กลิ่นข้าวใหม่เป็นกลิ่นที่หอมหวนยวนใจจริงๆ อีกทั้งยังอ่อนนุ่ม ไม่แข็งกระด้าง

***หอมกลิ่นข้าวใหม่***

          ช่วงนี้เป็นหน้าเก็บเกี่ยว ชาวนาต่างรีบขวนขวายที่จะเก็บเกี่ยวข้าวให้เสร็จโดยไว บรรดารถเกี่ยวทั้งหลายวิ่งให้วุ่นเต็มไปหมด เห็นแล้วทำให้หวนคิดถึงเมื่อครั้งยังเยาว์วัย

          พี่น้องในหมู่บ้านต่างช่วยกันเก็บเกี่ยวข้าว ภาษาชาวบ้านเรียกว่า “ลงแขกเกี่ยวข้าว” (การลงแขก ก็คือ การลงแรงช่วยกัน โดยการผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนกันไปแต่ละบ้าน โดยไม่มีเรื่องเงินเข้ามาเกี่ยวข้อง) และในช่วงนี้ ก็จะมีการทำลานข้าว

          การทำลานข้าวนั้น เริ่มจากการถากและถางตอซังข้าวให้ได้บริเวณพอประมาณ เมื่อได้พื้นที่ตามที่ต้องการแล้ว เจ้าของลานข้าวก็จะนำเอาขี้ควายผสมน้ำให้มันเละๆ แล้วนำมาทาลานข้าว ทิ้งไว้ซักวันสองวันลานข้าวก็แห้ง พร้อมที่จะนำมัดข้าว (ฟ่อนข้าว) ที่เก็บเกี่ยวไว้ มาวางเรียงกันเป็นแถวและเป็นระเบียบเรียบร้อย พร้อมที่จะนวดข้าว (ตีข้าว) ให้ได้เมล็ดข้าวตามที่ต้องการ

          การนวดก็ไม่พ้นการลงแขกอีกตามเคย

          ช่วงเวลานวดข้าว เป็นเวลาที่มีความสุขสนุกสนานของบรรดาเด็กๆ รวมทั้งคนหนุ่มคนสาว หรือแม้กระทั่งผู้ใหญ่ต่างก็มีความสุขไปตามๆ กัน

          การนวดข้าว มีเพลงร้องประจำเพื่อให้เข้าจังหวะกับการนวด โดยจะร้องว่า “โจ๊ะหนึ่งก็ต้องเป็นสอง สองก็ตามด้วยสาม สามก็ตามด้วยสี่ แต่จะให้เข้าที ก็ต้องตีให้ถึงแปดๆ” บางที เมล็ดข้าวยังไม่หมดจากมัดข้าวด้วยซ้ำ ก็รีบทิ้งซะแล้ว

          แต่ก็ไม่ต้องกลัว เพราะมีพวกผู้หญิงเขาคอยตีซังข้าวที่ทิ้งมาอีกทีหนึ่ง เรียกว่า ตีข้าวสะนุ คือ การเอามัดข้าวที่ทิ้งมาแล้วนำมาตีอีกทีหนึ่งโดยการตัดต้นข้าวที่ใช้มัดฟ่อนข้าวออกแล้วตีด้วยท่อนไม้ที่มีขนาดและความยาวพอเหมาะมือ อาจจะเป็นกิ่งไผ่ หรือไม้อะไรก็ได้ ที่พอจะหาได้แถวๆ นั้นตามที่เห็นสมควร แล้วนำมาฟาดกับกองซังข้าวเพื่อให้ได้ข้าวที่ยังเหลือติดกับซังข้าวอีกที ยังไงเมล็ดข้าวก็ไม่มีทางหลุดรอดไปได้หรอกน่า.........

          เมื่อนวดข้าวแล้ว ก็จะมีการทำลอมฟาง พวกเด็กๆ ก็จะไปมุดลอมฟางข้าวทำเป็นที่นอนแก้หนาว อบอุ่นดีนักแล บางทีนอนอยู่ดีๆ มีคนเดินมาเหยียบซะนี่ ทำให้ต้องร้องเสียงหลงกันไปเลย

          พอนวดข้าวเสร็จ ก็จะกรอกข้าวใส่กระสอบ นำขึ้นไปเก็บไว้ในยุ้งในฉาง โดยความร่วมมือของเพื่อนพ้องและน้องพี่ในหมู่บ้านอีกตามเคย

          เดี่ยวนี้ ไม่มีการทำลานนวดข้าวอีกแล้ว เพราะปัจจุบันใช้รถในการเก็บเกี่ยว เกี่ยวเสร็จก็บรรจุใส่กระสอบได้เลย สะดวกสบาย แต่กระเป๋าแห้ง เพราะราคาเก็บเกี่ยวต่อไร่ไม่ใช่น้อยๆ

          หน้านี้เป็นหน้าที่ทุกคนรอคอย เพราะจะได้กินข้าวใหม่ เนื่องจากกลิ่นข้าวมันหอมหวนยวนใจจริงๆ อีกทั้งยังอ่อนนุ่ม ไม่แข็งกระด้างเหมือนข้าวเก่า โบราณท่านจึงว่า “ข้าวใหม่ปลามัน” เป็นช่วงที่ทุกคนต้องการ

          จริงๆ กลิ่นข้าวใหม่ จะเริ่มหอมตั้งแต่ข้าวเริ่มออกรวงแล้วหละ เวลาเดินผ่านท้องทุ่งนา กลิ่นหอมๆ จะลอยมากระทบจมูกทำให้ชื่นไปทั้งหัวใจ

          มาถึงปัจจุบัน รู้สึกว่ากลิ่นข้าวใหม่ จะจางหายไป แม้แต่เวลานึ่งหรือหุงสุกแล้ว ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่จะได้กลิ่นหอมที่สุด เดี่ยวนี้ ก็จะแทบไม่ได้กลิ่นเลย เนื่องจากสารเคมีจากปุ๋ยและยาปราบศัตรูพืชมันเยอะเหลือเกิน ก็เลยกลบกลิ่นหรือทำลายกลิ่นหอมของข้าวใหม่ ซึ่งเป็นกลิ่นที่ไม่เคยลบเลือนไปจากความทรงจำของผมตราบนานเท่านาน

***********************