เพลงไทยสากลที่มีชื่อบ่งชี้ทำนองกระแตเล็กเท่าที่รวบรวมได้มีจำนวน ๕ เพลง

 

เพลงกระแตเล็ก หรือเพลงลาวกระแตเล็ก เป็นเพลงขับร้องทำนองเก่าของพื้นเมืองล้านนา อัตราจังหวะสองชั้น มีชื่ออีกชื่อหนึ่งว่า เพลงกระแตตัวเมีย อยู่ในเพลงไทยชุดกระแต ซึ่งมีทั้งหมด ๓ เพลง ได้แก่ กระแตไต่ไม้ กระแตเล็ก (กระแตตัวเมีย) และกระแตใหญ่ (กระแตตัวผู้) เพลงกระแตเล็กเป็นเพลงลำดับที่ ๔ ในตับลาวเจริญศรี (อ่านเรื่องเกี่ยวกับเพลงตับลาวเจริญศรีได้จาก http://gotoknow.org/blog/wiphon/405404)

 

เมื่อพลโทหม่อมหลวงขาบ กุญชร ณ อยุธยา อธิบดีกรมประชาสัมพันธ์ดำริให้ครูเอื้อ สุนทรสนานทำเพลงที่ดัดแปลงทำนองมาจากเพลงไทยเดิมโดยให้มีดนตรีไทยบรรเลงร่วมกันกับดนตรีสากลที่เรียกว่า “สังคีตสัมพันธ์” นั้น ได้เลือกเพลงกระแตเล็กเป็นเพลงแรกที่บรรเลงในลักษณะสังคีตสัมพันธ์ ใช้ชื่อว่าเพลง “กระแต” โดยมีครูพุ่ม บาปุยะวาทย์ เป็นผู้บอกทำนองเพลง เอื้อ สุนทรสนาน เรียบเรียงทำนอง แก้ว อัจฉริยะกุล ประพันธ์คำร้อง วินัย จุลละบุษปะ-ชวลีย์ ช่วงวิทย์ ขับร้อง

 

ทำนองเพลงกระแตเล็ก 

ท่อน ๑

-มํรํดํ

-มํรํดํ

-มํรํดํ

-ล-ซ

-ดํดํดํ

-ซ-ล

-มซล

-ดํดํดํ

---ล

--ดํซ

-มซล

-ดํ-ซ

-มํรํดํ

-ซ-ล

-มซล

-ดํ-รํ

----

-ซ-ล

-ดํ-รํ

----

---ล

---ซ

---มํ

---รํ

-มํรํดํ

-รํ-มํ

-ซํ-มํ

-รํ-ดํ

-มํรํดํ

-ซ-ล

-มซล

-ดํดํดํ

-มํรํดํ

-ซ-ล

-มซล

-ซซซ

 

 

 

 

ท่อน ๒

-มํรํรํ

-มํรํรํ

-มํรํรํ

-มํรํรํ

-ซ-ซ

---ล

---ดํ

---รํ

----

-ซ-ล

-ดํ-รํ

----

-ซํ--

มํซํ-มํ

--รํดํ

-รํ-ดํ

-ซํ--

มํซํ-มํ

--รํดํ

-รํ-มํ

-ซํ--

มํซํ-มํ

--รํดํ

-รํ-ดํ

-มํรํดํ

-ซ-ล

-มซล

-ดํดํดํ

-มํรํดํ

-ซ-ล

-มซล

-ซซซ

ท่อน ๓

รมซล

ดํซลดํ

(รมซล

ดํซลดํ)

มํรํดํล

-ดํ-รํ

(มํรํดํล

-ดํ–รํ)

มํรํซํดํ

-รํ-มํ

(มํรํซํดํ

-รํ-มํ)

ดรมซ

(ดรมซ)

ลซมร

(ลซมร)

---ดํ

-รํ-มํ

-ซํ-มํ

-รํ-ดํ

-มํรํดํ

-ซ-ล

-มซล

-ดํดํดํ

-มํรํดํ

-ซ-ล

-มซล

-ซซซ

 

 

 

 

 

