เพลงลาวเสี่ยงเทียน

 

เพลงลาวเสี่ยงเทียนเดิมเป็นเพลงลูกบท (เพลงที่เล่นต่อท้ายเพลงแม่บท) เกิดขึ้นในระหว่างปลายรัชกาลที่ ๔ ถึงต้นรัชกาลที่ ๕ โดยมีครูเพลงซึ่งไม่ทราบชื่อเป็นผู้ประดิษฐ์ขึ้น แล้วนำมาเล่นต่อท้ายเพลงใหญ่ เป็นเพลงสำเนียงลาว (สำเนียงภาคเหนือ) อัตราจังหวะ ๒ ชั้น มี ๒ ท่อน ต่อมามีผู้ประดิษฐ์ทางร้องและใช้บทร้องที่ว่า “ข้าเจ้าสาวโคมเวียนเสี่ยงเทียนถวาย ขอน้อมกายก้มเกล้าเข้ามาหา” ซึ่งเป็นที่นิยมของผู้ที่ได้ยินได้ฟัง ถึงกับนำไปเล่นกันอย่างแพร่หลาย และเรียกชื่อกันตามบทร้องว่า "ลาวเสี่ยงเทียน" เพลงนี้จึงมีชื่อ “ลาวเสี่ยงเทียน” มาตั้งแต่นั้น

 

เมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๖ หลวงประดิษฐ์ไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) ได้นำทำนองเพลงลาวเสี่ยงเทียนของเก่าซึ่งเป็นอัตรา ๒ ชั้น มาแต่งขึ้นเป็นอัตรา ๓ ชั้น ทั้งทำนองร้องและทำนองดนตรี โดยประดิษฐ์ทำนองให้มีสำเนียงเป็นลาวตามสำเนียงเดิม รวมทั้งได้แต่ง “ทางเปลี่ยน” ต่อมาได้แต่งเพิ่มเป็นเถา โดยแต่งทางเปลี่ยนขึ้นทั้ง ๒ ชั้นและชั้นเดียวด้วย เพลงลาวเสี่ยงเทียนเถา ของหลวงประดิษฐ์ไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) เป็นเพลงที่มีทำนองไพเราะน่าฟัง ได้รับความนิยมในวงการดนตรีไทยแพร่หลายมาก นอกจากเพลงลาวเสี่ยงเทียนทางของหลวงประดิษฐ์ไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) แล้ว ยังมีเพลงลาวเสี่ยงเทียนทางของครูวาดด้วยอีกทางหนึ่ง

 

เพลงลาวเสี่ยงเทียนเป็นเพลงไทยที่นิยมนำทำนองมาดัดแปลงเป็นเพลงไทยสากลมากที่สุดทั้งอัตราจังหวะ ๒ ชั้น ทางหลัก ทางเปลี่ยน และอัตราจังหวะ ๓ ชั้น วิพล นาคพันธ์เคยรวบรวมเพลงลูกกรุงลูกทุ่งที่ดัดแปลงทำนองมาจากเพลงลาวเสียงเทียนได้ถึง ๒๕ เพลง (อ่านบันทึก “เพลงลูกกรุงลูกทุ่งที่ดัดแปลงทำนองมาจากเพลงลาวเสี่ยงเทียน” ได้ที่http://gotoknow.org/blog/wiphon/361359)

 

  • ฟังเพลงลาวเสี่ยงเทียน ๒ ชั้น http://www.youtube.com/watch?v=ewbWAfeTL8o
  • ดวงพร พงศ์ผาสุข ร้องเพลงลาวเสี่ยงเทียน ๒ ชั้น เนื้อร้องที่คุณหญิงชิ้น ศิลปบรรเลง แต่งให้เด็กนักเรียนร้อง มีเนื้อร้องดังนี้ “ธูปเทียนทองสองมือถือไว้ตั้งใจวันทา น้อมเคารพบูชาพระศาสดาของชาวพุทธ พระปัญญาเลิศล้น ทรงค้นพบสัจธรรม พระการุณย์เลิศล้ำ ทรงน้อมนำสู่มนุษย์ พระองค์เลิศล้วนบริสุทธิ์สอนชนให้หลุดพ้นความทุกข์ทน” http://www.youtube.com/watch?v=-i5oLQHP2Qc

 

เพลงสาบานรัก

 

เพลงสาบานรัก คำร้องโดยเกษม ชื่นประดิษฐ์ ทำนองโดยสมาน กาญจนะผลิน ดัดแปลงทำนองมาจากเพลงลาวเสี่ยงเทียน ๒ ชั้น

 

“(ญ) มองนภาฟ้างาม ยามเย็น สวยเด่นจันทราน่ามอง
(ช) ถึงเดือนจะงาม ก็ยัง เป็นรอง มิเปรียบหน้าน้อง หรอกหนา
(ญ) คอยแต่ปากหวาน ชมทุกวันน่าเบื่อ ไม่อยาก เชื่อถือวาจา
(ช) มิใช่ปากหวาน สรรน้ำคำมาว่า แจ่มจันทร์ สบตาหน้าน้องคงอาย
(ญ) รักน้องนานปีมิเบื่อหรือ
(ช) รักพี่ซื่อมิเบื่อง่ายดาย
(ญ) ไม่ช้าก็เบือนเคลื่อนคลาย
(ช) รักจนตายไม่หน่ายกัน
(ญ) พอรักมีใหม่คร้านจะเมินหมาง
(ช) รักไม่จางไม่ห่างจอมขวัญ
(ญ) จะเหมือนวจีสักกี่วัน
(ช) ขอสาบานให้จากใจ
(ญ) สาบานหน่อยซิ
(ช) จ๊ะ พี่สาบานก็ได้ ต่อไปไม่ขอรักใคร
(ญ) แม้ใจเปลี่ยนผัน ลืมสาบานเมื่อไหร่
(ช) ขอให้พี่แก่ตายเถอะขวัญชีวี”

 

เพลงเสี่ยงเทียน

 

เพลงเสี่ยงเทียน ของค่าสุนทราภรณ์ คำร้องโดยแก้ว อัจฉริยะกุล ทำนองโดยเอื้อ สุนทรสนานดัดแปลงทำนองลาวเสี่ยงเทียน ๒ ชั้น

                                                      

 “อ้าองค์พุทธาปฏิมาข้าน้อมเศียร เทพประจำแสงเทียนฟังข้าเสี่ยงเทียนวันทา ด้วยกุศลผลกรรม ขอจงโปรดนำให้สมอุรา ขอความปรารถนาของข้าสมดังสัจจาที่มุ่งไว้

มาตรแม้นรักข้าชื่นชมสบสมสมาน เทียนจงโชติชัชวาลดังคำอธิษฐานทันใด ถ้าหากรักของข้าถึงต้องอัปราสลายไป แสงเทียนสุกใสจงดับลับไปต่อหน้าบัดนี้เทอญ”

 

 

วิพล นาคพันธ์

๒๒ พฤษภาคม ๒๕๕๔