ปภสฺสรมิทํ จิตฺตํ ปกติจิตนั้นปภัสสร มีรัศมีเหมือนจันทร์เจ้า แต่ที่เศร้าหมองไปเพราะกิเลสที่จรมา คนเราก็มีกิเลสกันทุกคน โดยเฉพาะกิเลสที่เห็นได้ชัด คือโลภะ โทสะ โมหะ เมื่อรู้ว่ามีแล้วจะมีสติรู้เท่าทันมันมากแค่ไหน...
กิเลส กัดกร่อนเนื้อ หมองศรี
โลภะ ขาดปรานี แบ่งให้
โทสะ ตัดไมตรี เพียงชั่ว ขณะแฮ
โมหะ คือเขลาไซร้ โซ่คล้องจากฌาณ
อาปูรติ ธีโร ปุญฺญสฺส โถกํ โถกํปิ อาจินํ (1คาถา และอีก 2 บาท รูปแบบคำประพันธ์ในบาลี เรียกว่าคาถาครับ 8 พยางค์ เป็นหนึ่งบาท 4 บาท เป็นหนึ่งคาถา)คำแปล แปลว่า
คนไม่ควรดูหมิ่นต่อบุญ ว่าบุญมีประมาณน้อย จักไม่ให้ผล แม้หม้อน้ำ ย่อมเต็มไปด้วยหยาดน้ำที่ตก ผู้มีปัญญาสั่งสมบุญอยู่ แม้ทีละน้อย ๆ ย่อมเต็มได้ด้วยบุญ
ทำบุญเพียงแต่น้อย สะสม
บุญย่อมพาทับถม ท่วมท้น
เฉกฝนเปาะแปะพรม ลงบาตร พระนา
เลยล่วงพาเต็มล้น หลากให้เห็นนอง
นิธีนํว ปวตฺตารํ ยํ ปสฺเส วชฺชทสฺสินํ
นิคฺคยฺหวาทึ เมธาวึ ตาทิสํ ปณฺฑิตํ ภเช
ตาทิสํ ภชมานสฺส เสยฺโย โหติ น ปาปิโย
แปลว่า บุคคลพึงเห็นบัณฑิตใด ที่มีปญฺญากล่าวว่าข่มขี่ชี้โทษให้เห็น เหมือนคนที่บอกขุมทรัพย์ให้ฉะนั้น ควรคบบัณฑิตเช่นนั้นไว้ เพราะเมื่อคบบัณฑิตเช่นนั้นอยู่ ย่อมมีแต่คุณหาโทษมิได้
ชนใดกดขี่ชี้ โทษทัณฑ์ นะพ่อ
เขาย่อมจริงใจครัน ต่อเจ้า
คือบัณฑิตเลิศปัญ- ญายิ่ง ยอดนา
ควรคบคลุกคลีเข้า คู่ไว้สนิทสนม
ถี รมติ ปุ ขุ รมติ ธํ
หึ รมติ ปํ หํ รรมติ โป
แปลว่า สตรีมีจิตหมายในบุรุษ
ภิกษุขูดกิเลสหมดจิตสดใส
กระบือชอบโคลนตมหล่มปลักควาย
หงส์มุ่งไปสระบัวกลั้วชลธาร
สตรีหวังชื่นชู้ ชมชาย
ภิกษุพรหมจรรย์หมาย หลุดพ้น
โคลนตมปลักเหมาะควาย คลุกแช่ ตัวนา
หงส์ย่อมเหินเหาะด้น แห่งห้วงชลาศัย
การประกาศสิ่งใด จะประเสริฐเท่ากับการประกาศธรรม การปฏิบัติสิ่งใดจะประเสริฐเท่ากับการปฏิบัติธรรม การให้สิ่งใดจะประเสริฐเท่ากับการให้ธรรม สมดังพระบาลีว่า "สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ"การให้ธรรมเป็นทาน ย่อมชนะการให้ทั้งปวง
มีแรงกายช่วยเกื้อ ยินดี
มีทรัพย์สินมาพลี ชอบแท้
น้ำใจมอบเปรมปรีดิ์ กมลยิ่ง แม่เอย
ธรรมประกาศเลิศแล้ ใหญ่โพ้นมหาทาน
อชฺเชว กิจฺจมาตปฺปํ โก ชญฺญา มรณํ สุเว
น หิ โน สงฺครนฺเตน มหาเสเนน มจฺจุนา
