การดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายในผู้ป่วยมุสลิม

"ขออนุญาตนำ poster presentation ที่เคยแสดงใน Palliative Care conference ที่ รพ.รามาธิบดี เมื่อ ก.พ. 54 ที่ผ่านมา มาใส่ไว้ใน blog นี้ เพื่อประโยชน์ในการแลกเปลี่ยนการเรียนรู้นะครับ"

การดูแลผู้ป่วยของ รพ.ศูนย์การแพทย์สมเด็จพระเทพรัตน์ฯ คณะแพทยศาสตร์   มศว   ยึดหลักการดูแลผู้ป่วยแบบองค์รวม (Holistic Care) โดยทำงานร่วมกับชุมชน ในเขตพื้นที่รอบโรงพยาบาล ในนามของเครือข่ายปฐมภูมิศูนย์การแพทย์สมเด็จพระเทพรัตนฯ (CUP SWU: Contraction Unit Primary Care of Srinakarindwirot University) โดยมีประชากรที่รับผิดชอบ 3 ตำบล 21,335 คน (ปี 2552)     

ในประชากรทั้งหมด มีผู้นับถือศาสนามุสลิมถึงร้อยละ 90 ของประชากรทั้งหมด ดังนั้น การดูแลผู้ป่วยแบบองค์รวม โดยเน้นการดูแลผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง (Patients Centered Medicine) จึงมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง

กิจกรรมการเรียนการสอนอันหนึ่งที่จะทำให้เข้าใจถึงชีวิตและบริบทของผู้ป่วยได้เป็นอย่างดี คือการเยี่ยมบ้าน (Home Visit) เป็นกิจกรรมหนึ่งที่อยู่ในการเรียนการสอนรายวิชาเวชศาสตร์ครอบครัว ชั้นปีที่ 4 และ 5

ดังตัวอย่างที่จะแสดงให้เห็นถึงกิจกรรมการเรียนการสอน ในการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย เป็นรายวิชาเวชศาสตร์ครอบครัวชั้นปี 5 นิสิตแพทย์กลุ่มหนึ่งได้รับมอบหมายให้ไปเยี่ยมบ้าน ผู้ป่วยชายชาวมุสลิม ที่เป็นโรคมะเร็ง (Case นี้น่าเห็นใจมาก กับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นกับตัวเค้า)

☪  Patient Profile

  • ผู้ป่วยชายไทย อายุ 56 ปี
  • ศาสนาอิสลาม
  • อาชีพ : ช่างซ่อมรถยนต์
  • ภูมิลำเนา : อ.องครักษ์ จ.นครนายก
  • สิทธิการรักษา : ประกันสังคม รพ.บางปะกอก อินเตอร์ฯ

☪   ผู้ป่วยกับญาติไม่สบายใจ และยังมีอาการเดิมอยู่ บางครั้งมีญาติทักว่าเริ่มตาเหลืองมากขึ้น เบื่ออาหาร น้ำหนักยังคงลดลง จึงไปรับการรักษาที่ รพ.จุฬาลงกรณ์ แพทย์ได้ทำการตรวจเพิ่มเติม วินิจฉัยเป็นมะเร็งที่ถุงน้ำดี และลามไปที่ตับ

☪ หลังได้รับข่าวร้ายผู้ป่วยตกใจและเสียใจ แต่พยายามทำใจคิดว่าเป็นบทพิสูจน์ของพระอัลลอฮฺ แต่ก็มีความหวังว่าจะหาย   

•   ผู้ป่วยกลับไปโรงพยาบาลต้นสังกัดสิทธิประกันสังคม แพทย์บอกว่า “ลุงกลับไปเถอะ มันลามไปเยอะแล้ว ไม่หายหรอก”

•  ญาติกับผู้ป่วยรู้สึกเสียใจมาก ในขณะเดียวกันอาการปวดท้องก็เริ่มเป็นมากขึ้น ปวดตลอดเวลา และปวดมากจนนอนไม่หลับ

•  ผู้ป่วยมีญาติเป็น อสม. จึงได้รับยา MST (10) ทีได้จาก คลินิกมาทาน โดยใช้วันละครั้ง ตอนแรกอาการปวดทุเลา แต่ช่วงหลังเริ่มเป็นมากขึ้น จึงกิน 2 เม็ด วันละครั้งเช่นกัน ตอนนี้ผู้ป่วยไม่ได้หวังว่าจะหายจากโรคแล้ว แต่หวังแค่ขอให้ไม่ทรมานจากความปวดก็พอ (Living will) แต่ในขณะเดียวกันผู้ป่วยก็ยังคงไปรับการรักษาที่ รพ.จุฬา อยู่ โดยมีลูกพาผู้ป่วยไป

•  รพ.จุฬาฯ ได้บอกแนวทางการรักษากับผู้ป่วยคล้ายกัน และวางแผนการปรับยาแก้ปวดให้ผู้ป่วย แต่ผู้ป่วยต้องเสียค่าใช้จ่ายเอง และมีปัญหาเรื่องค่าใช้จ่าย จึงได้รับคำแนะนำขอใบส่งตัวเพื่อให้มารักษาที่ รพ.จุฬา

•  หลังไปขอใบส่งตัวที่ รพ.ต้นสังกัด แพทย์บอกว่า “ที่นี่ก็สามารถรักษาคุณได้ คุณจะไปทำไม” ผู้ป่วยเลยไม่ได้รับใบส่งตัวมา จึงตัดสินใจมาพักที่บ้าน อ.องครักษ์ จ.นครนายก

ต่อมา...ได้รับการปรึกษา จาก อสม.ให้ไปดูแลพ่อตาเรื่องความปวด...

•  ผู้ป่วยยังคงมีความปวดอยู่หลังจากได้ MST (10) 2 tab OD ปวดอยู่ตลอดเวลา ปวดตื้อๆ บริเวณชายโครงขวา บางครั้งปวดจนนอนไม่หลับ ทานอาหารได้น้อย รู้สึกผอมมากขึ้น

• VAS = 8/10 อาการปวดที่ทนได้ = 5/10

Problem list

☪ A Thai man with Middle aged muslim

☪ End stage Cancer of Hepatobiliary tract

☪ Cancer pain

☪ Financial problem

 

     (ช่วงเวลานั้น team เยี่ยมบ้าน มีการดูแลผู้ป่วยท่านนี้อย่างไร ต่อไป ลองติดตามตอนที่ 2 ของบทความนี้นะครับ)