รสลวงลิ้น ของเครื่องดื่มยอดนิยม
"น้ำ...ปัจจัยแห่งการดำรงชีวิต ทุกชีวิต"ข้อความนี้เป็นที่เข้าใจกันดีอยู่แล้วสำหรับทุกคน ซึ่งในทุกๆ วัน มนุษย์ต้องดื่มน้ำในปริมาณไม่น้อยทีเดียว โดยการเลือกชนิดน้ำดื่มนั้นก็ไม่ได้มีหลักการซับซ้อนมากมาย แค่รสชาติถูกปากและดับกระหายได้ ก็เพียงพอแล้ว...นี่เองจึงเป็นจุดกำเนิดของธุรกิจเครื่องดื่มที่มีมูลค่าตลาดมหาศาลในปัจจุบัน
ในเมืองไทยหากมองเฉพาะเครื่องดื่มที่ไม่มีแอลกอฮอล์ (Soft Drink) ก็ยังเป็นเค้กก้อนโตที่ล่อตาล่อใจได้เสมอ จึงไม่แปลกที่นักลงทุนจะแข่งขันกันอย่างดุเดือดเพื่อขอแบ่งปันชิ้นเค้กมาครอบครอง กลเม็ดเด็ดพรายทุกซอกหลืบจึงถูกงัดออกมาใช้กระตุ้นยอดขายสินค้าให้เติบโต แต่กระนั้นก็ไม่มีกลเม็ดเด็ดใดตัดสินอนาคตสินค้าได้ดีไปกว่า "รสชาติที่สัมผัสลิ้น"
ตลาดน้ำดำ (น้ำอัดลมชนิดโคล่า) ยักษ์ใหญ่แห่งตลาดน้ำดำรายหนึ่งวางภาพลักษณ์สินค้าเป็น เครื่องดื่มของคนรุ่นใหม่ ขณะที่ยักษ์ใหญ่อีกรายเน้นภาพลักษณ์ ใกล้ชิดผู้บริโภคตลอดเวลา แต่ทั้งสองก็ปรุงแต่งสินค้าให้มีรสหวาน ทานแล้วรู้สึกสดชื่น เหมือนกัน จึงส่งให้มูลค่าตลาดน้ำดำทะลุหลักหมื่นล้านบาทต่อปี (ในประเทศไทย) จนเมื่อช่วงไม่กี่ปีนี้มูลค่าตลาดเหมือนถูกแช่แข็งไว้ เนื่องจากผู้บริโภคมีทางเลือกใหม่ที่น่าสนใจ และมีความตระหนักรู้มากขึ้น (โทษของน้ำอัดลม) สองยักษ์ใหญ่แห่งตลาดน้ำดำจึงเพิ่มช่องทางขายใหม่โดยให้กำเนิดเครื่องดื่มปราศจากน้ำตาลขึ้น คือ โค้กซีโร่ และ เป๊ปซี่ แมกซ์ แต่รสชาติสินค้าใหม่ทั้งสองก็ไม่ได้ฉีกจากเดิม คือ รสหวานสดชื่น
เครื่องดื่มชูกำลัง ถือเป็นธุรกิจที่มีฐานลูกค้าเหนียวแน่นยาวนาน มูลค่าตลาดเป็นรองแค่เครื่องดื่มแอลกอฮอล์และน้ำอัดลม ทำให้หลายคนต่างพยายามเข้ามาขอเอี่ยวในธุรกิจเครื่องดื่มชนิดนี้ แม้อาจแย่งชิงมาได้เพียงไม่กี่เปอร์เซ็นต์ของตลาด แต่หากนับเป็นเม็ดเงินก็มากถึงระดับร้อยล้านทีเดียว
การสื่อสารของธุรกิจเครื่องดื่มชนิดนี้จะเน้นภาพลักษณ์ เป็นมิตรคู่คนสู้ชีวิต เพื่อเกาะกลุ่มลูกค้าขายแรงงาน ที่ต้องการเติมความกระปรี้กระเปร่า สดชื่นระหว่างวัน ในราคาย่อมเยา แต่จากสภาพอิ่มตัวของตลาดในกลุ่มนี้ทำให้หลายบริษัทฯ พยายามขยายฐานผู้บริโภคสู่กลุ่มวัยรุ่นและคนทำงานมากขึ้น โดยปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดื่ม จากเดิมดื่มเพื่อให้ร่างกายรู้สึกกระปรี้กระเปร่า เปลี่ยนเป็นดื่มเพื่อ แก้กระหายและแน่นอนว่ารสชาติความรู้สึกยังคงลักษณะเดิม คือ หวาน (น้ำตาล) และ กระปรี้กระเปร่า (คาเฟอีนสังเคราะห์)