(โน้ตในวงเล็บเป็นทำนองที่เครื่องตาม เช่น ซออู้ ขลุ่ยเพียงออ บรรเลงล้อตามเครื่องนำเช่น ซอด้วง จะเข้)

 

 

เพลงไทยสากลที่มีชื่อบ่งชี้ทำนองกระแตเล็กเท่าที่รวบรวมได้มีจำนวน ๕ เพลง คือ

 

(๑) เพลงกระแต คำร้องโดย แก้ว อัจฉริยะกุล ทำนองโดย เอื้อ สุนทรสนาน ขับร้องบันทึกเสียงครั้งแรก โดย วินัย จุลละบุษปะ-ศรีสุดา รัชตะวรรณ (เรียบเรียงเสียงประสานแบบสังคีตสัมพันธ์โดยให้ดนตรีไทยเล่นเคล้ากันไปกับดนตรีสากล นับเป็นเพลงแรกที่มีการเรียบเรียงเสียงประสานแบบนี้)

 

เนื้อเพลงกระแต                                                 

“(ช) น้องรักพี่เอยเจ้าอย่าเลยแรมรา เจ้านัดมาพี่ก็มาภิรมย์ เสียงเจ้าพลอดออดคำฉ่ำใจเชยชม รื่นรมย์อุรา
(ญ) สวนรักนี้เพลินใจ นั่งโคนไม้พักใจดีกว่า น้องจะหนุนตักพี่ ผ่อนฤดีเคยมา รักจะเพลินอุรา ใต้พฤกษาเย็นใจ อุ๊ย อะไร
(ช) ไหนอะไร
(ญ) เห็นไวไว
(ช) เอ๊ะ อะไร
(ญ) กระโดดได้ปราดเปรียว
(ช) อ๋อ กระแตแน่เทียว เห็นประเดี๋ยวเดียวกระโดดหายไป
(ญ) พี่อย่าปราดเปรียวดังเช่นกระแต รักแล้วผันแปรแล่นโลดหนีไกล
(ช) เพราะมิใช่กระแตพี่ไม่แปรดวงใจ รักเจ้ายิ่งกว่าใคร ทราบเอาไว้ดวงตา
(ญ) พี่อย่าเป็นเช่นกระแต
(ช) จ๊ะ พี่ไม่เป็นเช่นกระแต
(ญ) รักแท้แน่ไฉน
(ช) รักแท้แน่ใจ
(ญ) รักอย่าลุกโลดโดดไป
(ช) รักไม่ลุกโลดโดดไป พี่สิไม่ไป สำคัญทรามวัย จากพี่ไปแล้วไม่คืนมา
(พร้อม) รักสัญญาต่อกันจะผูกพันวิญญาณ์ รักดังคำพูดจาว่าไม่เหมือนกระแต”

(๒) เพลงกระแตยังไม่มีข้อมูลผู้แต่ง (สันนิษฐานว่าเกษม ชื่นประดิษฐ์แต่ง) ทนงศักดิ์ ภักดีเทวา ขับร้อง 

“ในฝันนั้นน่าภิรมย์ แสนสุขสมชมสวนศรี เยี่ยมวิมานถิ่นสวรรค์ฉิมพลี ผองผกาสอดศรีชูช่อขจีดาษดา ตื่นตาชวนถวิล สุมทุมงามพุ่มพฤกษา มะลิมณฑา ลดาวัลย์โชยกลิ่น เกดแก้วพิกุลยี่สุ่นอินทนิน แย้มยวนอวลกลิ่น กรุ่นกระทิ่นเคล้าลมเย็นเย็น

เห็นเงาเงาเถาอะไรไหวโอนเอน ประหลาดใจใคร่เห็น เร้นตัวใต้กิ่งพฤกษา ไหวไหวตา ที่คาคบเอน แน่ะกระโดดเร้น เจ้าเผ่นปราดเปรียว เดี๋ยวบัดเดี๋ยวใจว่องไวแท้เทียว เจ้ากระแตแน่ใจจริงจริงเจียว เห็นแว่บเดียวแสนเปรียวใช่เล่นไต่ตอไม้เอนไปไวไว

