การบริหารคุณภาพการศึกษาด้วย Productivity (ฉ.90 กันยายน50)

จงจิตร  ชมภูผล

          โดยทั่วไปเรามักได้ยินเรื่องของ Productivity ในภาคการผลิตหรือการบริการ แต่ครั้งนี้ลองมาเปลี่ยนมุมมองให้เห็นถึงการใช้ Productivity ในภาคการศึกษากันบ้าง

คุณภาพ (Quality) หมายถึง ความพึงพอใจ ความประทับใจ หรือความมั่นใจของผู้ใช้งาน

ไคเซ็น (Kaizen) หมายถึง การทำให้ดีขึ้นกว่าเดิมด้วยการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง

“ไคเซ็น” คุณภาพ จึงหมายถึง สิ่งใดก็ตามที่สามารถปรับปรุงได้ โดยไม่จำเป็นจะต้องเกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์หรือบริการเท่านั้น แต่จะรวมถึงการทำงานของคน การทำงานของเครื่องจักร ระบบและวิธีการปฏิบัติ ตลอดจนพฤติกรรมของมนุษย์               

          คุณภาพของการศึกษา คือ การที่ผู้เรียนเกิดคุณลักษณะต่างๆ ครบถ้วนตามความคาดหวังของหลักสูตร ดังนั้นการบริหารคุณภาพจึงเป็นกระบวนการทำงาน เพื่อให้ได้ผลงานที่สร้างความพึงพอใจ ความประทับใจและความมั่นใจแก่ลูกค้าทั้งภายในและภายนอก ซึ่งสามารถดำเนินการได้ใน ๓ ระดับ

๑.      การบริหารคุณภาพ หมายถึง การกำหนดทิศทางอย่างกว้างๆ ในการดำเนินการ ซึ่งเป็นภารกิจของผู้บริหารระดับสูง

๒.    การจัดการคุณภาพ หมายถึง การนำนโยบายมากำหนดเป็นเป้าหมายคุณภาพ จากนั้นกำหนดแผนพัฒนาคุณภาพ สำหรับการดำเนินการต่อไป ซึ่งเป็นภารกิจของผู้บริหารระดับรองลงมา

๓.     การดำเนินงานให้เกิดคุณภาพ หมายถึง การดำเนินการปฏิบัติให้ผลงานเป็นไปตามแผนพัฒนาคุณภาพ ซึ่งจะต้องมีการตรวจติดตาม ปรับปรุงแก้ไข รวมถึงการป้องกันปัญหาต่างๆ โดยมีแนวทางที่นิยมนำมาปฏิบัติ ได้แก่ วงจรคุณภาพเดมมิ่ง หรือสิ่งที่เราคุ้นเคยกันว่า วงจร PDCA 

ความหมายของ PDCA                

P = Plan                  คือ  การวางแผนงานจากวัตถุประสงค์และเป้าหมายที่ได้กำหนดขึ้น               

D = Do  คือ  การปฏิบัติตามขั้นตอนในแผนงานที่ได้เขียนไว้อย่างเป็นระบบและมีความต่อเนื่อง               

C = Check  คือ  การตรวจสอบผลการดำเนินงานในแต่ละขั้นตอนของแผนงานว่ามีปัญหาอะไรเกิดขึ้น จำเป็นต้องเปลี่ยนแปลงแก้ไขแผนงานในขั้นตอนใด               

A = Act  คือ  การปรับปรุงแก้ไขส่วนที่มีปัญหา หรือถ้าไม่มีปัญหาใดๆ ก็ยอมรับแนวทางการปฏิบัติตามแผนงานที่ได้รับผลสำเร็จ เพื่อนำไปใช้ในการทำงานครั้งต่อไป               

          เมื่อได้วางแผนงาน (P) นำไปปฏิบัติ (D) ระหว่างการปฏิบัติก็ดำเนินการตรวจสอบ (C) พบปัญหาก็ทำการแก้ไขหรือปรับปรุง (A) โดยการปรับปรุงเริ่มจากการวางแผนก่อน วนเป็นวงจรต่อไปเรื่อยๆ และนำแนวคิดไคเซ็นที่เน้นเรื่องการปรับปรุงอย่างต่อเนื่องมาประยุกต์ใช้ จึงจะเรียกได้ว่าเป็น PDCA ที่สมบูรณ์ หรือเป็นการไคเซ็นคุณภาพนั่นเอง

การนำวงจรคุณภาพไปประยุกต์ใช้ในการดำเนินงานของสถานศึกษา

๑.      ลักษณะโครงสร้างของวงจร PDCA จะต้องเป็นระบบที่มีความต่อเนื่อง

 

 ๒.      ระบบคุณภาพครบวงจร ต้องมีลักษณะที่เป็น PDCA ในทุกกระบวนการของการทำงาน เช่น การซ่อมเสริมหรืออธิบายได้ง่ายๆ ว่าเป็นการปรับปรุงเด็กที่มีปัญหาด้านการเรียนและเสริมเด็กที่เก่งให้เก่งยิ่งขึ้น สามารถนำมาวางแผน PDCA ในการทำงานที่มี pdca อยู่ในทุกขั้นตอนได้ดังนี้ 

P วางแผนการสอนซ่อมเสริม p การประชุมเตรียมการวางแผน
  d ดำเนินการประชุมเพื่อวางแผนสอนซ่อมเสริม
  c ประเมินผลการวางแผนการประชุม
  a ทบทวนการวางแผนการสอนซ่อมเสริม
D การสอนซ่อมเสริม p เตรียมการสอนซ่อมเสริม
  d ดำเนินการสอนซ่อมเสริม
  c ประเมินผลการสอนซ่อมเสริม
  a ทบทวน / ปรับปรุงการสอนซ่อมเสริม
C ตรวจสอบ ประเมินผล p วางแผนการตรวจสอบ
  d ดำเนินการตรวจสอบประเมินผล
  c ประเมินผลกระบวนการตรวจสอบประเมินผล
  a ทบทวนการตรวจสอบประเมินผล
A ทบทวน ปรับปรุง p วางแผนทบทวน ปรับปรุงการสอนซ่อมเสริม
  d ดำเนินการปรับปรุงวิธีการสอนซ่อมเสริม
  c ประเมินผลวิธีการทบทวน / ปรับปรุง
  a ทบทวนกระบวนการปรับปรุงการสอนซ่อมเสริม

 

จะเห็นได้ว่าในกระบวนการทำงานต้องมีการวางแผนและปฏิบัติตามแผนใหญ่ แต่ในทุกๆ ขั้นตอนการทำงานย่อยๆ นั้น ก็ต้องมี pdca ของขั้นตอนต่างๆ เพื่อเติมเต็มความสมบูรณ์ของกระบวนการ และทำให้งานนั้นมีการปรับปรุงอย่างต่อเนื่องอยู่เสมอ หากทำได้ดังนี้ เชื่อมั่นได้เลยว่า การศึกษาของไทยต้องพัฒนาให้ดียิ่งขึ้นได้อย่างแน่นอน

           กระบวนการ PDCA ควรมีการทำ pdca อยู่ในทุกขั้นตอน เพื่อให้เกิดการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง  

ขอขอบคุณ