ความเป็นมาของการจัดการคุณภาพ
• แบ่งได้เป็น 6 ระยะดังนี้
1. ระยะที่ 1 การควบคุมคุณภาพ (QC)เริ่มใน USA กลางทศวรรษที่ 1940 นำไปใช้ในมาตรฐาน Z-1 ในกองทัพนำหลักสถิติมาใช้ในอุตสาหกรรม เช่น ผังควบคุม (Control Chart) เป็นครั้งแรกDr.Ishigawa ดัดแปลง QC แบบอเมริกัน ซึ่งเน้นการควบคุมตรวจสอบหาข้อบกพร่องตามผังควบคุมการทำงาน เป็น QCC (กิจกรรมกลุ่มคุณภาพ) แบบญี่ปุ่น ซึ่งเดิมเรียกว่า FQC (Quality Control for the Foreman)
2. ระยะที่ 2 การควบคุมคุณภาพเชิงสถิติDr.Demming นำหลักสถิติมาใช้ในการควบคุมคุณภาพในธุรกิจและการทหารนำทฤษฎี SQC ไปเผยแพร่แก่สมาคม JUSE ของญี่ปุ่น (อันเป็นที่มาของรางวัลคุณภาพแห่งชาติ Deming Prizeในญี่ปุ่น) ต่อมาได้พัฒนาไปเป็นระบบ TQC
3. ระยะที่ 3 การจัดการแบบบุคลากรมีส่วนร่วมเน้นความสำคัญกับการจัดการทรัพยากรมนุษย์ เน้นจากล่างขึ้นบนคนคือสินทรัพย์ที่มีคุณค่า เน้นทุกคนมีส่วนร่วม ทุ่มเท มุ่งมั่นปรับปรุงงาน
4. ระยะที่ 4 การปรับปรุงคุณภาพอย่างต่อเนื่อง 5 ส., ระบบการเสนอแนะ (Kaizen Suggestion System; KSS), QCC,ISO9000s, TPM, JIT, PDCA
5. ระยะที่ 5 การจัดการให้ความสำคัญลูกค้า
6. ระยะที่ 6 คุณภาพเกิดจากการจัดการเชิงยุทธศาสตร์
กิจกรรมส่งเสริมคุณภาพ
การควบคุมคุณภาพให้ได้ผล ขององค์กรควรมีจิตสำนึกด้านคุณภาพ ดังนั้นเพื่อปลูกฝังทัศนคติดังกล่าว รวมถึงช่วยในการพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ สภาพแวดล้อมการทำงาน และฯลฯ กิจกรรมส่งเสริมคุณภาพจึงมีความสำคัญมาก ในบทความนี้จะกล่าวโดยย่อลักษณะของกิจกรรมส่งเสริมคุณภาพที่เป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลาย 3 เรื่อง คือ กิจกรรม 5 ส กิจกรรมกลุ่มคุณภาพ และกิจกรรมการลดของเสียเป็นศูนย์
กิจกรรม 5 ส กิจกรรม 5 ส เป็นกิจกรรมพื้นฐานของการปรับปรุงพัฒนาด้านต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นด้านคุณภาพ ด้านความปลอดภัย หรือแม้แต่ในเรื่องการลดต้นทุน การเพิ่มผลผลิต กิจกรรมนี้ประกอบไปด้วยหลักการ 5 ประการ คือ สะสาง สะดวก สะอาด สุขลักษณะ และสร้างนิสัย
สะสาง หมายถึง การแยกของที่ไม่ต้องการ หรือไม่จำเป็นออกจากสิ่งที่ต้องการ หรือต้องใช้
สะดวก หมายถึง การจัดวางของที่ใช้งานให้เป็นระเบียบหมวดหมู่ ง่ายต่อการใช้งาน
สะอาด หมายถึง การทำบริเวณทำงานและบริเวณโดยรอบให้สะอาด
สุขลักษณะ หมายถึง การรักษามาตรฐานการปฏิบัติ 3 ส แรกให้ดี และค้นหาสาเหตุต่างๆ เพื่อยกระดับมาตรฐานให้สูงขึ้น
สร้างนิสัย หมายถึงการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ของหน่วยงานอย่างสม่ำเสมอ จนกลายเป็นการกระทำที่ เกิดขึ้นเองโดยธรรมชาติ
กิจกรรมกลุ่มคุณภาพ (QC Circle หรือ QCC) ความหมายของกิจกรรมกลุ่มคุณภาพ คือ กลุ่มคนงานที่ปฏิบัติงาน ณ หน่วยงานเดียวกัน รวมกลุ่มกันโดยความสมัครใจ เพื่อทำกิจกรรมเกี่ยวกับการปรับปรุงงานด้วยตนเองอย่างอิสระ อย่างไรก็ตาม กิจกรรมนี้ต้องได้รับการสนับสนุนจากผู้บริหารระดับสูงจึงจะสำเร็จผลได้ เช่นสนับสนุนให้พนักงานได้รับการอบรมการแก้ปัญหาโดยการใช้ QC Tools การให้รางวัลแก่กลุ่มคุณภาพที่สามารถลดต้นทุน หรือของเสียลงได้ เป็นต้น
กิจกรรมการลดของเสียให้เป็นศูนย์ (Zero Defect, ZD) กิจกรรมนี้จะสำเร็จได้ จำเป็นต้องอาศัยกิจกรรมอื่นๆ ช่วย ในความเห็นของ ดร.ชินโกะ เชื่อว่า กิจกรรม ZD จะสำเร็จได้ ต้องอาศัยหลักการ 3 ประการ คือ การใช้การตรวจสอบที่ต้นเหตุ หรือที่ตำแหน่งงานนั้นๆ (Source Inspection) การตรวจสอบแบบ 100% โดยใช้เครื่องมือหรืออุปกรณ์ช่วย (Poka-Yoke) และการแก้ไขปรับปรุงทันทีทันใดเมื่อพบปัญหา Poka-Yoke เป็นเครื่องมือที่ใช้ป้องกันความผิดพลาด หรือการหลงลืม ซึ่งมีลักษณะสำคัญดังต่อไปนี้สามารถทำการตรวจเช็คชิ้นงานแต่ละชิ้น หรือตรวจสอบ 100% ได้ เครื่องมือ Poka-Yoke จะต้องไม่ยุ่งยากและสามารถใช้ในการตรวจสอบชิ้นงานได้ทุกชิ้น และต้นทุนในการติดตั้งต่ำ
มาเยือนเรือนชานคุณภาพ