วิชาแรกของวิทยากรอิสลามศึกษา

ตำแหน่งใหม่ในวงการศึกษาด้านอิสลาม ที่ก่อหวอดจนเกิดการเรียนรู้และยอมรับในสังคมไทย

  ต้นเหตุของการสอนวิชาอิสลามศึกษาแก่วิทยากรในวันนี้ เกิดจากระบบการศึกษาอิสลามมีการพัฒนามากขึ้นต่างจากในอดีตมาก ตั้งแต่หลักสูตรการศึกษาของวิทยากรที่เป็นระบบส่งตรงออกมาจากโรงเรียนหรือ มหาวิทยาลัย จนมาถึงกระบวนการคัดเลือกเข้ามาสอนในสถานศึกษาที่ต้องอิงระบบราชการตาม กฎหมายบ้านเมือง  โดยส่วนหนึ่งก็มีสาเหตุมาจากปัญหาในสังคมที่มีผู้สอนแอบอ้างวัตถุประสงค์ อื่นรวมอยู่ด้วย เมื่อมีผู้สอนที่ถูกต้องตามกฎหมายแล้ว ก็ต้องมีหลักสูตรที่สามารถวัดได้ ประเมินได้ เพื่อให้เป็นหลักฐานว่า ที่สอนไปนั้นคืออะไร สอนทำไม สอนแล้วได้อะไรบ้าง แล้วจะสอนได้แค่ไหนถึงจะพอ แล้วก็ตัดสินเด็กคนหนึ่งจากมาตรฐานที่กำหนดไว้

  แต่สิ่งที่ขาดหายไปในระบบนั้น คือ การสร้างหลักสูตรแก่วิทยากรอิสลาม ที่แตกต่างจากหลักสูตรเบื้องต้นในการอบรมหรือปฐมนิเทศ แม้กระทั่งหลักสูตรที่เรียนมาในสถาบันการศึกษา ก็ยังพบว่าน้อยมากที่จะสอนสิ่งเหล่านี้ เพราะที่มีอยู่ ก็สอน ๒ ประเด็นหลักๆด้วยกัน คือ หลักการสอนและหลักการศาสนา แต่หลักการพัฒนานั้นยังขาดอยู่ ถ้าอยากรู้ก็ต้องเรียนรู้ด้วยตนเองหรือแสวงหาจากหลักสูตรปริญญาอื่นๆที่สูง ขึ้นต่อไป

  วิชาแรกที่เราจะกล่าวถึงในวันนี้ ก็คงไม่มีชื่อวิชา เพราะเราคิดว่าการสร้างชื่อหรือสร้างหลักสูตรมันเป็นการตีกรอบการศึกษา แต่เราอยากสร้างแนวคิว สร้างเสาหลัก เพื่อให้สามารถก่ออิฐหรือผูกโยงไปยังเรื่องต่างๆในชีวิตมุสลิมได้อย่างครอบ คลุมและก้าวหน้าได้ในอนาคต

  ๑๑ ข้อของวิชาแรกที่วิทยากรอิสลามศึกษาพึงมี นอกเหนือจากหลักการสอนและหลักการศาสนา และเป็นแรงผลักดันการพัฒนาอิสลามศึกษา มีดังนี้

  ๑. ความคิด ไม่มีสิ่งไหนจะยากไปกว่าการใช้ความคิด เพราะทุกสิ่งที่เกิดขึ้นบนโลกใบนี้ ย่อมมีปัญหาให้แก้ไขอยู่ตลอดเวลาเสมอ สิ่งสำคัญที่สุดในการเผชิญปัญหานั้น คือการหาทางออก โดยการคิด ทุกวิชาที่สอนเป็นสิ่งที่เราทราบกันมาดีอยู่แล้ว ล้วนมาจากอดีต มีมาจากหลักฐานทางศาสนาได้บันทึกไว้ แต่เมื่อให้เราคิดที่จะประยุกต์ใช้ ถามว่าเราคิดออกไหม ถ้าไม่เจอปัญหาเราก็คงคิดไม่ออก สิ่งที่จะตอกย้ำนั้นคือ อยากให้เราใช้ความคิดตลอดเวลาในการสรรหาวิธีการสอนให้เกิดการพัฒนาต่อผู้ เรียนมาที่สุด

