คุณสมบัติของดิน และเทคนิคการทำแปลงผักอินทรีย์ถาวร แบบผสมผสาน
Soil Physicochemical Properties and Techniques on Building Integrated Organic Vegetable Garden
ผู้วิจัย:กิตติชัย บุษราคัม ตำแหน่ง ครู ค.ศ.1 โรงเรียนน้ำคำวิทยาคม
อำเภอไทยเจริญ จังหวัดยโสธร
ระยะเวลาดำเนินการวิจัย:1-30 เมษายน 2552
สถานที่ : คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ผู้ให้ทุนวิจัย : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ตามโครงการ "ครุวิจัย"
ผู้ให้คำปรึกษา : ผศ.ดร.ยรรยงค์ อินทร์ม่วง
นางสาวลักขณา ศรีเจริญ
นางสาวพัชรียา ฤกษ์อุไร
บทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาคุณสมบัติของดิน และเทคนิคการทำแปลงผักอินทรีย์ถาวร แบบผสมผสาน บ้านดอนแดง อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม ศึกษาระหว่างวันที่ 1-30 เมษายน 2552 โดยมีขั้นตอนการศึกษา เริ่มจากการสำรวจพื้นที่ เก็บตัวอย่างดิน วิเคราะห์สีดิน เนื้อดิน ค่าความชื้นของดิน ค่าความเป็นกรด–ด่าง ค่าการนำไฟฟ้า ปริมาณอินทรียวัตถุในดิน และปริมาณธาตุอาหารหลักในดิน (N, P, K) รวมทั้งการสัมภาษณ์ประสบการณ์ พ่อคำพันธ์ เหล่าวงษี เกี่ยวกับเทคนิคการทำแปลงผักอินทรีย์ถาวร แบบผสมผสาน ผลการศึกษาพบว่า คุณสมบัติทางกายภาพของดินได้แก่ สีดินเป็นสีน้ำตาล (7.5 YR 4/3) ลักษณะเนื้อดินเป็นดินร่วนปนทราย ความชื้นในดินร้อยละ 0.81 คุณสมบัติของดินทางเคมีได้แก่ ค่าความเป็น กรด-ด่าง เป็นด่างอย่างอ่อน (pH 7.57) ค่าการนำไฟฟ้า (EC) อยู่ในระดับไม่เค็ม (0.23 เดซิซีเมนต่อเมตร) ปริมาณอินทรียวัตถุในดิน (OM) อยู่ในระดับสูงมาก (ร้อยละ 5.31) สำหรับปริมาณธาตุอาหารหลักในดิน (N, P, K) ของแปลงผัก โดยวิเคราะห์หาปริมาณธาตุไนโตรเจน 2 รูป คือแอมโมเนียม และไนเตรท พบว่า มีปริมาณแอมโมเนียมอยู่ในระดับปานกลาง (11-20 มิลลิกรัมต่อลิตร) ไนเตรทอยู่ในระดับปานกลาง (11-20 มิลลิกรัมต่อลิตร) ฟอสฟอรัสอยู่ในระดับสูงมาก (10-12 มิลลิกรัมต่อลิตร) และโพแทสเซียมอยู่ในระดับต่ำ (0-40 มิลลิกรัมต่อลิตร) เทคนิคการทำแปลงผักอินทรีย์ถาวร แบบผสมผสาน มีหลักการ 4 อย่าง ดังนี้ 1. การเตรียมแปลง โดยการนำปุ๋ยหมักมาวางเรียงเป็นชั้นๆ สลับกับหน้าดิน รดด้วยน้ำหมักจุลินทรีย์ชีวภาพ แล้วคลุมด้วยวัสดุคลุมดิน 2. ปลูกพืชหลายชนิด การปลูกพืชหลายชนิดช่วยลดการระบาดของโรค และแมลงศัตรูพืช 3. การปลูกพืชร่วมกัน พืชที่เลือกมาปลูกต้องเกื้อกูลกัน และ 4. การบำรุงด้วยน้ำหมักจุลินทรีย์ชีวภาพอย่างสม่ำเสมอ ซึ่งสามารถช่วยย่อยสลายอินทรียวัตถุในดิน ปรับสมดุลธาตุอาหาร ผลลัพธ์จากการทำแปลงผักดังกล่าวทำให้คุณสมบัติของดินให้มีความสมบูรณ์อยู่ตลอดเวลา ผลการศึกษาครั้งนี้สามารถนำผลการวิจัยไปใช้ประโยชน์ในด้านของการวิเคราะห์ดิน การปรับปรุงบำรุงดิน การเลือกปลูกผักให้เหมาะสมกับฤดูกาล การบำรุงดูแลผัก และการป้องกันกำจัดแมลงศัตรูพืชโดยการใช้น้ำหมักจุลินทรีย์ชีวภาพ หลักการบริหารจัดการพื้นที่ และหลักการของการทำเกษตรอินทรีย์ ซึ่งความรู้เหล่านี้สามารถนำไปใช้กับตนเอง ประยุกต์ใช้กับการเรียนการสอน และเผยแพร่สู่ชุมชนต่อไป
คำสำคัญ : คุณสมบัติของดิน แปลงผักอินทรีย์ แปลงแบบถาวร การปลูกแบบผสมผสาน
