กศน.ตำบล กับ มิติของความครอบคลุมและมิติของคุณภาพในการจัดการศึกษาตลอดชีวิตระดับหมู่บ้าน

กศน.ตำบล แหล่งเรียนรู้ตลอดชีวิต

          กศน.ตำบล เป็นหน่วยงานในสังกัด กศน.อำเภอ  เป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับประชาชนชาวไทยทุกคน  จัดบริการขึ้นเพื่อช่วยส่งเสริมสนับสนุน เสริมสร้างพลังการเรียนรู้ตลอดชีวิตของชุมชน  โดยมีเป้าหมายสำคัญอยู่ที่ “คนไทยได้เรียนรู้ตลอดชีวิตอย่างมีคุณภาพ”

          ผมได้อ่าน”บทสรุปสำหรับผู้บริหาร” การวิจัยเรื่อง การศึกษาความครอบคลุมและคุณภาพในการจัดการศึกษาตลอดชีวิตระดับหมู่บ้านของสำนักบริหารงานการศึกษานอกโรงเรียนและพันธมิตร โดย ดร.อุทัย ดุลยเกษม ทำให้คิดได้ว่า กศน.ตำบลนั้นได้จัดบริการและกิจกรรมการเรียนรู้ได้ครอบคลุม(Coverage)และมีคุณภาพ(Quality)แล้วหรือยัง?

          ประเด็นของความครอบคลุมนั้น หมายถึง (1)ความครอบคลุมด้านพื้นที่ทุกหมู่บ้าน/ชุมชน  (2)ความครอบคลุมด้านกลุ่มเป้าหมายซึ่งประกอบด้วย กลุ่มวัยแรงงาน(15-59 ปี) กลุ่มผู้สูงอายุ(60 ปีขึ้นไป) และกลุ่มวัยเรียนการศึกษาภาคบังคับ(อายุ 6-14 ปี)และ (3)ความครอบคลุมด้านกิจกรรม กศน. ซึ่งได้แก่ การจัดบริการการศึกษาขั้นพื้นฐาน การศึกษาเพื่อพัฒนาทักษะชีวิต การศึกษาเพื่อพัฒนาอาชีพ การศึกษาเพื่อพัฒนาสังคมและชุมชน และการศึกษาเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตามอัธยาศัย เป็นต้น

          ประเด็นของคุณภาพนั้น จะมองไปที่ ด้านปัจจัยป้อน( วุฒิของบุคลากร /ประสบการณ์การสอนในวิชาที่สอน/งบประมาณที่ลงทุนต่อหัวสำหรับผู้เรียน/ผู้เข้ารับการฝึกอบรม และสื่อวัสดุอุปกรณ์การเรียนการสอน)  ด้านกระบวนการ(มีการสำรวจปัยหาและความต้องการการเรียนรู้ของผู้เรียน  มีการจัดทำแผนการสอน/การฝึกอบรมของครูผู้สอน/ผู้ฝึกอบรม  ความทั่วถึงในการนิเทศติดตามผลการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน/การฝึกอบรม การส่งผู้เรียน/ผู้รับการอบรมไปฝึกงานในสถานประกอบการ/ฝึกภาคปฏิบัติในสถานการณ์จริง และการรายงานผลทันตามระยะเวลาที่กำหนด) ด้านผลผลิต(ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน  การเรียนต่อเนื่อง ไม่ออกกลางคัน  การมีสิทธิ์สอบปลายภาค การเข้าเรียน/เข้ารับการฝึกอบรม  การได้รับการจ้างงาน  การประกอบอาชีพ/พัฒนาอาชีพ และการจบหลักสูตร)

          นอกจากนี้ ยังมองไปที่ กิจกรรม กศน.ที่ประสบความสำเร็จมากที่สุด(Best Practice)และพันธมิตรที่มีส่วนร่วมจัดกิจกรรม กศน.อีกด้วยว่ามีหน่วยงานใดบ้าง และมีลักษณะการมีส่วนร่วมแบบเป็นทางการและไม่เป็นทางการด้วย

          งานวิจัยนี้ยังได้ให้ข้อเสนอแนะประเด็นความครอบคลุมด้านกลุ่มเป้าหมายว่า กศน.จะเป็นการศึกษาที่ช่วยสร้างความเสมอภาคและความเป็นธรรมทางการศึกษาให้กับประชาชนและช่วยป้องกันและแก้ไขปัยหาสังคมที่เป็นอยู่ในปัจจุบันและแนวโน้มในอนาคตมากขึ้นถ้าได้จัดการให้ครอบคลุมและกระจายอย่างทั่วถึงกลุ่มเป้าหมายต่อไปนี้

1.1) ประชาชนวัยแรงงาน (Working People)

1.2) กลุ่มที่ตกหล่นจากระบบโรงเรียน (Formal Schooling)

1.3) กลุ่มผู้สนใจการศึกษาเฉพาะทาง (Interrest Group)

1.4) กลุ่มผู้พิการ (Disabled)

1.5) กลุ่มผู้สูงอายุ (Aged People)

1.6) ผู้คนชายขอบ (Marginalized Groups) เช่น กลุ่มชาติพันธุ์ (Ethnic Group) ประชาชนในชุมชนแออัด  เด็กเร่ร่อน  สตรีกลุ่มเสี่ยง ฯลฯ

1.7) ครอบครัว (Family)

ฯลฯ

          สำหรับข้อเสนอแนะประเด็นความครอบคลุมด้านสาระการเรียนรู้  กศน.จะต้องจัดสาระการเรียนรู้ที่จำเป็นต่อการดำเนินชีวิตของกลุ่มเป้าหมายในสังคมที่มีความเปลี่ยนแปลงในด้านต่างๆอย่างรวดเร็ว ได้แก่ 

2.1) การศึกษาสายสามัญ

2.2) การศึกษาสายอาชีพ

2.3) กิจกรรมการเรียนรู้เฉพาะ เช่น ศิลปะการละคร  การกีฬา  การนันทนาการ การใช้คอมพิวเตอร์ ฯลฯ

2.4) การจัดการความรู้ (Knowledge Managment)

2.5) การศึกษาเพื่อเสริมศักยภาพของครอบครัว

2.6) การศึกษาเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน

ฯลฯ

          ข้อเสนอแนะความครอบคลุมด้านพื้นที่หรือชุมชน กศน.ควรจัดให้ครอบคลุมพื้นที่หรือชุมชน  โดยจำแนกเป็นชุมชนชนบทและชุมชนเมือง  หรือชุมชนในลักษณะอื่นๆ เช่น  ชุมชนผู้ประกอบธุรกิจ SMEs ชุมชนผู้ประกอบอุตสาหกรรมในครัวเรือน  ชุมชนประมง  ชุมชนบริการ  ชุมชนโรงงาน ฯลฯ

          ข้อเสนอแนะประเด็นการพัฒนาคุณภาพ กศน. ควรเร่งพัฒนาบุคลากร  การสนับสนุนงบประมาณ  การสนับสนุนสื่อวัสดุอุปกรณ์การเรียนรู้ ฯลฯ

          ผมก็คิดว่า กศน.ตำบลที่ดีเด่นทั้งหลายจะได้มีการพัฒนา กศน.ตำบลในมุมมองของประเด็นเหล่านี้ด้วยครับ