  ๒. ความสร้างสรรค์ เมื่อเกิดแรงบันดาลใจจากความคิด สิ่งที่ฉุกคิดขึ้นมาในสมองถือว่าเป็นความคิดสร้างสรรค์ทั้งสิ้น แม้ว่าความคิดเหล่านั้น จะไม่ค่อยดีหรือไม่สร้างสรรค์ในสายตาคนอื่นก็ตาม แต่เราก็เชื่อว่าสิ่งที่สร้างสรรค์มันขึ้นมา ถือว่าเป็นผลผลิตจากการเรียนรู้ร่วมกันของผู้เรียนและผู้สอนโดยตรง ก่อให้เกิดแนวปฎิบัติที่ดี แบบอย่างที่สามารถนำไปใช้ในชีวิตมุสลิมได้จริง

  ๓. ความมุ่งมั่น บางครั้งเราคิดว่าความคิดสร้างสรรค์ของเราไม่เข้าตาคนอื่น จนคิดไปเองว่าสิ่งเหล่านี้ก็ไม่เข้าตาเรา แต่อยากให้เรามองสักนิดหนึ่งว่า ถ้าเรามีความมุ่งมั่น ปราถนาอันแรงกล้าในการพัฒนาเพื่อได้มาซึ่งสิ่งที่ดีงามหรือสิ่งที่ถูกต้อง แน่นอนบทเรียนที่มีค่ามากกว่าบทเรียนที่ทางการส่งมานั้น ก็เทียบค่าไม่ได้กับสิ่งที่เรามุ่งมั่น อย่างเต็มเปี่ยมเพื่อนักเรียนจริงๆ

  ๔. ความเสียสละ บ่อยครั้งที่เราบ่นว่าไม่มีใครทำ แล้วก็โทษระบบว่าทำให้คนอื่นไม่ทำ จนหาคนทำไม่ได้เลย สิ่งนี้เป็นหน้าที่ของเราที่จะต้องแสดงความสามารถออกมา ให้ถือว่าเป็นโอกาสของเราแล้ว ในการเสียสละครั้งนี้ ถ้าไม่เหนือบ่าไปกว่าแรง ก็ให้เราทุ่มเทชีวิตเพื่ออิสลามอย่างเต็มความสามารถ เพราะหลายๆคนเมื่อเข้ามาในระบบแล้ว ก็ปรารถนาจะทำแค่หน้าที่ๆตนเองมีอยู่ หรือรับผิดชอบอยู่ นอกเหนือจากนั้น ไม่ทำ ไม่ยุ่ง ในฐานะคนรุ่นใหม่จงเสียสละจนกว่าพลังของเราจะไม่สามารถทำมันได้อีก

  ๕. ความเป็นผู้นำ หากให้นับหัว นับได้เลยว่ามีผู้ชายกี่คนที่เป็นหัวหน้าสาขาหรือหัวหน้าหมวดในแต่ละจังหวัด ถือว่านับได้รายคนเลย เพราะความสามารถ ความมั่นใจ และความเข้าใจที่ถูกต้องไม่มีอยู่ในที่ดังกล่าว และมิได้นำมาใช้ จึงคล้อยตามสังคมที่มอบให้ ตามความอาวุโสที่เป็นอยู่ ตรงนี้เราอยากฝากให้ผู้ชายที่เป็นวิทยากรอิสลามทุกท่าน จงน้อมนำหลักการมาใช้ แม้ว่าจะมีผู้อาวุโสเป็นสตรีกว่า หรือความกล้าของท่านยังไม่เพียงพอ แต่เราก็เชื่อว่าท่านทำได้ จงแสดงความสามารถออกมา ก้าวไปข้างหน้าอย่างเชื่อมั่น มีจุดยืนในหลักการ เพียงเท่านี้ก็สามารถเป็นผู้นำได้อย่างเหมาะสม แต่ก็ไม่ใช่ว่าสตรีไม่สามารถเป็นผู้นำเสมอไป แต่ถ้าได้ก็อยากให้เป็นกองหนุน กำลังใจ ที่ปรึกษา ไว้ในเวลาทำงานก็จะเหมาะกว่า

  ๖. ความกล้าหาญ ไม่มีความกล้าหาญใดที่จะคร่าชีวิตได้นอกจากการกล้าหาญบนหลักการอิสลาม แต่อิสลามก็ยังคงปรารถนาให้ทุกคนต่อสู้เพื่ออิสลาม ทุกวิถีทางที่สามารถทำได้ในหน้าที่หรือความสามารถของแต่ละคน บ่อยครั้งที่เราพบว่ากิจกรรมบางอย่างที่โรงเรียนจัดขึ้นไม่สอดคล้องกับหลัก การอิสลาม โครงการ/กิจกรรมบางอย่างไม่มีผู้ชี้นำสังคม ต้องอาศัยหนังสือราชการเท่านั้นที่จะหยุดยั้งความไม่สบายใจของวิทยากร นักเรียน และผู้ปกครอง ทำให้ปัญหาเหล่านี้ยังเรื้อรังอยู่ตลอดมา เราอยากให้สร้างความกล้าหาญที่จะบอกกล่าวในสิ่งที่เป็นข้อเท็จจริงไปก่อน แม้ว่าจะไม่สามารถปฎิบัติได้เต็มที่ก็ตาม

