เรื่องนี้เป็นเรื่องฝากจากพี่แมว ผอ. รพ.สต. ห้วยโพธิ์ค่ะ ท่านฝากหนูและพี่อ้อมานำเสนออีกทีค่ะ (จากที่หนูและพี่อ้อ ไปร่วมกับทีม รพ.สต.และอสม.เยี่ยมบ้าน เมื่อวันที่ ๑๙ ตุลาคม ๒๕๕๓ ซึ่งเป็นภารกิจที่เราเห็นแล้วประทับใจจริง ๆค่ะ อันนี้ขออุบไว้ก่อนค่ะ (^_^) เดี๋ยวหนูและพี่อ้อจะมาเล่าทีหลัง) เรื่องนี้เป็นเรื่องเล่าของท่านชัยยศ ปรีจำรัส รองนายกเทศมนตรีตำบลห้วยโพธิ์ ดูเหมือนจะฝากกันมาเป็นทอด ๆ เลยใช่ไหมค่ะ อย่างนี้แหละค่ะ เป็นเรื่องดี ๆ ใคร ๆ ก็อยากจะบอกต่อ เป็นโมเดลที่ประชาชนภาคประชาชนเข้มเเข็ง ลุกขึ้นมารวมพลังร่วมแรงร่วมใจกันกับภาครัฐในการพัฒนาชุมชนเพื่อให้
"เกิดประโยชน์กับประชาชนหมู่มากอย่างแท้จริง"
เรื่องเล่าจากพื้นที่
“เรียนรู้ร่วมกัน พัฒนาการด้านสุขภาพ โดยการมีส่วนร่วมแบบเอื้ออาทร”
นายชัยยศ ปรีจำรัส
รองนายกเทศมนตรีตำบลห้วยโพธิ์
สำนักงานเทศบาลตำบลห้วยโพธิ์ อำเภอเมือง จังหวัดกาฬสินธุ์
ผู้เขียน
การดำเนินงานด้านสุขภาพในพื้นที่ตำบลห้วยโพธิ์ โดยการมีส่วนร่วมทุกภาคส่วนอย่างจริงจังและเป็นรูปธรรม อาศัยหลัก
“เรียนรู้ร่วมกัน พัฒนาการด้านสุขภาพโดยการมีส่วนร่วมแบบเอื้ออาทร”
เริ่มต้นจากหัว หน้าสถานีอนามัยดงสว่าง ตำบลห้วยโพธิ์ ในช่วงปีงบประมาณ 2548 ได้นำปัญหาการดำเนินงานด้านสุขภาพในพื้นที่ตำบลห้วยโพธิ์ นำเสนอต่อคณะกรรมการบริหารองค์การบริหารส่วนตำบลห้วยโพธิ์ ซึ่งผู้บริหารท้อง ถิ่นในขณะนั้นได้ให้ความสำคัญในการพัฒนาด้านสุขภาพของประชาชน ควบคู่กันไปกับด้านโครงสร้างพื้น ฐานด้านสาธารณูปโภค จึงได้จัดสรรงบในการศึกษาดูงาน เพื่อจุดประกายและนำมาประยุกต์ใช้ในพื้นที่ตำบลห้วยโพธิ์อย่างเหมาะสม ซึ่งขณะนั้นข้าพเจ้าเป็นข้าราชการครูที่โรงเรียนดงน้อยสงเคราะห์ ได้ร่วมกิจกรรมประชาคมในทุกหมู่บ้านในพื้นที่ตำบลห้วยโพธิ์ ทำให้สะท้อนถึงปัญหาและความต้องการของชาวบ้าน ซึ่งประชาชนมีความต้องการให้ท้องถิ่นเข้ามาดูแลด้านสุขภาพและความเป็นอยู่มากขึ้น โดยบูรณาการงานเข้ากับสถานีอนามัยและส่วนราชการอื่น ๆ ในพื้นที่ ซึ่งในการจัดประชาคมครั้งนี้จัดพื้นที่และประชาชนเป็นศูนย์ กลาง เวลาออกประชาคมตามที่ชุมชนต้องการและกำหนดมติประชาคมให้มี
“การระดมทุนสมทบเพื่อจัดตั้งกองทุนสุขภาพตำบลห้วยโพธิ์”
โดยมีวัตถุประสงค์ดังนี้
1. เพื่อระดมทุนในการจัดตั้งกองทุนสุขภาพ
2. เพื่อยกระดับสถานีอนามัยหรือศูนย์สุขภาพชุมชนดงสว่าง เป็นโรงพยาบาลตำบล
3. ให้บริการสาธารณสุขเทียบเท่าโรงพยาบาลอำเภอโดยอยู่ในกรอบโรงพยาบาลตำบล
