ไปเรียนวิชาทางบ้านทางเมืองเขา พวกเขามันมีแต่วิชาทางโลก ทางเห็นแก่ได้เห็นแต่เอารัดเอาเปรียบ เขาประสิทธิ์ประสาทวิชาใดเข้ามา เขามีตาข่ายครอบเอาไว้ ๆ ในวิชาที่เขาประสิทธิ์ประสาท เขาจะมาหวังเอากับวิชาของเราที่เรียนมาแล้ว จะต้องปฏิบัติตามเขา เขาก็รีดเอา ๆ เหล่านี้เราหาทราบไม่ เป็นยังไง ไปเรียนมาเท่าไรก็มีแต่วิชาของเขา แล้วตาข่ายเขาครอบมากับวิชาเรียนมาแล้วไม่นอกเหนือตาข่ายไปได้ ก็ต้องทำตามอุบายของเขา เขากินไปเรื่อย ๆ ทางนี้ก็หมดไป กุ้นไป ด้วนไป หดไป จนจะไม่มีเหลือ...
ชาติไทยของเราก็เป็นชาติที่อยู่ด้วยความสงบ ซื่อสัตย์ สุจริต จนกลายเป็นเซ่อไป เขาต้มตุ๋นแบบไหนก็ไม่รู้ เพราะเราซื่อ ครั้นซื่อแล้วก็กลายเป็นเซ่อไป เป็นอย่างนั้นนะ
เวลานี้เราพูดย่อ ๆ นะว่า ขอให้พากันรู้เนื้อรู้ตัว ปรับเนื้อปรับตัว พวกนักวิชาการเรียนมาจากเมืองนอก อย่าเอาตั้งแต่พวกเปรตพวกผีมาเป็นเนื้อเป็นหนัง มันจะมากินเนื้อกินหนังเพิ่มกับเนื้อหนังของมันให้อ้วนท้วนขึ้นไปนะพวกนี้ เราอย่าหวังว่าเขาจะมีอะไรให้เรา เหมือนกับเหยื่อบนปลายเบ็ดนั้นแหละ เหยื่อนั้นเขาสละเล็กน้อย เบ็ดเขาอยู่ข้างใน จะหวังเอาปลาตัวใหญ่กว่าเหยื่อที่สละไปนั้น ๆ
วิชาการต่าง ๆ ที่เรียนมาคือเหยื่อล่อปลานั้นเอง พวกเราเหมือนปลากินเบ็ด เวลาความทุกข์ความทรมานมาเต็มอยู่กับชาติไทยของเราทั้งหมด มีแต่งับเบ็ดเขาด้วยความเซ่อซ่า ไม่รู้เนื้อรู้ตัว มีมากเวลานี้นะ
เพราะฉะนั้น... ขอให้พากันรู้เนื้อรู้ตัวให้อยู่เพียงพอ ถ้าเป็นศัพท์ภาษาศาสนาเรียกว่า มีความสันโดษอย่าโดดอย่าดิ้น ความโดดความดิ้นนี้ขัดกับความสันโดษ ความสันโดษคือว่ามีความเพียงพอ มีความสงบร่มเย็น บ้านเราเป็นบ้านเรา เรือนเราเป็นเรือนเรา ประเทศของเราเป็นประเทศของเรา ต่างคนต่างมีขอบเขตรักษาบ้านเรือนสังคมขอบเขตของกันไว้ด้วยขนบประเพณีอันดีงาม นี่เรียกว่าความเป็นอยู่เพียงพอ...
ท่านอาจารย์พระมหาบัว ญาณสมฺปนฺโน
