๑. เพลงเด็กปั๊ม เป็นเพลงไทยสากลประเภทเพลงเพื่อชีวิต ของวงคนด่านเกวียน คำร้องโดย บุญ น้อยลำดวน ดัดแปลงทำนองมาจากเพลงไทยชื่อลาวแพนน้อย ๒ ชั้น
๒. วงคนด่านเกวียนเป็นการรวมกลุ่มคนดนตรีโคราช โดยการนำของอิศรา อนันตทัศน์ หรือสีเผือก คนด่านเกวียน (อิศราเป็นคนหนองคายย้ายมาอยู่โคราชและมีอาชีพเป็นครู) โดยได้รับความช่วยเหลือจากคนในวงการเช่น วงคาราบาว อัลบั้มเด็กปั๊มโด่งดังมาตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๒๖ งานเพลงในอัลบั้มนี้ เช่น ชาวนาอาลัย ตะเกียง คนฟั่นเฟือน ไก่ชน ผ้าผวย สายลมหนาว เป็นบทเพลงที่ได้รับการยอมรับจากผู้ชื่นชอบเพลงเพื่อชีวิตจนทุกวันนี้
๓. บุญ น้อยลำดวน เป็นนามแฝงของศักดิ์สิทธิ์ เชื้อกลาง นักแต่งเพลงจากจังหวัดหนองคาย ผู้แต่งเพลงดังอื่น ๆ ด้วย เช่น บ่อสร้างกางจ้อง สาวรำวง เป็นต้น
๔. เพลงลาวแพนน้อยเป็นเพลงไทยสำเนียงลาว ในอัตรา ๒ ชั้น ประเภทหน้าทับลาว มีมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ใช้ประกอบการแสดงละคร บางครั้งก็มีครูเพลงนำเพลงลาวแพนน้อยนี้ไปบรรจุใช้บรรเลงอยู่ในเพลงเดี่ยวลาวแพน (บางทีเรียกลาวแพนใหญ่) การบรรจุลงในเพลงเดี่ยวอาจเป็นสาเหตุให้การบรรเลงเพลงลาวแพนน้อยนี้มีการบรรเลงขยายหน้าทับหรือถูกตัดทอนลง เพราะลักษณะของการเดี่ยวเพลงลาวแพนน้อยเมื่อเดี่ยวอาจมีการคร่อมจังหวะหรือฝากจังหวะในช่วงกลางเพลง แต่สุดท้ายต้องลงจังหวะ นอกจากเพลงลาวแพนน้อยแล้ว ยังมีเพลงลาวสมเด็จ ลาวดวงดอกไม้ ที่มีครูเพลงนำไปบรรจุไว้ในการเดี่ยวลาวแพน อาจารย์ฐาปะนีย์ นาครทรรพ ได้เคยนำทำนองเพลงลาวแพนน้อยมาแต่งเป็นเพลงให้เด็กนักเรียนร้องซึ่งมีเนื้อร้องว่า
สายดิ่งลองทิ้งน้ำไป รู้ได้ดั่งใจไม่ลึกเหลือหยั่ง
สายดิ่งลองทิ้งน้ำไป รู้ได้ทันใดว่าลึกเท่าลึก
หัวใจมนุษย์สุดลึก น้ำใจหยั่งลึกสุดหยั่ง
ลึกยิ่งลึกเกินจะหยั่งได้ ล้ำลึกเพียงไรมิรู้ใจกัน
อยากจะรู้ให้รู้เทียมทัน ทั้งเธอและฉันต้องมั่นไมตรี
อยากจะรู้ก็รู้ทันที ผูกพันไมตรีต้องรู้ใจกัน
ฟังธนิสร์ ศรีกลิ่นดี เดี่ยวขลุ่ยเพลงลาวแพนน้อย http://www.thanis.net/music12.htm
๕. เนื้อเพลงเด็กปั๊ม
“ข้อยจากอีสานหลายปี เข้ามาอยู่กรุงศรีวิไลเลิศฟ้า ทำงานแลกกับเงินเลี้ยงชีวา บริการเพิ่มพลังให้รถรา คนเขาขานนามว่าเป็นเด็กปั๊มน้ำมัน ตื่นแต่เช้าเพราะกลัวไม่ทัน ถ้าตื่นสายเราพอรู้กัน ค่าแรงงานนั้นมันสำมะคัญจริงเออ แตรรถบีบก็รีบลุกโกรกกราก เป็นความลำบากที่ข้อยต้องเจอ เช้าจนดึกเงียบเย็นยิ่งเซ่อ โอ้ละเหนอข้อยมันง่วงนอน
แต่งตัวกาบ่แม่นสำอาง ข้อยบ่มีสตางค์จับจ่ายถ่ายถอน ชุดทำงานเด็กปั๊มนั่นแหละชุดนอน คู่ชมคู่ควงคู่เว้าวอน ข้อยยังบ่ออนซอน ข้อยมันยังจน สิมีไผมาสนใจเรา ผู้อับเฉาเราต้องจำทน เก็บดวงใจจนจน มอบเพื่อคนรักจริง มีรถเก๋งขี่ก็เข้าทีดีดอก ข้อยคนบ้านนอกคือสิบ่กล้าแอบอิง ข้อยจึงต้องเฉยดูอยู่นิ่ง เพราะจนทุกสิ่งเลยไม่สุงสิงกับใคร”
๖. ทดลองฟังเพลงเด็กปั๊ม
๗. เพลงเด็กปั๊มดังมากจนถึงปัจจุบันเพราะทำนองลาวแพนน้อยไพเราะ จังหวะเร้าใจ คำร้องกินใจ สะท้อนชีวิตจริงของคนประกอบอาชีพเด็กปั๊ม ซึ่งน่าจะมีเฉพาะแต่เมืองไทยหรือในอีกไม่กี่ประเทศเท่านั้น เพราะที่เคยเห็นมาในประเทศที่ค่าแรงแพงจะไม่มีเด็กปั๊มไว้คอยบริการเติมน้ำมันรถ คนขับรถต้องเติมน้ำมันที่ปั๊มด้วยตัวเองทั้งนั้น ช่วงหลัง ๆ ในเมืองไทยมีเด็กปั๊มเป็นแรงงานต่างชาติมากขึ้นทุกวัน ในอนาคตเด็กปั๊มอาจไม่ใช่พี่น้องชาวอีสานอีกต่อไปแล้ว
วิพล นาคพันธ์
๓ ตุลาคม ๒๕๕๓
อ่านข่าวสารทั้งหมดของวิพล นาคพันธ์ ได้ที่ http://gotoknow.org/blog/wiphon/toc