4. เพื่อให้ประชาชนได้รับบริการสาธารณสุขที่สะดวกและรวดเร็ว
5. เพื่อให้คุณภาพชีวิตของประชาชนดีขึ้น
6. เพื่อให้เกิดการมีส่วนร่วมของภาครัฐ ภาคประชาชน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
จากผลการประชาคม
ได้จุดประกายฝัน สร้างสรรค์จินตนาการร่วมกัน มีการกำหนดวิสัยทัศน์ เป้าหมายและกิจกรรมร่วม กัน มีการคัดเลือกและแต่งตั้งคณะกรรมการดำเนินงานในระดับหมู่บ้าน ๆ ละ 3 คน โดยชุมชนเป็นผู้คัด เลือกและมีผู้นำชุมชนทุกพื้นที่เป็นประธาน มีการแต่งตั้งคณะทำงานระดับตำบลและจัดทำระเบียบกองทุนสุขภาพตำบลห้วยโพธิ์ ถือใช้และปฏิบัติโดยคำนึงถึงส่วนรวม และประโยชน์ของประชาชนเป็นสำคัญ โดยเน้นการจัดบริการด้านสุขภาพแก่ประชาชนทั้งเชิงรับและเชิงรุก จึงก่อให้เกิดโครงการ “สองบาทร่วมลงขันสร้างสรรค์โรงพยาบาลตำบลห้วยโพธิ์ ” ซึ่งเริ่มเปิดให้บริการแก่ประชาชน ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน 2549 ซึ่งจัดให้มีการให้บริการด้านสุขภาพในหน่วยบริการทุกวันตั้งแต่เวลา 07.30 น. ถึง 24.00 น.ทุกวัน และได้ดำเนินการต่อเนื่องทุกปีจนถึงปัจจุบัน เป็นปีที่ 5 และผู้บริหารของสำนักงานเทศบาลตำบลห้วยโพธิ์ได้สนับสนุนงบประมาณเข้าสมทบกองทุนสุขภาพตำบลห้วยโพธิ์ทุก ๆ ปี นอกจากนั้นสำนักงานเทศบาลตำบลห้วยโพธิ์ได้สนับสนุนการจัดตั้งทีมนักจัดการสุขในระดับตำบลโดยการใช้แผนที่ยุทธศาสตร์ในการจัดการด้านสุขภาพในชุมชน และนำไปสู่การจัดตั้งสุขศาลาต้นแบบทุกหมู่บ้านในตำบลห้วยโพธิ์ในปี 2553 เพื่อเป็นที่ทำงานของ อสม. และจัดกิจกรรมด้านสุขภาพในชุมชนอย่างต่อเนื่องเป็นรูปธรรม ประชาชนสามารถเข้าถึงบริการได้อย่างเสมอภาคเป็นธรรม เท่าเทียบกัน ลดเวลาและค่าใช้จ่าย ลดความเครียดและสุขภาพกาย จิต ดี ขึ้น (จาการประเมินความพึงพอใจพบว่ามากกว่าร้อยละ 95 )
ความภาคภูมิใจในการทำงาน
อุ๊ยเกือบลืมไป ขอบพระคุณพี่อ้อที่ร่วมเดินทางเรียนรู้ไปด้วยกัน และที่สำคัญช่วยพิมพ์งานเขียนชิ้นนี้ด้วย.........ดีใจที่ได้ร่วมงานกับพี่อ้อค่ะ
จากการดำเนินงานของกองทุนสุขภาพตำบลห้วยโพธิ์ในปี 2549 ทำให้ได้รับงบสนับสนุนจากสำนัก งานหลักประกันคุณภาพแห่งชาติ (สปสช) ในการจัดตั้งกองทุนระบบหลักประกันสุขภาพในระดับท้องถิ่นหรือพื้นที่เทศบาลตำบลห้วยโพธิ์ เป็นพื้นที่นำร่องในปี 2550 จนถึงปัจจุบัน เพื่อสนับสนุนหน่วยงานสาธารณสุขเทศบาลและชุมชนในการพัฒนาและดำเนินงานด้านสุขภาพด้านร่าง ๆ มากมายจนชุมชนตระหนักและเห็นความสำคัญในการดำเนินกิจกรรมด้านสุขภาพแบบเอื้ออาทรและสืบเนื่องเป็นประเพณี ของชาวตำบลห้วยโพธิ์อย่างแท้จริง