ชาติกระแตแม้ช่างหลอกหลอน แพ้คนกะล่อนกลัวใจ ดิ้นรนรู้หลบเร็วไว ไล่ทันที่ไหนหัวใจแสนเปรียว ร้ายยิ่งกว่ากระแต รักปรวนแปรจริงเจียว บอกว่ารักปักใจใครคนเดียว ร้ายนักเชียวลดเลี้ยวง่ายง่าย ปราดเปรียวว่องไวเกินกระแต”

 

(ยังหาลิงค์ฟังไม่ได้ คงต้องหาฟังจากต้นฉบับเพลงนี้โดยตรง)

 

(๓) เพลงจับกระแต พยงค์ มุกดา แต่ง ธานินทร์ อินทรเทพ ขับร้อง

 

"รักหญิงยอดงามต้องมีความใจเย็น เธอมักทำเล่นตัวแสนงอน ถือว่างามเฉิดฉายต้องให้ชายวิงวอน ยิ่งงามยิ่งงอน แม้รักเธอจริงจัง ต้องระวังยั้งใจไว้ก่อน รู้ว่างอนยิ่งงามหล่อนยิ่งทำเป็นงอน ขอให้เพียงออดอ้อนออดง้อโดยดี

งอนแท้แม่งาม หนุ่มต้องตามง้อแม่งอนอ่อนน้อมยอมพลี จับกระแตยากแค่ไหน ก็ไม่เท่านารี มักจะดิ้นหลุดหนี ปราดเปรียวและไวสิ้นดี จะบอกวิธีพิชิตเธอให้ ใช้กรงรักดักล่อป้อยอเอาใจ พลัดเข้ากรงเมื่อไรปราบเสียให้ซมซาน

จะปราบคนแง่งอน ให้อ่อนอยู่มือ ใช้แต่ไม้ดื้อ เป็นแนวต้านทาน หล่อนจะผลักไส ไม่ต้องย่อท้อ ถึงหน้าง้ำงอ เราก็ยิ้มหวาน หล่อนจะว่าไร เราไม่แยแส ตื้อเท่านั้นแล จะครองจักรวาล มินานหรอกนะ หล่อนก็จะสงสาร ถึงทีได้การ ปราบให้หวานไปเลย”

 

(๔) เพลงเชือดกระแต พยงค์ มุกดา แต่ง รุ่งฤดี แพ่งผ่องใส ขับร้อง

 

“สาวสวยสุดงามต้องมีความระวังตัว กลัวแสนกลัวเจอะผู้ชายแสนกล รู้ไม่ทันเหลี่ยมชายจะต้องอายผู้คน ก็ต้องดิ้นรน แม้นวิวาห์ชายใด หยั่งดวงใจมิได้ทุกคน เพราะทีแรกอาจดีไม่มีเล่ห์มีกล แล้วไปพาลเสียคนขาดเหตุผลตอนปลาย

ยุงร้ายกว่าเสือ แต่ผู้ชายร้ายยิ่งเหลือยุงกับเสือยังอาย จับกระแตยากแค่ไหนก็ไม่เท่าผู้ชาย ลื่นยิ่งกว่าปลาไหล อย่าหลงละเมอวางใจ จะบอกหญิงไทยให้รู้วิธี ผัวกระแตเจ้าชู้ให้อยู่ดีกินดี เผลอเมื่อไรแอบมีพวกอีหนูอีตัว

จะปราบชายนอกใจ ให้อ่อนอยู่มือ พกกระเป๋าถือ ด้วยมีดทำครัว ข้างหน้าต่าง ห้องก็ต้องมีเคล็ด ขอให้เลี้ยงเป็ด สักสองสามตัว ก่อนจะเข้านอน เอามีดมาลับ แล้วเอาหมอนทับ เมื่อนอนหนุนหัว แล้วคุณผัวกระแตจะเลิกตอแหลเมามัว คิดกลัวเกรงกลับตัว กลับเป็นผัวคนดี”

 

 

(๕) เพลงเขี้ยวกระแต ประดิษฐ์ อุตตะมัง แต่ง ดาวใจ ไพจิตร ขับร้อง (ร้องแก้เพลงจับกระแต)

 

วิพล นาคพันธ์

๒๓ พฤษภาคม ๒๕๕๔