คำแปล ควรรีบทำความเพียรเสียในวันนี้ทีเดียว ใครเล่าจะจะรู้ว่าความตายจะมีมาในวันพรุ่งนี้
ความเพียรควรเร่งสร้าง เร็วพลัน
ทุกกิจควรรีบสรรค์ สิ่งสร้าง
หยุดหวังพรุ่งคงทัน ทำผัด นะแม่
มัจจุราชอาจง้าง ง่าเงื้อหมดกาล
ชราชชฺชริตา โหนฺติ หตฺถปาทา อนสฺสวา
ยสฺส, โส วิหตตฺถาโม กถํ ธมฺมํ จริสฺสติ
มือและเท้าของผู้ใดคร่ำคร่าไปแล้วเพราะชรา ว่าไม่ฟัง มีเรี่ยวแรงอันชราขจัดแล้ว จักประพฤติธรรมได้อย่างไร
เรียนธรรมทำแต่เช้า สบายใจ
ยามเที่ยงอบอวลไอ รุ่มร้อน
เพลาบ่ายสายไป คงเปลี่ยว
เย็นย่ำคืนคนข้อน ข่มด้วยติฉิน
เรียนธรรมทำแต่ครั้ง เยาวชน
จำจดมิสับสน สักข้อ
เดินลุกนั่งเหินหน มิง่อย
รอแก่กายเจ็บท้อ ท่วมท้นทุกข์เข็ญ
สีเลน นิพฺพุติง ยนฺติ บุคคลจะไปสู่นิพพานได้ก็เพราะศีล นิพพานในความหมายเบื้องต่ำก็คือเย็น เย็นใจ คือถ้ามีศีลสมบูรณ์ก็ไม่ต้องเดือดเนื้อร้อนใจอะไร เพราะไม่ได้ทำอะไรผิด แต่ในความหมายเบื้องสูง หมายถึง ภาวะที่ปราศจากสิ่งร้อยรัด มาจากศัพท์ว่า นิร- วานะ นิร-ไม่มี ปราศจาก,วานะ-เครื่องร้อยรัด
ชนใดปราศห่วงร้อย รัดกาย
ชนย่อมสุขสบาย บ่ร้อน
ชนใดห่มศีลหมาย ธรรมย่อม คุ้มนา
ศีลสะกดมารต้อน โผล่เพี้ยงนิพพาน
ชีวิตํ พยาธิกาโล จ เทหนิกเขปนํ คติ
ปญฺเจเต ชีวโลกสฺมึ อนิมิตฺตา น นายเร
แปลว่า เรื่องที่ไม่สามารถจะรู้ได้ ในขณะยังมีชีวิตอยู่ ๕ ประการ คือเรื่องชีวิตความเป็นอยู่ เรื่องพยาธิความเจ็บไข้ได้ป่วย เรื่องกาลเวลาที่จะตาย เรื่องสถานที่จะตาย และเรื่องคติทางที่จะไปเกิด
มนุษย์อาจหยั่งรู้ รอบทิศ
เป็นอยู่พยาธิสถิต เปล่าแจ้ง
กาลแลสถานชีวิต วายบ่ เห็นเฮย
เกิดใหม่หนไหนแสร้ง สืบรู้ฤๅเห็น
09 มกราคม 2554 19:30
สพฺพํ ปหาย คนฺตพฺพํ
ทุกคนจำเป็นจะต้องละทิ้งสิ่งทั้งปวงไป
ปรโลกํ คจฺฉนฺตํ ปุตฺโต วา ธีตโร วา โภคา วา นานุคจฺฉนฺติ
บุตรธิดาและทรัพย์สมบัติก็ดี ไม่สามารถจะติดตามบุคคลผู้ไปสู่โลกอื่น
ทรัพย์สมบัติมากล้น หลากมี
บุตรธิดาดวงฤดี ดั่งแก้ว
คนรักร่วมชีวี สนิทยิ่ง
ทุกสิ่งสรรพ์พลันแคล้ว คลาดเจ้ายามมรณ์
09 มกราคม 2554 19:43
อุโภ ปุญฺญญฺจ ปาปญฺจ ยํ มจฺโจ กุรุเต อิธ
ตํ หิ ตสฺส สกํ โหติ ตญฺจ อาทาย คจฺฉติ
อันผู้จะต้องตาย ทำบุญและบาปทั้งสองอย่าง อย่างใดในโลกนี้ ก็บุญและบาปนั้น คงเป็นของผู้นั้นโดยแท้ และผู้นั้นก็ต้องรับเอาบุญและบาปนั้นไป.
