ข้วหอมไชยา ความภูมิใจของชาวไชยา

     ผู้เขียนเป็นลูกชาวนา ที่รู้จักการทำนาในทุกขั้นตอน พูดง่ายๆว่าเป็นลูกชาวนาที่ทำนาเป็น ในวัยเด็กต้องเรียนไปด้วยและช่วยพ่อแม่ทำนาไปด้วย รู้ซึ้งว่าทั้งยากทั้งเหนื่อยกว่าจะได้ข้าวมากิน  หลังสู้ฟ้า หน้าสู้ดิน และในขณะเดียวกันก็รู้จักพันธุ์ข้าวหลายชนิด โดยถามไถ่จากแม่นั่นเอง

     ในอำเภอไชยาปลูกข้าวหลายชนิด เช่น ข้าวกันตัง (พันธุ์ข้าวขาวสุราษฎร์ฯ) ข้าวหยุดช้าง (รวงข้าวจะมีสีดำ รวงหนัก ลู่ลงสวยงามมาก ถามแม่ว่าทำไมชื่อหยุดช้าง แม่บอกว่า ข้าวสวย แปลก สีดำ คนขี่ช้างมาต้องหยุดช้างดูข้าว) ข้าวเหนียวตาล ข้าวเหนียวดำ (ชาวไชยาจะปลูกข้าวเหนียวไว้ในนาแปลงเล็กๆเพื่อใช้ทำขนมในงานบุญต่างๆ หรืองานแต่งงาน) และข้าวหอมไชยา

     ชาวไชยาจะปลูกข้าวหอมไชยากันทุกบ้าน แบ่งนาบางแปลงปลูกข้าวหอม แต่จะปลูกน้อยกว่าข้าวกันตัง ข้าวทุกข้าวก่อนชาวนาจะกินจะต้องหุงข้าวใส่บาตรพระก่อนถึงจะกินได้ สำหรับข้าวหอมไชยา คนไชยาจะไม่ใช้กินตลอดปี เพราะเป็นข้าวที่หุงแล้วไม่ค่อยขึ้นหม้อ กินแล้วเปลือง แต่คุณสมบัติของข้าวหอมไชยาคือหุงแล้วส่งกลิ่นหอมคลุ้งไปทั้งบ้าน หุงในครัวก็หอมออกมาถึงหน้าบ้าน นอกบ้าน บ้านไหนหุงข้าวหอมไชยา แขกที่เข้ามาบ้านก็จะรู้กันทั่วจากกลิ่นหอมกระจายเข้าจมูก 

    ข้าวหอมไชยา ถ้าเป็นข้าวใหม่ก็หุงค่อนข้างยาก คนไม่เข้าใจจะหุงข้าวสวยแล้วจะกลายเป็นข้าวเปียก ข้าวใหม่ต้องใส่น้ำน้อยๆ คนหุงข้าวเขาจะต้องรู้ว่าเป็นข้าวหอมเก่าหรือข้าวหอมใหม่  คนที่หุงข้าวเปียกแฉะก็เปลี่ยนเป็นข้าวต้มก็หอมอร่อยน่ารับประทาน

   คนไชยานิยมส่งลูกหลานเรียนหนังสือกันมาตั้งแต่โบราณ บางครั้งต้องไปเรียนต่อที่จังหวัดอื่น เด็กไชยาต้องไปพักกับญาติๆ ก็จะเอาข้าวหอมไชยาไปให้ญาติด้วย ข้าวไชยาจึงมีชื่อเสียงโด่งดังออกไป แต่ในที่สุดก็เกือบสูญพันธุ์ 

    ข้าวหอมไชยา จะมีลักษณะเป็นเม็ดป้อมๆ สั้นและเปลือกลาย ชาวไชยาปลูกข้าวหอมน้อยลงเมื่อเจ้าหน้าที่เกษตรนำข้าว กข. 11 มาให้ชาวนาปลูก ชาวไชยาเรียกข้าวสามเดือน ผลผลิตสูงและปลูกได้สองครั้ง ซึ่งปลูกได้มากกว่าข้าวหอม ชาวไชยาจึงไม่ค่อยปลูกข้าวหอม และในที่สุดก็ไม่ปลูก และในที่สุดก็หมดพันธุ์ จนกองการข้าวมาฟื้นฟูขึ้นมาใหม่ ชาวไชยาก็อยากจะให้มันมีขึ้นมาใหม่ แต่ไม่รู้จะเอาพันธุ์มาจากไหน ขณะนี้ทราบว่าก็มีคนปลูกข้าวหอมไชยาอยู่บ้าง แต่ไม่ทราบว่า ยังหอมเหมือนเดิมหรือกลายพันธุ์ไปแล้ว ผู้เขียนได้เห็นตั้งแต่มันดำรงอยู่และหายไป มันเป็นบทเรียนที่ต้องจดจำในฐานะลูกชาวนา ก็ไม่ได้ให้ใครมารับผิดชอบเรื่องนี้ แต่สำหรับผู้เขียนที่เป็นคนไชยา ข้าวหอมไชยาเป็นอดีตที่เคยภาคภูมิใจ