บันทึกนี้ขออนุญาตนำระดับการเรียนรู้ของท่านพุทธทาส มาเผยแพร่เพื่อการต่อยอดและเติมเต็มจากบันทึกทั้ง 3 ลักษณะ จากบันทึก ละอองความรู้ 24 :ลักษณะของการเรียนรู้ ครับ

ท่านพุทธทาสได้กล่าวไว้ว่า

การเรียนรู้นั้นอาจมองได้เป็น 3 ระดับ คือ (1.) รู้จำ  (2.) รู้จริง และ (3.) รู้แจ้ง 
    
“รู้จำ”  ได้แก่ การเรียนรู้ตามตัวบท  ตามตัวหนังสือ  หรือตามคำสอน  เป็นการเรียนแบบที่มุ่งเน้นการท่องจำให้พูดได้   เจื่อยแจ้วเป็นนกแก้วนกขุนทอง ครั้นเมื่อถึงเวลาสอบใครที่ตอบได้ใกล้เคียงกับที่อาจารย์สอนมากที่สุดก็จะเป็นผู้ที่ได้คะแนนสูงสุด  และครอบคลุมกิจกรรมในส่วนของการฝึกฝนอันเป็นผลมาจากการฝึกอบรม (Training) อีกด้วย  เพราะเห็นว่าการฝึกฝนส่วนใหญ่ก็มักจะเน้นการจดจำขั้นตอนต่างๆ ไว้ อย่าหยุดการเรียนรู้อยู่เพียงแค่ระดับนี้ 
“รู้จริง”  ซึ่งน่าจะเป็นเป้าหมายที่แท้จริงของการศึกษา  เพราะการเรียนรู้ระดับนี้จะเน้นที่ความเข้าใจเป็นหลัก  เป็นการเรียนรู้ที่ต้องอาศัยข้อมูล อาศัยการวิเคราะห์  เพื่อทำความเข้าใจในเรื่องเหตุเรื่องผล  เป็นการศึกษาที่อิงการปฏิบัติจริง ทั้งนี้เพื่อจะได้เกิดความแจ่มชัดในเรื่องต่างๆ เป็นการเรียนรู้อันเกิดจากการกระทำที่เรียกว่า  Learning by doing  เป็นการเรียนรู้ที่ได้มาจากประสบการณ์จริง  เป็นการศึกษาที่ได้มาจากการสังเคราะห์สถานการณ์ ทำให้เกิดความเข้าใจในบริบท  จนสามารถนำมาประยุกต์ใช้ในสถานการณ์ต่างๆ ได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม 

“รู้แจ้ง” อันหมายถึงการเรียนรู้ที่อยู่นอกเหนือขอบเขตของความจำ แต่เป็นเรื่องที่ต้องอาศัยการสร้างความเข้าใจผ่านการกระทำ ผ่านความรู้สึก  เป็นเรื่องของสามัญสำนึก  และจิตวิญญาณ  เป็นเรื่องที่เกี่ยวกับการใช้ชีวิตและการมองโลก สรุปว่าเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับชีวิตจิตใจโดยตรง การเรียนรู้  2 ระดับแรกสอนให้คน “คิดเป็น ทำเป็น”  ส่วนการเรียนรู้ในระดับที่ 3 จะเป็นกลไกสำคัญที่ทำให้คน  “คิดถูก ทำถูก”

 

 

“การศึกษามิได้ช่วยให้เราได้เรียนรู้ เพื่อมุ่งไปสู่ความสุขในชีวิตหรอกหรือ”