ผลสัมฤทธิ์ในการทำงาน
การมีส่วนร่วมของชุมชุมชนโดยการสมทบเงินเข้ากองทุนสุขภาพตำบลห้วยโพธิ์
ปี 2549 ประชาชนสมทบ คิดเป็นร้อยละ 84 ของประชากรตามทะเบียนราษฎร
ปี 2550 ประชาชนสมทบ คิดเป็นร้อยละ 87.32 ของประชากรตามทะเบียนราษฎร
ปี 2551 ประชาชนสมทบ คิดเป็นร้อยละ 88.73 ของประชากรตามทะเบียนราษฎร
ปี 2552 ประชาชนสมทบ คิดเป็นร้อยละ 87.32 ของประชากรตามทะเบียนราษฎร
ปี 2553 ประชาชนสมทบ คิดเป็นร้อยละ 87.32 ของประชากรตามทะเบียนราษฎร
สรุปผลที่ได้รับจากการดำเนินการ
1. จัดบริการด้านสุขภาพในรูปแบบโรงพยาบาลตำบล
2. ปรับปรุงต่อเติมอาคารสถานีอนามัยดงสว่าง ให้เอื้อต่อการจัดบริการในรูปแบบโรงพยาบาลตำบล ปรับปรุงภูมิสถาปัตย์ทั้งภายในและภายนอกโรงพยาบาลห้วยโพธิ์
3. จัดจ้างแพทย์ พยาบาล เจ้าหน้าจากหน่วยงานอื่น ๆ ช่วยในการให้บริการ เป็นการแก้ไขปัญหาบุคลากรที่มีจำกัดไม่เพียงพอ ทั้งในและนอกเวลาราชการ (เวลา 16.00 น. - 24.00 น. ทุกวันโดยเบิกค่าใช้ จ่ายจากกองทุนสุขภาพตำบลฯ และกองทุนระบบหลักประกันคุณภาพ ฯ (สปสช)
4. จัดหาบุคลากรช่วยปฏิบัติงาน ได้แก่ พนักงานเยี่ยมบ้าน พนักงานผู้ช่วยเหลือคนไข้ พนักงานบัน ทึกข้อมูล เป็นต้น เพื่อช่วยสนับสนุนในการปฏิบัติงานของโรงพยาบาลตำบลห้วยโพธิ์
5. จัดหาวัสดุ ครุภัณฑ์ เวชภัณฑ์ ที่จำเป็นต้องใช้ในการให้บริการด้านสุขภาพแก่ประชาชน
6. เป็นสวัสดิการสมาชิกกองทุนสุขภาพ ฯ เสียชีวิต รายละ 2,000 บาท
7. เป็นสวัสดิการของขวัญสมาชิกกองทุนสุขภาพ ฯ ที่คลอดบุตรรายละ 1,000 บาท
8. ก่อสร้างอาคารเอนกประสงค์เพื่อเป็นที่พักผ่อนขณะรอแพทย์ตรวจ
9. สนับสนุนกิจกรรมของชุมชน เช่น สนับสนุนแผนงาน โครงการพัฒนาและจัดตั้งสุขศาลาทุกหมู่บ้านและการจัดหายาจำเป็นไว้ให้ใช้ในสุขศาลาต้นแบบ โครงการควบคุมป้องกันโรคติดต่อในพื้นที่ โครงการพัฒนาศักยภาพ อสม. ตำบลห้วยโพธิ์ โครงการทันตสาธารณสุขในชุมชน โครงการส่งเสริมการออกกำลังกายตำบลห้วยโพธิ์ โครงการพัฒนาเครือข่ายเอดส์ของเยาวชนในชุมชน โครงการพัฒนาศักยภาพการบริการการแพทย์ฉุกเฉิน (EMS) ตำบลห้วยโพธิ์ เป็นต้น
ส่งผลให้ สำนักงานเทศบาลตำบลห้วยโพธิ์ได้รับเกียรติบัตรในการสนับสนุนงานด้านสาธารณสุขดีเด่นจังหวัดกาฬสินธุ์ และจากสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ในปี 2552
