพัฒนาเป็นองค์ความรู้ และมี การถ่ายทอดและแบ่งปันความรู้อย่างเป็นระบบเพื่อให้ทุกคนในองค์กรสามารถ เข้าถึงความรู้ และพัฒนาตนเองให้เป็นผู้ปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ”

เป้าหมายของการจัดการความรู้ 1. พัฒนางานให้มีคุณภาพและผลสัมฤทธิ์ยิ่งขึ้น

2. พัฒนาคน คือ การพัฒนาผู้ปฏิบัติงาน

3. พัฒนาฐานความรู้ขององค์กร

การบริหารจัดการความรู้ทำอย่างไรได้บ้าง?

1. การจัดการความรู้ที่ถูกขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีสารสนเทศ

1.1 Best Practices 1.2 Lessons Learned

2. การจัดการความรู้ที่เกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ของมนุษย์และมิติทางวัฒนธรรม

2.2 Tacit Knowledge 2.2 Community of Practices

3. การจัดการความรู้ที่เน้นความสำคัญของเนื้อหา

3.1 Content Management 3.2 Taxonomy 3.3 Retrieval Ability 3

การเข้าถึงความรู้ (Knowledge Access)

1. Knowledge Push เป็นการส่งมอบความรู้ไปยังผู้รับโดยผู้รับไม่ได้ร้องขอหรือมีความต้องการ เป็นการส่งมอบในลักษณะ Supply-based หรือ SDI (Selective Dissemination of Information / Knowledge)

2. Knowledge Pull เป็นการส่งมอบความรู้ไปยังผู้รับ ตามความต้องการ หรือตามความสนใจ เป็นการส่งมอบในลักษณะ Demand-based

การแบ่งปันความรู้ (Knowledge Sharing)

ชุมชนนักปฏิบัติ (Communities of Practice - COP) เป็น กลุ่มคนที่มีความสนใจร่วมกันมารวมกลุ่มกันอย่างไม่เป็นทางการ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการแบ่งปันความรู้และแก้ปัญหาร่วมกัน ซึ่งก่อให้เกิดการถ่ายโอนความรู้ขององค์กรหรือชุมชน

 

วงจรการเรียนรู้ องค์ความรู้เกิดการเรียนรู้และได้รับประสบการณ์ใหม่ๆ การนำความรู้ ไปใช้ การเรียนรู้และนวัตกรรม อย่างต่อเนื่อง