เหตุเกิดปัญญา
ปัญญา หมายถึง ความฉลาด ความรอบรู้ ความเข้าใจชัดในสิ่งต่างๆ ผู้มีปัญญาย่อมรู้จักผิดชอบชั่วดี รู้จักบาปบุญคุณโทษ รู้จักเหตุผล รู้เท่า รู้ทัน รู้กัน รู้แก้
ในวิสุทธิมรรค ปัญญานิเทศ กล่าวถึงปัญญา ๒คือ
- โลกิยปัญญา ปัญญาของปุถุชนซึ่งยังวนอยู่ในโลก
- โลกุตตรปัญญา ปัญญาของพระอริยบุคคลผู้ข้ามพ้นจากโลก
ในสังคีติสูตร (บาลีเล่ม ๑๑ ข้อ ๒๒๘กล่าวถึง ปัญญา ๓คือ
- จินตามยปัญญา ปัญญาเกิดจากการคิด (เองไม่ได้ฟังมาจากคนอื่น)
- สุตมยปัญญา ปัญญาเกิดจากการฟัง (การอ่าน หรือการศึกษาเล่าเรียน)
- ภาวนามยปัญญา ปัญญาเกิดจากการอบรมจิตใจ (ละกิเลสได้ด้วยปัญญาชนิดนี้)
