สวนสัตว์สงขลา
สวนสัตว์สงขลาเป็นรัฐวิสาหกิจ สังกัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นสวนสัตว์แห่งที่ 5 ภายใต้การกำกับดูแลขององค์การสวนสัตว์ในพระบรมราชูปถัมภ์และเป็นสวนสัตว์แห่งแรกของภาคใต้ โดยคณะรัฐมนตรีมีมติให้จัดตั้งขึ้น เมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ.2532 ในพื้นที่ 878 ไร่ ซึ่งตั้งอยู่บริเวณเขารูปช้าง อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา และได้เปิดให้บริการอย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ.2541
วิสัยทัศน์องค์การสวนสัตว์
“เป็นสถาบันอนุรักษ์และให้บริการองค์ความรู้ด้านสัตว์ป่าระดับสากล”
พันธกิจ
ดำเนินวิสาหกิจด้านการอนุรักษ์สัตว์ป่าเพื่อการศึกษาและส่งคืนสู่ธรรมชาติให้บริการองค์ความรู้ด้านสัตว์ป่าแบบบูรณาการ พัฒนามาตรฐานการจัดการและส่งเสริมคุณภาพชีวิตที่ดีให้กับสัตว์ป่านอกเขตป่าธรรมชาติ
วัตถุประสงค์ในการจัดตั้ง
- เพื่ออนุรักษ์ขยายพันธุ์และรวบรวมสัตว์ป่าของไทย เนื่องจากสภาพป่าธรรมชาติโดยทั่วไปของภาคใต้ยังเป็นป่าอุดมสมบูรณ์ ป่าตั้งอยู่ในเขตร้อนและมีฝนตกชุกตลอดทั้งปี ทำให้ป่าประกอบด้วยพรรณไม้และสัตว์ป่านานาชนิด เกิดความหลากหลายทางชีวภาพ
- เพื่อให้เกิดการศึกษาเกี่ยวกับการอนุรักษ์ธรรมชาติให้แก่นักเรียน นักศึกษาและประชาชนทั่วไป ให้เห็นและเข้าใจปัญหาที่เกิดขึ้น และให้เข้าใจความสำคัญของธรรมชาติที่เอื้ออำนวยประโยชน์แก่มนุษย์ เกิดความรักความหวงแหนอันจะส่งผลให้งานด้านอนุรักษ์ของประเทศประสบความสำเร็จต่อไป
- เพื่อเป็นสถานที่ท่องเที่ยวและพักผ่อนหย่อนใจของประชาชน เนื่องจากพื้นที่ตั้งอยู่ไม่ไกลจากตัวเมืองและแหล่งชุมชน ประชาชนจึงสามารถเข้ามาใช้พื้นที่ในการพักผ่อนหย่อนใจ นอกจากนั้นยังเป็นตัวช่วยในการดึงดูดนักท่องเที่ยวชาวไทยและชาวต่างประเทศ อันเป็นผลเอื้ออำนวยต่อสภาวะเศรษฐกิจของท้องถิ่นและของประเทศ
ทรัพยากรสัตว์ป่า
สัตว์ป่ามีความสำคัญและเป็นประโยชน์ต่อมนุษย์ทั้งโดยทางตรงและทางอ้อม
การอนุรักษ์ทรัพยากรสัตว์ป่าจำเป็นต้องอาศัยหลักวิชาการ มาตรการที่สำคัญในการอนุรักษ์ทรัพยากรสัตว์ป่าได้แก่ การป้องกัน การบำรุงรักษา และการรู้จักนำมาใช้ประโยชน์
การแก้ไขกฎหมายให้ทันสมัยอยู่เสมอ จะเป็นเครื่องมือสำคัญในการสนับสนุนเกี่ยวกับการอนุรักษ์สัตว์ป่าให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
การอนุรักษ์และจัดการทรัพยากรสัตว์ป่าในประเทศไทยมีปัญหาและอุปสรรคเช่นเดียวกับการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ ซึ่งมักจะเกี่ยวข้องกับปัญหาเศรษฐกิจสังคมและการเมืองมากกว่าปัญหาทางวิชาการ
ความหมายของสัตว์ป่าและการจัดการ
สัตว์ป่าเป็นทรัพยากรธรรมชาติอย่างหนึ่ง จัดอยู่ในทรัพยากรประเภทที่เกิดขึ้นทดแทนและรักษาให้คงอยู่ได้ (replaceable and maintainable) การที่จะรักษาให้คงอยู่และให้มีลูกหลานเกิดขึ้นทดแทนได้นั้น จำเป็นจะต้องมีการปกป้องรักษาจัดหาที่อยู่อาศัย อาหารและแหล่งน้ำให้พอแก่ความต้องการ อีกทั้งต้องมีการสงวนพันธุ์ไว้มิให้ถูกทำลายจนถึงกับสูญพันธุ์ไป เพราะถ้าหากปล่อยให้สูญพันธุ์ไปแล้วก็ไม่อาจที่จะหาพันธุ์อื่นมาทดแทนให้เหมือนพันธุ์เดิมได้อีก