บาปบุญทุนก่อไว้ ยามยัง
หนุนส่งตัดเติมพลัง เพื่อเจ้า
มากบาปบาปตามขัง ขดติด นะพ่อ
บุญมากฝากบุญเฝ้า ห่อหุ้มภพโพ้น
09 มกราคม 2554 20:06
น อนฺตลิกเข น สมุทฺทมชฺเฌ
น ปพฺพตานํ วิวรํ ปวิสฺส
น วิชฺชเต โส ชคฺคติปฺปเทโส
ยตฺรฏฺฐิตํ นปฺปสเหยฺย มจฺจุ
แปลว่า จะซ่อนตัวในกลีบเมฆกลางเวหา ซ่อนกายากลางสมุทรสุดวิสัย จะซ่อนตัวกลางป่าเขาลำเนาไพร ณ ถิ่นใดพ้นตายนั้นไม่มี.
เมฆมหาสมุทรอาจป้อง ปิดกาย
แอบไศลไพรหมาย มิดเร้น
หลบหลีกมัจจุราชกราย กอดชีพ
หลบเท่าหลบฤๅเว้น รอดพ้นมรณา
11 มกราคม 2554 19:25
รูปํ ชีรติ มจฺจานํ นามโคตฺตํ น ชีรติ
ร่างกายย่อยยับไป แต่ชื่อเสียงและคุณงามความดีหาย่อยยับไปไม่
กายงามยามหยุดยั้ง หายใจ
กายเน่าผุพังไป เมื่อนั้น
ความดีที่ทำใน ขณะอยู่ นะแม่
กระฉ่อนเฉกเดิมดั้น แด่ผู้ประกอบกรรม
12 มกราคม 2554 21:57
โน เจ อสฺส สกา พุทฺธิ วินโย วา สุสิกฺขโต
วเน อนฺธมหีโสว จเรยฺย พหุโก ชโน
คำแปล หากความรู้ของตนไม่พึงมี หรือวินัยไม่ได้ศึกษาดีแล้ว ชนเป็นอันมากจะพึงเที่ยวไป เหมือนกระบือบอดที่เที่ยวไปในป่า ฉะนั้น
ความหมายก็คือ ถ้าหากว่าเป็นคนไม่มีความรู้ ไม่ได้ศึกษากฎระเบียบ การดำเนินชีวิตมาเป็นอย่างดี ชีวิตของคนนั้นก็เปรียบเหมือนกระบือที่ตาบอด เที่ยวหากินไปในป่า ไม่รู้ว่าจะไปชนกับอะไรที่ไหนอย่างไรบ้าง หรืออาจจะตกเหวตกเขาตายไปก็ไม่อาจจะทราบได้ เช่นเดียวกันกับคนที่ไม่มีความรู้ ทั้งความรู้วิชาการ ทั้งวิชาชีพ การดำเนินชีวิตก็ไม่ราบรื่นเท่าไร เพราะฉะนั้น ความรู้หรือปัญญานี้ท่านจึงเปรียบเหมือนแสงสว่าง ดังบาลีว่า นตฺถิ ปญฺญา สมา อาภา แสงสว่างใด เสมอด้วยปัญญาย่อมไม่มี.
ชนใดขาดรอบรู้ สรรพวิทย์
ภิกษุวินัยปิด เปล่ารู้
คือมหิงส์มัวมิด มืดบอด ตานา
จะเสาะอาศัยสู้ อยู่ได้ฉันใด
15 มกราคม 2554 13:43
อปฺปมาโท อมตํ ปทํ ปมาโท มจฺจุโน ปทํ
อปฺปมตฺตา น มียนฺติ เย ปมตฺตา ยถา มตา
ความไม่ประมาทเป็นทางแห่งความไม่ตาย ความประมาทเป็นทางแห่งความตาย คนทั้งหลายผู้ไม่ประมาทแล้วชื่อว่าย่อมไม่ตาย คนเหล่าใดประมาทแล้ว คนเหล่านั้นชื่อเหมือนคนตายแล้ว..