  ๗. ความซื่อสัตย์ สิ่งที่ตรงข้ามกับคำนี้คือ คดโกง หรือทำเพื่อผลประโยชน์ส่วนตัว สาเหตุที่ต้องกล่าวอย่างนี้ เพราะบางคนก้าวแรกที่จะออกจากบ้านไปสถานศึกษา แน่นอนทุกคนอาจจะเบื่อหน่าย ท้อแท้ กับบรรยากาศเดิมๆไม่ได้เพิ่มเติม ทั้งปัจจัยยังชีพ ตำแหน่งหน้าที่ และการยอมรับในสังคม ทำให้เจตนาที่จะสอนให้เต็มประสิทธิภาพหรือการปฎิบัติตัวเป็นแบบอย่างแก่ผู้ คนทั่วไปและส่วนตัวนั้น เริ่มจะสวนทางกัน บางครั้งโดนสังคมกดดันให้ยอมรับในการทุจริตด้วยซ้ำไป สิ่งเหล่านี้ สามารถแก้ได้โดย ให้เราคิดว่า สิ่งที่เกิดทั้งหมดล้วนเป็นบททดสอบอีหม่านหรือความศรัทธาของเราอีกครั้ง ถามว่า ทำไมเราต้องมาสอนอิสลามแก่วิทยากรอิสลาม เพราะคนเราเมื่อปัญหาเกิดขึ้นกับตัวเอง มักจะตันเอง แต่ก็ยังสามารถสอนคนอื่นได้อยู่ เพราะฉะนั้นแล้ว จงเชื่อมั่นว่า หากเราบริสุทธิ์ใจในการทำงานอิสลามเพื่ออัลลอฮฺ โดยไม่อิงระบบเงินเดือน ตำแหน่ง ที่อุปโลกน์ให้หยิบยืมใช้หรือเครื่องปลอบใจให้คนอื่นยอมรับ แน่นอนเราจะพบว่าการทำงานของเรามีเป้าหมายมากกว่าโลกใบนี้แน่นอน

  ๘. ความยุติธรรม หลายๆครั้งเราอาจจะเป็นผู้อยุติธรรมโดยไม่รู้ตัว ทำไมถึงคิดแบบนี้ ก็แค่เพียงว่า เรากีดกั้นขอบเขตการเผยแพร่อิสลามแก่คนต่างศาสนิกในลักษณะที่ไม่เป็นทางการ เรอาจจะมองว่า คนอื่นที่ไม่ใช่มุสลิม ไม่มีความจำเป็นใดที่จะต้องสอนศาสนาอิสลามด้วยซ้ำไป เรามีหน้าที่สอนเด็กมุสลิมก็สอนไป สอนคนต่างศาสนิกไปก็เท่านั้น แต่นี้มันเป็นหน้าที่ของมุสลิมทั่วไป จำเป็นอย่างยิ่งที่เราจะต้องสอนให้คนต่างศาสนิกทราบ แม้ว่าเราจะไม่สามารถดึงเขาให้เป็นมุสลิมได้ แต่เราก็ยังทำให้เขาเข้าใจมุสลิมได้ และยอมรับวิถีชีวิตแห่งอิสลาม ส่วนที่กล่าวว่าเราสามารถสอนจากบุคลิกความเป็นมุสลิมของเราเองได้ แต่เราก็เชื่อว่าการสอนดังกล่าวอาจจะแตกต่างกัน จนมีคำว่า "ฉันดีใจที่รู้จักอิสลามจากอิสลามโดยตรง ก่อนรู้จักอิสลามจากมุสลิม" เพียงเพราะว่ามุสลิมบางคนปฎิบัติไม่เหมาะสม ทำให้รังเกียจอิสลามไปในตัว ดังนั้น ความยุติธรรมเป็นจุดเด่นที่วิทยากรจะต้องเผยแพร่ศาสนาให้กับมวลมนุษย์ทุกคน โดยตรงและชัดเจน

