เพลโต นักการศึกษาจิตนิยม


โสกราติส อาจารย์ของเพลโต

เพลโต

งานการเรียนรู้สำค้ญที่สุดของเพลโตก็คือ
วิภาษวิธี (dialactic) การตั้งคำถามและการหาคำตอบ
ซึ่งเป็นรากฐานทางปรัชญาตะวันตก วิธีการของเขานำ
เอามาจากอาจารย์ของเขาคือ โสกราตีส บุคคลผู้ซึ่งไม่ได้
ปรากฎงานเขียนเป็นของตนเอง เป็นตัวละครตัวหนึ่งใน
หนังสือที่เพลโตแต่งขึ้น ซึ่งวิภาษวิธีของเพลโต ทำเหมือน
ประหนึ่งว่าตนเองไม่มีความรู้อะไร แล้วก็ใช้วิธีการตั้งคำถาม
เพื่อซักถามคนอื่น โดยเฉพาะในประเด็นของนิยาม ทำให้
วิภาษวิธีทำให้นักปราชญ์หลายคนนั้นจนมุม เพราะคำถาม
ของโสกราติสตัวละครของเพลโตนั้น พยายามหักล้างข้อพิสูจน์
ต่าง ๆ ด้วยการตั้งคำถามที่มุ่งโฟกัสไปที่นิยาม ซึ่งในระยะแรก
ไดอะแลกติคนั้นใช้กับความหมายโดยทั่วไป แต่ต่อมาเริ่มนำเอา
ไปใช้กับ แนวคิดทางจริยธรรมต่าง ๆ ความดี ความกล้าหาญ
ความยุติธรรม ซึ่งโสกราติสทำเสมือนหนึ่งว่าตนเองเป็นผู้ไม่รู้
แล้วก็จะตั้งคำถาม  ทำให้ผู้รู้ทั้งหลายจนมุม จนกลายเป็นโศกนาฎกรรม
ที่จะต้องจบชีวิตอาจารย์ของเพลโตถูกลงโทษด้วยการดื่มยาพิษ

ภาพของยูคลิด

เขาได้เรียนรู้กับนักปราชญ์อยู่หลายคนได้แก่ ยูคลิด ที่เป็นนักเรขาคณิต
สำนักของพิทากอรัส สำนักของคิงไดโนซีอุส แห่งไซราคิวส์ และ
เป็นนักบรรยายทางปรัชญา จนกระทั่งถูกขายเป็นทาส และเพื่อนของ
เขาได้ไถ่ตัวออกมา


ภาพของการจัดการเรียนการสอนของอาคาดามีซึ่งใช้ความ
คิด ถกเถียง ถามตอบ มากกว่าการท่องความรู้

แม้ว่าเพลโต้จะนำเสนอทฤษฎีแบบ(form)และนำเสนอให้รัฐนั้นมีหน้าที่
ในการให้การศึกษาแก่คนทั่วไป แต่เขากลับตั้งสถาบันของเขาเสียเอง
ชื่อว่า Academy ในอาคาดามีนั้นก็ใช้วิธีการในการแสวงหาความรู้
โดยการตั้งคำถาม และแสวงหาคำตอบอย่างหลากหลาย ถกเถียง
ถึงเรื่องความจริง ความดี ความงาม ซึ่งในอาคาดามีนี่ก็มีสาขาที่
เรียนรู้คือปรัชญา วิทยาศาสตร์ และคณิตศาสตร์ ซึ่งก็ถือว่าเป็นมหาวิทยาลัย
แห่งแรกที่ไม่ยัดเยียดความรู้ ไม่มีอำนาจให้คุณให้โทษในการสอบ และไม่มี
ปริญญาบัตรแต่อย่างไร ในช่วงนี้เขาเขียนวิทยานิพนธ์อยู่หลายเล่ม หนึ่งใน
นั้นคือหนังสือคลาสสิคที่ชื่อ replublic (สาธารณรัฐ)ซึ่งเป็นตำราสอนรัฐศาสตร์
ที่ตกทอดมาถึงปัจจุบัน ทุกวันนี้ใครก็ใช้ฟุตโน้ตของเพลโต ตั้งแต่รัฐศาสตร์
วิทยาศาสตร์ สังคมศาสตร์ หรือแม้แต่ศึกษาศาสตร์เองก็นำเอาข้อเสนอที่
รัฐมีหน้าที่ให้การศึกษา และใช้อำนาจของรัฐในการควบคุมสั่งการ โดยเพลโต
ได้นำเสนอหลักสูตรที่ควรเรียนตั้งแต่ประถม มัธยมและอุดมศึกษา  แต่สิ่งที่
หลงเหลือที่เป็นฟุตโน้ตของเขาก็คือโรงเรียนของรัฐ แต่สิ่งที่หายไปไม่แพร่หลาย
ก็คือ วิภาษวิธี ซึ่งเป็นรากฐานของการแสวงหาความรู้ตลอดชีวิตนั่นเอง

ดังนั้น การศึกษาในระบบ (formal education) หรือการศึกษาในรูปแบบนั้น
ก็ตรงกับทฤษฎีแบบ (form) จัดการโดยรัฐนั้นได้พูดมาตั้งสองพันกว่าปีมาแล้ว
แต่กว่าจะจัดการให้ได้เป็นรูปแบบจริงในปัจจุบัน เริ่มต้นแค่ปฏิวัติเขียวนี่เอง

มีคำถามว่าทำไมจึงจัดให้เพลโตเป็นกลุ่มจิตนิยม (idealism) ก็เพราะว่า
วิธีการเรียนรู้แบบไดอะแลกติคที่ถกเถียงกันเกี่ยวกับความจริง  และทฤษฎี
แบบที่เขานำเสนอ และปรัชญาจของเขาตรงกันข้ามกับวัตถุนิยม


    

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน บุคคลสำคัญและวาทะสำคัญทางการศึกษา



ความเห็น (0)