ชนใดขาดสติตั้ง เตือนตน
ตายย่อมชิดทุกหน แห่งห้วง
มิประมาทคือชน หายห่าง ตายนา
เผลอมัจจุราชอาจจ้วง จู่จ้องจับตาย
17 มกราคม 2554 23:26
อจฺจยนฺติ อโหรตฺตา ชีวิตํ อุปฺปรุชฺฌติ
อายุ ขียติ มจฺจานํ กุนฺนทีมโวทกํ
วันคืนย่อมล่วงไป ชีวิตย่อมหมดเข้าไป อายุของสัตว์ย่อมสิ้นไป ดุจน้ำแห่งลำธารย่อมหมดไปฉะนั้นฯ.....
วันคืนลุลดสั้น ตามกาล
ชีวิตพาสังขาร ขดด้วย
อายุยิ่งพบพาน พรากหมด เร็วแฮ
ดุจดั่งธารหายห้วย เหตุแล้งขาดฝน
20 มกราคม 2554 21:49
สุโข ปุญญัสสะ อุจจะโย
การสั่งสมบุญนำความสุขมาให้
สะสมเงินมากไซร้ เศรษฐี
กอบเก็บมิตรไมตรี มากพ้อง
สะสมแต่ราวี วิวาท เวียนแล
บุญสั่งสมพาข้อง ครอบล้วนสุขแสน
22 มกราคม 2554 15:40
สุวณฺณตา สุรูปตา สุสรตา สุสณฺฐานํ
อธิปจฺจํ ปริวาโร สพฺพเมเตน ลพฺภติ
ความเป็นผู้มีผิวพรรณงาม ความเป็นผู้มีรูปสวย ความเป็นผู้มีเสียงไพเราะ ความเป็นผู้มีทรวดทรงดี(รูปร่างสมส่วน) ความเป็นใหญ่ ความเป็นผู้มีบริวาร สิ่งทั้งหลายเหล่านี้ เกิดมีขึ้นได้เพราะบุญ(บุญนิธิ)
ผิวพรรณผุดผ่องแผ้ว เพียงจันทร์
สมส่วนชวนชิดฝัน ไขว่คว้า
เสียงเสนาะการเวกขัน ขานขับ
เป็นใหญ่มีทาสข้า เกิดขึ้นจากบุญ
22 มกราคม 2554 17:19
อตฺตานเมว ปฐมํ ปฏิรูเป นิเวสเย
ยถญฺญมนุสาเสยฺย น กิลิฏเสยฺย ปณฺฑิโต
บัณฑิตควรตั้งตนไว้ในคุณอันสมควรก่อน จึงสอนคนอื่นในภายหลัง จะไม่พึงลำบาก.
อตฺตานญฺเจ ตถา กยิรา ยถญฺญมนุสาสติ
สุทนฺโต วต ทเมถ อตฺตาหิ กิร ทุทฺทโม
ถ้าสั่งสอนคนอื่นอยู่ฉันใด ควรทำตนฉันนั้น ฝึกตนดีแล้วหนอ ควรฝึกผู้อื่น ได้ยินว่าตนเองฝึกยาก.
ปราชญ์ปฏิบัติเลิศแล้ว ในตน
แบบอย่างสาธุชน ยกให้
ศรัทธาทั่วผองพล พบผ่าน ปราชญ์นอ
จึงสั่งสอนศิษย์ได้ ง่ายแท้ปฏิบัติตาม
สอนเขาเราย่อมต้อง ดีงาม
ศิษย์จึ่งปฏิบัติตาม ต่อถ้อย
ลูกปูแม่ปูยาม เดินย่ำ เป๋แล
สอนสั่งเขาตามต้อย ยากแท้คืออาตมา
23 มกราคม 2554 20:02
ชยํ เวรํ ปสวติ ทุกฺขํ เสติ ปราชิโต
อุปสนฺโต สุขํ เสติ หิตฺวา ชยปราชยํ
"...บุคคลผู้ชนะย่อมประสบเวร ผู้แพ้ย่อมอยู่เป็นทุกข์ ผู้เข้าไปละความชนะ และความแพ้แล้ว สงบอยู่ ย่อมอยู่เป็นสุข..."