โรงพยาบาลตำบลห้วยโพธิ์ (สอ.ดงสวาง) ได้รับการคิดเลือกนำร่องการดำเนินงานโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลจากกระทรางสาธารณสุขและได้รับรางวัลโล่เกียรติยศสถานีอนามัยดีเด่นระดับภาค ในปี 2551 และรางวัลโล่เกียรติยศสถานีอนามัยดีเด่นระดับจังหวัด ในปี 2553 จากชมรมสาธารณสุขแห่งประเทศไทย และยังเป็นสถานที่ศึกษาดูงานทั้งภายในและภายนอกจังหวัดกาฬสินธุ์
ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จ
การมีเครือข่ายในการพัฒนางานด้านสุขภาพในระดับพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรม มีชุมชนเข้มแข็งแกนนำด้านสุขภาพร่วมดำเนินงาน มีองค์การทั้งภาครัฐและเอกชนเข้าร่วมกิจกรรมสม่ำเสมอ แม้ผลงานในภาพรวมอาจไม่ได้นำเสนอต่อสาธารณะแต่ชาวตำบลห้วยโพธิ์ ก็มีความภาคภูมิใจที่มีพันธมิตรในการทำงาน ซึ่งมีปัจจัยสรุปได้ดังนี้
1. เน้นการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน ........ โดยเกิดความเป็นเจ้าของร่วมกัน
2. ชุมชนมีความเข้มแข็ง โดยเฉพาะระบบเจ้าภาพในงานสาธารณสุข
3. ผู้บริหารทุกระดับให้การสนับสนุน โดยเฉพาะองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น
4. สร้างพันธมิตรที่ดีในการทำงานเป็นทีม มีการผสมผสานงานบุคลากรและงบประมาณร่วมกันบูรณาการ
5. มีการทำงานที่เป็นระบบ โดยการร่วมคิด ร่วมทำอย่างสร้างสรรค์ และยึดประชาชนเป็นศูนย์กลาง
6. มีการพัฒนางานวิจัย การพัฒนานวัตกรรมในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง
7. การสร้างความยั่งยืนผ่านองค์การแห่งการเรียนรู้
จากการได้อ่านบันทึกนี้แล้ว รู้สึกประทับใจในความร่วมมือของทุกคนในพื้นที่ ไม่แปลกใจเลยค่ะว่า พอได้คุยกับ พี่แมว (ท่าน ผอ.รพ.สต.) พี่หมู (เจ้าแม่เบาหวานและนวัตกรรม) และพี่ ๆน้อง ๆ ที่ทำงานใน รพ.สต.ห้วยโพธิ์ ทุกคนบอกว่า "ที่นี่งานหนัก แต่ไม่หนัก"
หน้าตาเบิกบานยิ้มแย้มแจ่มใส สาวปิ๊ง โดยเฉพาะพี่หมูเวลาท่านเล่าถึงงานที่ท่านทำนั้น
"แววตาของพี่หมูสาดพลังแห่งความสุข เป็นประกาย ความสวยงามจากใจของท่าน ฉายออกมาจากภายใน แบบว่า แทบจะทะลักออกมาสู่ภายนอก"
หนูนั่งมองหน้าท่านแล้วรู้สึกว่า
"ท่านน่าอิจฉาที่มีความสุขในการทำงานได้มากขนาดนี้"
หนูกับพี่อ้อ คุยกับท่านจนลืมเวลา ขอบพระคุณบทความดี ๆ ขอบพระคุณพี่ ๆ คนต้นแบบในการทำงานทุก ๆคนนะคะ ที่เปิดโอกาสให้หนูได้เรียนรู้ วิถีแห่งการทำงานในกระทรวงสาธารณสุข ที่เพื่อประโยชน์สุขแห่งสาธารณะอย่างแท้จริง ขอบพระคุณค่ะ
อุ๊ยเกือบลืมไป ขอบพระคุณพี่อ้อที่จับมือร่วมเรียนรู้ไปด้วยกัน และที่สำคัญช่วยพิมพ์งานเขียนชิ้นนี้ด้วย.........ดีใจที่ได้ร่วมงานกับพี่อ้อค่ะ