ต่อมา คือ ตลาดน้ำผลไม้ แบ่งเป็นน้ำผลไม้พรีเมียม และ น้ำผลไม้อีโคโนมี (น้ำผลไม้ผสมต่ำกว่า 25%)ซึ่งแบบหลังกำลังมีการแข่งขันกันสูงมาก กระทั่งมีการเติมเนื้อส้มลงไปในน้ำส้มด้วย เพื่อให้ผู้บริโภครู้สึกว่า กำลังสัมผัสน้ำส้มแท้ 100%ขณะที่บางค่ายเปิดตัวน้ำส้มภายใต้เทคโนโลยีการผลิตรูปแบบใหม่ “Cold Aseptech” ที่ใช้ความเย็นในการบรรจุเพื่อคงคุณค่าของสารที่มากับวัตถุดิบธรรมชาติให้ได้มากที่สุด
ด้วยการแข่งขันที่ดุเดือดของตลาด น้ำผลไม้อีโคโนมี (น้ำผลไม้ผสมต่ำกว่า 25%)นี่เอง ทำให้ผู้บริโภคแทบจะลืมรสชาติของน้ำผลไม้ 100% ไปเลยทีเดียว
ต่อมากระแสความสนใจในสุขภาพของผู้บริโภคมีเพิ่มมากขึ้น บริษัทผลิตเครื่องดื่มทั้งรายเล็กและรายใหญ่จึงเริ่มหันมาให้ความสนใจลงแข่งขันในตลาดใหม่นี้ เพื่อจับจองที่นั่งแถวหน้าในธุรกิจที่เรียกว่า เครื่องดื่มฟังก์ชันนัล ดริ๊งก์ (Functional Drink)
เครื่องดื่มฟังก์ชันนัล ดริ๊งก์ (Functional Drink) หรือ เครื่องดื่มที่มีคุณค่าทางโภชนาการเฉพาะด้าน ในปัจจุบันยังมีมูลค่าตลาดรวมไม่มากนัก แม้จะมีการแข่งขันกันหลากหลายแบรนด์ ภายใต้คุณสมบัติที่แตกต่างกันออกไป บางแบรนด์เน้นดื่มเพื่อความสวย บางแบรนด์เน้นให้ประโยชน์ต่อสมอง แต่ที่แข่งขันกันรุนแรงที่สุดได้แก่เครื่องดื่มประเภทผสมวิตามิน ซึ่งเจ้าของแบรนด์พยายามปั้นเครื่องดื่มในส่วนนี้มานานพอสมควร งัดกลยุทธ์การตลาดออกมาแข่งขันแทบทุกกระบวนท่า แต่ปัจจุบันมูลค่าตลาดโดยรวมก็ยังอยู่ที่ระดับร้อยล้านบาทเท่านั้น
ข้อมูลการเติบโตของตลาด เครื่องดื่มฟังก์ชันนัล ดริ๊งก์ ที่ยังช้าและด้อยกว่าเครื่องดื่มประเภทอื่นๆ ก่อนนี้ (ที่เป็นโทษต่อร่างกาย หรือ มีคุณค่าโภชนาการต่ำ) สะท้อนให้เห็นพฤติกรรมการบริโภคของคนไทยได้อย่างชัดเจนว่า "แม้เราจะมีความเชื่อว่า ประโยชน์สำคัญกว่ารสชาติแต่ท้ายที่สุดเราก็พร้อมตกเป็นทาส รสชาติมากกว่าประโยชน์ที่ได้"
เลือกเครื่องดื่มยอดนิยม...หรือ น้ำธรรมดา?