ประเทศไทยในสมัยก่อนมีสัตว์ป่าอยู่ชุกชุม รวมทั้งมีสัตว์บางชนิดที่สวยงาม
และหาได้ยากในโลกนี้ เช่น สมัน หรือ เนื้อสมัน (Cerbus schomburgki) และ แรด (Rhinocerossondaicus) เป็นต้น แต่ต่อมาเมื่อประเทศไทยได้พัฒนาความเจริญไปสู่ชนบท ป่าไม้ซึ่งเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าตลอดจนห้วย หนอง คลอง บึง ต่าง ๆ อันเป็นแหล่งหากินของสัตว์ป่าและสัตว์น้ำได้ถูกบุกรุกแผ้วถางทำลายกลายเป็นไร่นาที่ทำมาหากินของมนุษย์เสียจำนวนมาก ประกอบกับจำนวนประชากรได้เพิ่มมากขึ้นอุปกรณ์ในการล่าทำลายสัตว์ป่าและสัตว์น้ำทันสมัยขึ้น จึงมีการล่าสัตว์และจับปลาทุกชนิดโดยไม่มีขอบขีดจำกัดจำนวนสัตว์ป่าและสัตว์น้ำจึงร่อยหรอลงทุกวัน
สัตว์บางชนิดได้สูญพันธุ์ไปในเวลาอันรวดเร็ว เช่น สมัน เป็นต้น ส่วนสัตว์ป่าที่เหลืออยู่ในปัจจุบันก็มีอยู่หลายชนิดที่กำลังใกล้จะสูญพันธุ์ เช่น ควายป่า แรด กระซู่ โคไพร สมเสร็จ ละองหรือละมั่ง เลียงผา และ กวางผา เป็นต้น ฉะนั้นจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่ประชนชาวไทยทุกคนควรจะได้ช่วยกันรักษาทรัพยากรสัตว์ป่าให้คงอยู่ตลอดไป เพื่อเป็นมรดกตกทอดให้อนุชนรุ่นหลังได้ใช้ประโยชน์กันต่อ ๆไป ทั้งนี้เพราะประเทศใดมีสัตว์ป่าอยู่มากย่อมเป็นที่เชิดหน้าชูตาแก่ประเทศนั้นๆ เพราะสัตว์ป่าเป็นเครื่องแสดงถึงระดับความเจริญหรือวัฒนธรรมทางด้านจิตใจของมนุษย์
สัตว์ป่าบางชนิดมีคุณค่าในทางเศรษฐกิจเป็นอันมาก เช่นในระยะเวลา 10 ปีที่ผ่านมา ประเทศไทยส่งสัตว์ป่าชนิดต่างๆ ไปขายยังต่างประเทศนับล้านตัว และส่งผลิตภัณฑ์จากสัตว์ป่าไปจำหน่ายปีละนับล้านบาท เป็นต้น นอกจากนั้นสัตว์ป่าบางชนิดยังมีคุณค่าแก่การเกษตรและการป่าไม้เป็นอันมาก เช่นนกบางชนิดได้กินแมลงและศัตรูพืชอื่นๆ ที่ทำอันตรายต่อพืชผลของเกษตรกร ถ้าหากสัตว์ป่าต้องถูกทำลายไปก็ทำลายไปก็เท่ากับทำลายความสมดุลของธรรมชาติให้เสียไป ดังนั้นจึงเป็นหน้าที่ของประชาชนและเจ้าหน้าที่ทุกระดับที่จะต้องช่วยกันอนุรักษ์สัตว์ป่าเสียตั้งแต่เดี๋ยวนี้
คำว่า สัตว์ป่า โดยทั่วไป หมายถึงสัตว์มีกระดูกสันหลัง ตลอดจนเมลงหรือแมงทุกชนิดไม่ว่าจะอาศัยอยู่ในน้ำหรือบนบก ซึ่งแบ่งออกได้เป็นพวกใหญ่ๆ คือ :-
1) สัตว์เลื้อยคลาน เช่น เต่า ตะกวด เหี้ย กิ้งก่า และงูชนิดต่างๆ
2) สัตว์ครึ่งบกน้ำ เช่น กบ เขียด ปาด คางคก ฯลฯ
3) สัตว์จำพวกเลี้ยงลูกด้วยน้ำนม เช่น ช้าง เสือ กวาง ค้างคาว ฯลฯ
4) สัตว์จำพวกนก เช่น นกเขา ไก่ป่า นกกระจอก นกยูง ฯลฯ
5) แมง และแมลงทุกชนิด
6) ปลา ตามปกติปลาที่อาศัยอยู่ในห้วยธาร หนอง คลอง บึง ในป่าก็ถือว่าเป็นสัตว์ป่า ด้วย
การจัดการสัตว์ป่า หมายถึงการนำเอาหลักวิชาการต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องของสัตว์ป่ามาประยุกต์ในการดำเนินการจักการกับสัตว์ป่าในพื้นที่แห่งหนึ่ง เพื่อให้สัตว์ป่าในท้องที่นั้นๆสามารถอำนวยประโยชน์ให้แก่มนุษย์ทั้งในด้านเศรษฐกิจ วิชาการ และการพักผ่อนหย่อนใจให้มากที่สุด และให้เป็นไปโดยสม่ำเสมอตลอดไปอย่างไม่มีที่สิ้นสุด