  ๙. ความจริง คำสั้นๆ แต่มันยากที่จะพูดมันออกมา เพราะถ้าพูดออกมาแล้ว ก็วงแตกทันที ที่เป็นแบบนี้ก็เพราะเรานำเสนอในสิ่งที่ทุกคนไม่คิด ไม่ปรารถนาที่จะเอ่ยถึงมัน ถ้าเรามาถกเถียงกันในเรื่องของพระเจ้าหรือเรื่องอนาคต แน่นอนทุกคนก็จะให้หยุดไว้แค่ปัจจุบัน หน้าที่ของเรานั้นจะต้องทำให้ได้ การเผยแพร่ความจริงเป็นสิ่งที่ทุกคนยอมรับได้อยู่แล้ว แต่ที่ยอมไม่ได้เพราะตนเองใช้ความเท็จมายึดปฎิบัติ และยืดเป็นแนวทางชีวิตมาจนถึงวันนี้ ขอส่งเสริมให้วิทยากรทุกคนพูดในสิ่งที่เป็นจริง พิสูจน์ได้ในความเป็นมนุษย์

  ๑๐. ความก้าวหน้า สิ่งที่ยากลำบากที่สุดในชีวิต คือ การก้าวไปข้างหน้า ถ้าเราไม่คิดจะก้าวไป เราก็คงย้ำหยุดกับที่ ก็เป็นจริงอย่างที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน และมีหวังเราจะถอยหลังกลับไปถ้าใครมาดันให้เราอย่าออกมา สิ่งที่เราปรารถนามากที่สุดคือความก้าวหน้าของอิสลามศึกษาจากฝีมือวิทยากร อิสลาม อาจจะไม่ต้องเทียบขั้นของการสอนพิเศษ ติวเข้มอิสลามศึกษา หรืออิสลามศึกษาโอลิมปิก แต่ขอแค่ให้มีผลงานของนักเรียนที่สื่อออกมาเพื่อพัฒนาอิสลามอย่างแท้จริง เท่านี้ก็ถือว่าก้าวหน้าไปแล้ว

  ๑๑. ความสุขที่แท้จริง ทุกครั้งที่มีการประเมินผลการปฎิบัติงานประจำปี เราก็จะเดือดร้อนทุกครั้งไป ถามว่าอะไรคือตัวชี้วัดความสำเร็จ ก็คงไม่มีอะไรวัดแน่นอน ทุกอย่างสร้างมาเพื่อวัดระดับหนึ่งของทุกสาขาวิชาเท่านั้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งอิสลามศึกษาก็ไม่สามารถวัดได้ว่าอีหม่านใครจะมากกว่ากัน แต่เราก็ปรารถนาที่จะให้มีการวัดให้ได้ เพื่อการพัฒนาของเรา แต่ท้ายที่สุดแล้ว ทุกอย่างก็เป็นแค่ระบบที่มากัดกร่อนความสุขในการเผยแพร่อิสลามของเรา แม้ว่าระบบการวัดผลจะออกมาไม่ดีหรืองานเดือนไม่เพิ่มขึ้นก็ตาม แต่ขอให้เรายึดมั่นในความเป็นครู ความเป็นผู้สอน ความเป็นดาอีย์ (ผู้เผยแพร่ศาสนาในหนทางของอัลลอฮฺ) อย่างมั่นคง แล้วเราจะพบความสุขที่แท้จริง เมื่อนักเรียนของเราได้รับการโปรดปรานจากอัลลอฮฺในโลกหน้า

  ทั้ง ๑๑ ข้อคิดก็ว่าได้ที่เห็นว่าเป็นน้ำจิ๋มที่จะเพิ่มรสชาติการสอนอิสลามศึกษาของ วิทยาการอิสลามที่อิงระบบราชการ เป้าหมายหรือหน้าที่สูงสุดของการเป็นวิทยากรอิสลามศึกษาในโรงเรียนนั้น คือ การเป็นตัวแทนของผู้นำอิสลามแก่กลุ่มของเรา เพราะเราจะถูกมองว่าอะไรๆก็อิสลาม มีอะไรก็ต้องไปถามวิทยากรอิสลาม ทุกท่านจงอดทนเพราะปัจจุบันผู้ทำลายอิสลามอาจจะไม่ใช่คนต่างศาสนิกเสมอไป แล้ว อาจจะเป็นผู้ปกครองมุสลิมโดยซ้ำไป เพียงเพราะความรู้อิสลามยังเข้าไปไม่ถึงหัวใจจากลูกสู่พ่อแม่ หรือจากบุคลากรสู่ผู้บริหาร