ถึงตรงนี้หลายท่านอาจสงสัยว่า การดื่มน้ำในแต่ละวันนั้น ความจริงแล้วจำเป็นหรือไม่ว่าต้องเป็นน้ำประเภทใด หากดื่มเครื่องดื่มปรุงแต่งจนเป็นนิสัยจะส่งผลเสียอย่างไรตามมา ด้วยบางคนติดเสพติดรสชาติน้ำอัดลมหรือเครื่องดื่มบางประเภทจนมิอาจลด-เลิกได้ หนำซ้ำทำให้ไม่อยากดื่มน้ำธรรมดาเสียอีก...
ต่อจากนี้เราจะมาทำความรู้จักเครื่องดื่มนานาชนิดในตลาดเครื่องดื่มที่ไม่มีแอลกอฮอล์ (Soft Drink) ให้มากขึ้น เพื่อความเข้าใจในการเลือกดื่มครั้งต่อไป
|
เครื่องดื่มยอดนิยม |
ลักษณะทั่วไป |
ส่วนประกอบหลัก |
ผลกระทบด้านสุขภาพ |
|
น้ำอัดลม
|
ถือเป็นเครื่องดื่มยอดนิยมทั่วโลก ด้วยรสซ่าและหวาน สีสันหลากหลายให้เลือกซื้อ และผู้ประกอบการมักโฆษณาว่า สร้างความสดชื่น ดับกระหายได้เป็นอย่างดี |
1. น้ำตาล 2. กรดคาร์บอนิก 3. สารปรุงแต่งรสและสารกันบูด 4. คาเฟอีน |
1. ฟันผุ เกิดทั้งจากความหวานและกรด |
|
น้ำหวานกลิ่นผลไม้
|
เครื่องดื่มยอดนิยมที่เด็กๆ หรือแม้แต่ผู้ใหญ่หลายคนก็ชื่นชอบ เพราะมีรสอร่อยและรู้สึกเหมือนได้ดื่มน้ำผลไม้ หาซื้อได้ง่ายและมีราคาถูกกว่าน้ำผลไม้คั้นสดหลายเท่าตัว |
1. สารแต่งกลิ่น สี รส 2. น้ำตาล |
1. เพิ่มโอกาสเสี่ยงโรคอ้วน โรคเบาหวาน โรคหัวใจและหลอดเลือดหัวใจอุดตัน 2. โรคในช่องปาก ฟันผุ |
|
เครื่องดื่มเกลือแร่
|
เครื่องดื่มประเภทนี้ได้รับการโฆษณาว่า เหมาะกับผู้ที่ออกกำลังกายหรือสูญเสียเหงื่อมาก มีรสหวานและเค็มเล็กน้อย มีการปรุงแต่งรสด้วยสีและกลิ่นผลไม้ เพื่อให้รู้สึกน่าดื่มมากขึ้น |
1. น้ำตาล 2. สารปรุงแต่งรส 3. เกลือแร่ต่างๆ เช่น โซเดียม โพแทสเซียม ไบคาร์บอนเนต เป็นต้น |
1. เครื่องดื่มเกลือแร่ที่มีเกลือโซเดียมมากเกินไปอาจเป็นอันตราย โดยเฉพาะในผู้ที่ป่วยด้วยโรคหัวใจ หรือ โรคไต |
|
เครื่องดื่มชูกำลัง หรือ เครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน
|
เครื่องดื่มชูกำลัง เนื่องจากชื่อเดิมนี้ได้ให้ผลบวกด้านจิตวิทยาแก่ผู้บริโภคว่า ดื่มแล้วมีกำลัง สามารถทำงานต่อเนื่องได้โดยไม่รู้สึกอ่อนเพลีย รัฐบาลจึงได้กำหนดให้เรียกชื่อเครื่องดื่มชูกำลังใหม่ว่า "เครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน" |
1. น้ำตาล 2. วิตามินต่างๆ 3. คาเฟอีนสังเคราะห์ |
1. คาเฟอีนสังเคราะห์มีผลกระทบต่อการทำงานของตับ |
|
เครื่องดื่มชาขาวพร้อมดื่มรสผลไม้ต่างๆ
|
ชาพร้อมดื่มที่ขายตามท้องตลาดกำลังเป็นที่นิยมอย่างยิ่ง เพราะราคาที่ต่ำ บรรจุภัณฑ์สะดวกต่อการพกพา โดยเฉพาะชาขาวรสผลไม้ต่างๆ ที่ฉีกรสชาติเดิมๆ |