ยินดีในชนะนั้น ฤๅนาน
คนอื่นหมายทะยาน หยิบบ้าง
ปราชัยยิ่งทรมาน หมองหม่น
ปัดชนะปราชัยขว้าง ย่อมคว้าสุขเยือน
25 มกราคม 2554 20:52
น ตํ กมฺมํ กตํ สาธุ ยํ กตฺวา อนุตปฺปติ
ยสฺส อสฺสุมุโข โรทํ วิปากํ ปฏิเสวติ
กรรมใดที่ทำไปแล้ว ส่งผลเป็นความเดือดร้อนแก่ตนและคนอื่น แล้วต้องเศร้าโศกเสียใจในภายหลัง เพราะได้รับผลแห่งกรรมที่ตนเองได้ทำ แสดงว่ากรรมนั้น เป็นกรรมไม่ดี
กรรมใดไปก่อร้อน รนเขา
หรือก่อทุกข์ทับเรา รุ่มร้อน
คือกรรมชั่วขลาดเขลา ควรห่าง
กรรมส่งผลคืนย้อน เยี่ยงนี้หยุดทำ
28 มกราคม 2554 22:23
 |
ตญฺจ กมฺมํ กตํ สาธุ ยํ กตฺวา นานุตปฺปติ
ยสฺส ปตีโต สุมโน วิปากํ ปฏิเสวติ
"...บุคคลทำกรรมใดแล้ว ย่อมไม่ตามเดือดร้อน ถึงความอิ่มใจ มีใจดี เสวยผลของกรรมใดอยู่ กรรมที่บุคคลทำแล้วนั่นแล เป็นการดี (กรรมดี)
คิดทำดีอย่าท้วง ถามผล
กรรมย่อมมาเยือนยล เยี่ยงนั้น
ทุกข์สุขย่อมกรรมดล บอกส่อ ชี้นา
อดอิ่มโศกสุขกั้น กอดไว้ด้วยกรรม
11 พฤษภาคม 2554 21:18
#2436612
น หิ เวเรน เวรานิ สมฺมนฺตีธ กุทาจนํ
อเวเรน จ สมฺมนฺติ เอส ธมฺโม สนนฺตโน
"...ในกาลไหนๆ มา เวรทั้งหลายในโลกนี้ ย่อมไม่ระงับได้ด้วยเวรเลย ก็แต่ว่า ย่อมระงับด้วยความไม่มีเวร ธรรมนี้เป็นของเก่า..."(หมายความว่าเรื่องแบบนี้มีมาเช่นนี้นานแล้ว
พยาบาทอาฆาตแค้น คืนเขา
ยากยิ่งจะบรรเทา ทุกข์ได้
หากอภัยนั่นแหละเกลา เกลียดโกรธ นะพ่อ
สืบแต่ปางบรรพไซร้ สั่งให้คิดครวญ
11 พฤษภาคม 2554 21:45
#2436655
จรญฺเจ นาธิคจฺเฉยฺย เสยฺยํ สทิสมตฺตโน
เอกจรํ ทฬฺหํ กยิรา นตฺถิ พาเล สหายตา
"...ถ้าบุคคลเมื่อเที่ยวไปไม่พึงประสบ(พบ)ซึ่งสหายผู้ประเสริฐกว่าก็ดี ผู้เสมอ
แก่ตนก็ดี (ก็)พึงทำความเป็นคนเดียวเที่ยวไปให้มั่น เพราะคุณสมบัติเครื่องเป็น
สหายไม่มีในคนพาล..."
หากหามิตรเที่ยวด้น แดนไกล
ยากยิ่งคนดีใด ร่วมแล้
จงเดินเดี่ยวคลาไคล คลาดมิตร พาลพ่อ
ควรคบเพียงมิตรแท้ เท่านั้นปลอดภัย
12 พฤษภาคม 2554 13:06
#2437293
เตสํ มจฺจุปเรตานํ คจฺฉตํ ปรโลกโต
น ปิตา ตายเต ปุตฺตํ ญาตี วา ปน ญาตเก
เมื่อสัตว์เหล่านั้นถูกความตายครอบงำแล้ว ต้องไปปรโลก บิดาจะป้องกันบุตรไว้
ไม่ได้ หรือพวกญาติจะป้องกันพวกญาติไว้ก็ไม่ได้
ความตายคราครอบเข้า ควบคุม ชีพนา
ฤๅปล่อยจากเกาะกุม มัจจุราชเจ้า
สองมือพ่อญาติรุม รีบปก ปลอดฤา
เกินกว่าขวางขัดเข้า คลาดพ้นความตาย