โดย รศ.ดร.พันธุ์ทิพย์ กาญจนะจิตรา สายสุนทร เมื่อวันที่ ๑๑ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๕๔

คำถาม

คุณแน่น [IP: 223.205.209.64] เข้ามาถาม  อ.แหวว เมื่อวันที่ ๑๐  มิถุนายน พ.ศ.๒๕๕๔ เวลา ๑๑.๒๐ น.

ใน http://www.gotoknow.org/blog/people-management/259492  

โดยมีใจความว่า “สวัสดีค่ะ ดิฉันเป็นคนไทยแต่มีสามีเป็นคนกัมพูชา เราตกลงจะแต่งงานกันปีหน้าแต่หนูอยากให้เค้ามีสัญชาติไทยก่อนแต่งงานจะทำอย่างไรดีค่ะ?และถ้าแต่งงานและจดทะเบียนกันแล้วจริงไหมค่ะ5ปีเค้าจะได้สัญชาติไทย?และแม่ของเค้าก็อยู่เมืองไทยมาสิบกว่าปีแต่ยังไม่ได้สัญชาติไทยเลยค่ะ และถ้าเกิดไทยกับกัมพูชารบกันแต่เค้าอยู่ในดินแดนไทยอันนี้เค้าจะมีสิทธิ์เป็นคนไทยมั๊ยค่ะ สงสารเค้าอยากให้เค้าได้สัญชาติไทยเค้าหน้าตาเหมือนคนไทยทุกอย่างและเป็นคนดีค่ะ ยังไงก็ช่วยรบกวนตอบกลับด้วยนะค่ะข้องใจมาก เฮ้อ”

-------

คำตอบ

-------

คำถามของคุณแน่นมีหลายประเด็นปะปนกัน อ.แหววจึงขอสรุปออกมาเป็นประเด็นๆ เพื่อตอบดังนี้

ในประการแรก การได้สัญชาติไทยของคนต่างด้าวนั้นเป็นไปได้ยาก หากรอให้สามีได้สัญชาติไทยแล้วจึงจะสมรสตามกฎหมาย ก็คงต้องรออีกนาน ดังที่คุณก็เล่าว่า  มารดาของสามีอยู่เมืองไทยมาสิบกว่าปีแต่ยังไม่ได้สัญชาติไทยเลยค่ะ ดังนั้น การสมรสตามกฎหมายคงทำได้เลย ไม่ต้องรอให้สามีมีสัญชาติไทยหรอกค่ะ การจดทะเบียนสมรสตามกฎหมายไทยในประเทศไทยหรือตามกฎหมายกัมพูชาในประเทศกัมพูชาก็ได้ค่ะ

ในประการที่สอง อยากเรียนว่า การสมรสตามกฎหมายอาจทำให้การยื่นขอสิทธิในสัญชาติไทยโดยการแปลงสัญชาติเป็นไปง่ายขึ้น เพราะมาตรา ๑๑ (๔) แห่ง พ.ร.บ.สัญชาติ พ.ศ.๒๕๐๘ ซึ่งแก้ไข พ.ศ.๒๕๕๑ ยอมรับความเป็นสามีของหญิงสัญชาติไทยเป็นเงื่อนไขในการสมรสโดยไม่ต้องรอเวลา ๕ ปี เหมือนคนต่างด้าวทั่วไป และการได้รับอนุญาตให้ได้สัญชาติไทยอาจเป็นไปได้มากขึ้น เพราะหลักความเป็นเอกภาพทางสัญชาติของครอบครัวเป็นข้อพิจารณาทางนโยบายที่รัฐไทยยอมรับ

ในประการที่สาม ในยุคปัจจุบัน การเกิด "สงคราม" ระหว่างไทยกับกัมพูชาคงเป็นไปได้ยาก อาจมีการสู้รบกันบ้างเพราะมีข้อพิพาทเกี่ยวกับการอ้างสิทธิเหนือเส้นเขตแดน ซึ่งสามีก็คงอยู่ในประเทศไทยได้ แต่อาจมีความลำบากใจบ้าง  

ในประการที่สี่ แม้สามีของคุณจะมีสัญชาติกัมพูชา เขาก็มีสิทธิอันเนื่องมาจากความเป็นมนุษย์ในลักษณะเดียวกับคุณและคนในประเทศไทยโดยทั่วไป เพราะกฎหมายไทย โดยเฉพาะมาตรา ๔ แห่ง รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.๒๕๕๐ ยอมรับสิทธิในศักดิ์ศรีของมนุษย์ทุกคน และมีกฎหมายระหว่างประเทศหลายฉบับที่ผูกพันประเทศไทยเกี่ยวกับการยอมรับสิทธิมนุษยชน ข้อจำกัดสิทธิอาจมีบ้างในเรื่องของการประกอบอาชีพและความไร้สิทธิอาจมีในเรื่องการเข้าร่วมทางการเมืองเพียงเท่านั้น

ในประการที่ห้า การมาถึงของการเปิดเสรีทางเศรษฐกิจของประชาคมอาเซียนใน ค.ศ.๒๐๑๕/พ.ศ.๒๕๕๘ ก็จะทำให้บรรยากาศระหว่างประเทศไทยและกัมพูชาเปลี่ยนไป สภาวะสันติคงมีมากขึ้น ความต่างสัญชาติคงไม่มีผลต่อการดำเนินชีวิตมากนัก สิทธิต่างๆ ของมนุษย์ในประชาคมอาเซียนจะลดความต่างกันเพราะสัญชาติต่างกัน ทั้งประเทศไทยและกัมพูชาก็เป็นสมาชิกอาเซียน ดังนั้น ความไม่สบายใจของสามีต่างด้าวของคุณแน่นก็จะลดลง