1. น้ำชาขาว 2. ฟลุกโตสไซรัป 3. น้ำตาลทราย 4. น้ำผลไม้แต่งรส 5. ซูคราโลส |
1. กระสับกระส่าย มือเท้าสั่น โดยเฉพาะในเด็ก เพราะมีคาเฟอีน |
|
กาแฟกระป๋อง
|
กระแฟกระป๋องเป็นผลิตภัณฑ์ที่ตอบโจทย์ด้านความสะดวก แม้คอกาแฟจะชื่นชอบกาแฟสดชงเสร็จใหม่ๆ แต่ตลาดกาแฟกระป๋องพร้อมดื่มก็ยังเป็นตลาดที่มีขนาดใหญ่อยู่ |
1. น้ำตาล 2. กาแฟสกัดเข้มข้น 3. นมผงขาดมันเนย |
1. กระสับกระส่าย มือเท้าสั่น โดยเฉพาะในเด็ก เพราะมีคาเฟอีน |
หมายเหตุ 1. ข้อมูลผลกระทบต่อสุขภาพอ้างอิงคุณสมบัติจากส่วนประกอบนั้นๆ เป็นหลัก
2. ผลกระทบบางข้อจะแสดงผลเมื่อบริโภคสะสมเป็นประจำ
ข้อมูลเหล่านี้เป็นข้อมูลพื้นฐานทั่วไป ซึ่งส่วนประกอบทุกอย่างในเครื่องดื่มเหล่านี้ แม้จะมีหน้าที่ที่เด่นชัดในตัวของมันแต่ไม่ได้หมายความว่า ส่วนประกอบทุกตัวมีคุณประโยชน์อย่างแท้จริง จากรายงานของ สถาบันเด็กแห่งชาติมหาราชินี ระบุว่า ปัจจุบันนี้เด็กไทย 6 ใน 10 คนบริโภคน้ำตาลเกินเกณฑ์มาตรฐานที่องค์การอนามัยโลกแนะนำ ซึ่งส่วนใหญ่จะมาจากนมหวาน รองลงมาคือขนมหวานและน้ำอัดลม จึงส่งผลให้เด็กไทยป่วยด้วยโรคฟันผุ โรคอ้วน เบาหวาน โรคหัวใจ มากขึ้นเป็นประวัติการณ์ รายงานนี้ชี้ให้เห็นแนวโน้มในอนาคตว่า การดื่มน้ำธรรมดาอาจถูกแทนที่ด้วยเครื่องดื่มที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ นั่นเพราะความจริงที่ผู้ชื่นชอบเครื่องดื่มเหล่านี้พยายามมองข้ามก็คือ หากบริโภคอย่างต่อเนื่องเป็นประจำ ย่อมส่งผลเสียต่อสุขภาพมากกว่าผลดี
ดังนั้นเราควรพิจารณาจากข้อเท็จจริงตามหลักโภชนาการว่า นอกจากอาหารทั้ง 5 หมู่แล้ว ร่างกายยังต้องการน้ำสะอาดเพื่อนำไปใช้ในระบบต่างๆ ของร่างกาย ซึ่งเครื่องดื่มเสริมอื่นๆ อาจมีความจำเป็นในบางช่วงวัยเท่านั้น เช่น วัยเด็กที่กำลังโตและผู้สูงอายุที่มีภาวะกระดูกพรุน อาจมีการเสริมแคลเซียมโดยให้ดื่มนมถั่วเหลืองเป็นประจำ หรือ ขณะที่บางโรคอาจต้องมีการเสริมเครื่องดื่มเข้ามา เช่น การดื่มน้ำเกลือแร่ในผู้ป่วยโรคท้องร่วง เป็นต้น
ไม่ว่าตลาดเครื่องดื่มจะเติบโตมากน้อยหรือมีสินค้าเลิศรสอย่างไร เราก็ควรตระหนักไว้เสมอว่า "ร่างกายต้องการน้ำสะอาดในปริมาณที่เพียงพอต่อวัน โดยมิอาจหาสิ่งอื่นใดมาทดแทนได้อยู่ดี"
อ้างอิง :
www.foodindustrythailand.com
http://www.thaiantialcohol.com/th/index.php?option=com_content&task=view&id=264&Itemid=65
