ใบงาน
อธิบายความหมายของคำสำคัญดังต่อไปนี้ พร้อมยกตัวอย่าง
(ศึกษากรณีศึกษาการจัดนวัตกรรมและสารสนเทศในสถาบันการศึกษา)
จัดทำโดย นายชนะ เอี่ยมละออ
การจัดการ/การบริหาร
การบริหารจัดการ (Management) หมายถึงชุดของหน้าที่ต่างๆ (A set of functions) ที่กำหนดทิศทางในการใช้ทรัพยากรทั้งหลายอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล เพื่อให้บรรลุถึงเป้าหมายขององค์กร การใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ (Efficient) หมายถึง การใช้ทรัพยากรได้อย่างเฉลียวฉลาดและคุ้มค่า (Cost-effective) การใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิผล (Effective) นั้นหมายถึงการตัดสินใจได้อย่างถูกต้อง (Right decision) และมีการปฏิบัติการสำเร็จตามแผนที่กำหนดไว้ ดังนั้นผลสำเร็จของการบริหารจัดการจึงจำเป็นต้องมีทั้งประสิทธิภาพและประสิทธิผล ควบคู่กัน
ตัวอย่าง
ธุรกิจน้ำพริกสำเร็จรูปพร้อมรับประทาน
การบริหารจัดการ
การก่อตั้งกิจการ
น้ำพริกแม่อุษาก่อตั้งและเริ่มผลิตตั้งแต่ปี พ.ศ. 2530 โดยผู้ก่อตั้งคือ คุณอุษา มาตาภูมิ
โครงสร้างองค์กรและผังบริหาร
น้ำพริกแม่อุษา เป็นกิจการ SMEs ในรูปแบบกิจการเจ้าของคนเดียว ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2530 โดยมีโครงสร้างองค์การและผังผู้บริหาร ดังนี้
ผู้จัดการ |
ฝ่ายผลิต |
ผู้ช่วยผู้จัดการ |
ฝ่ายขนส่ง |
ฝ่ายขาย |
ฝ่ายบัญชี การเงิน |
ประวัติและความสามารถของผู้บริหาร
- คุณอุษา มาตาภูมิ
อายุ 46 ปี
ตำแหน่ง ผู้จัดการ
การศึกษา
- จบการศึกษาหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.)
ประสบการณ์การทำงาน
- บริษัท อาหารกระป๋องน่าทาน จำกัด 3 ปี
- น้ำพริกแม่อุษา 10 ปี
- คุณวีรพันธ์ เปรมเกษม
อายุ 43 ปี
ตำแหน่ง ผู้ช่วยผู้จัดการ
การศึกษา
- จบการศึกษาระดับปริญญาตรี
ประสบการณ์
- โรงงาน สิริเกียรติ จำกัด 2 ปี
- บริษัท ทรัพย์มั่นคงยืนยง จำกัด 3 ปี
- น้ำพริกแม่อุษา 7 ปี
นวัตกรรม
นวัตกรรม หมายถึง เครื่องมือ สื่อ หรือ วิธีการใหม่ๆ ที่นำมาพัฒนาการเรียนรู้ให้เกิดการเปลี่ยนแปลง ในทางที่ดีมีคุณภาพ และเกิดประสิทธิภาพสูงขึ้น ไม่ว่าสื่อหรือวิธีการนั้นจะคิดขึ้นใหม่ หรือ ดัดแปลงปรับปรุงมาจากของเดิมหรือเคยใช้ได้ผลดีมาแล้วจากที่อื่น และนำมาใช้อีก ก็ถือว่าเป็น "นวัตกรรม"
ตัวอย่าง ห้องเรียนเสมือน (Virtual Classroom) หมายถึง การเรียนการสอนที่กระทำผ่านระบบเครือข่ายคอมพิวเตอร์ที่เชื่อมโยงคอมพิวเตอร์ของผู้เรียนเข้าไว้กับเครื่อง คอมพิวเตอร์ของผู้ให้บริการเครือข่าย (File Server) และคอมพิวเตอร์ผู้ให้บริการเว็บ (Web sever) เป็นการเรียนการสอนที่จะมีการนัดเวลาหรือไม่นัดเวลาก็ได้ และนัดสถานที่ นัดตัวบุคคล เพื่อให้เกิด การเรียนการสอน มีการกำหนดตารางเวลาหรือตารางสอน เข้าสู่กระบวนการเรียนการสอนพร้อมๆ กันหรือไม่พร้อมกัน มีการใช้สื่อการสอนทั้งภาพและเสียง ผู้เรียนสามารถร่วมกิจกรรมกลุ่มหรือตอบ โต้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับผู้สอนหรือกับเพื่อนร่วมชั้นได้เต็มที่ (คล้าย chat room) ส่วนผู้สอน สามารถตั้งโปรแกรมติดตามพัฒนาการประเมินผลการเรียนรวมทั้งประสิทธิภาพของหลักสูตรได้ ทั้งนี้ ไม่จำกัดเรื่องสถานที่ เวลา (Any Where & Any Time) ของผู้เรียนในชั้นและผู้สอน
เทคโนโลยีการศึกษา
เทคโนโลยีการศึกษา มีความหมายของเทคโนโลยีการศึกษามีสองลักษณะที่เน้นหนักแตกต่างกัน คือ
1. เทคโนโลยีการศึกษา หมายถึง การประยุกต์หลักการวิทยาศาสตร์กายภาพและวิศวกรรมศาสตร์ให้เป็นวัสดุ เครื่องมือ และอุปกรณ์ต่าง ๆ ที่สามารถนำมาใช้ในการเสนอ แสดง และถ่ายทอดเนื้อหาทางการศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพ ความหมายนี้พัฒนามาจากความคิดของกลุ่มนักโสต-ทัศนศึกษา
2. เทคโนโลยีการศึกษา มีความหมายโดยตรงตามความหมายของเทคโนโลยี คือ ศาสตร์แห่งวิธีการ หรือการประยุกต์วิทยาศาสตร์มาใช้ในการศึกษา โดยคำว่า”วิทยาศาสตร์”ในที่นี้มุ่งเน้นที่วิชาพฤติกรรมศาสตร์ เพราะถือว่าพฤติกรรมศาสตร์เป็นวิทยาศาสตร์แขนงหนึ่งเช่นเดียวกับวิชาฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยา เป็นต้น
ตัวอย่าง
การศึกษาทางไกล (Distance Education) หมายถึง ระบบการศึกษาที่ผู้เรียนและผู้สอนอยู่ ไกลกัน แต่สามารถทำให้เกิดการเรียนรู้ได้โดยอาศัยสื่อการสอนในลักษณะของสื่อประสม กล่าวคือ การใช้สื่อต่างๆ ร่วมกัน เช่น ตำราเรียน เทปเสียง แผนภูมิ คอมพิวเตอร์ หรือโดยการใช้อุปกรณ์ทาง โทรคมนาคม และสื่อมวลชนประเภทวิทยุและโทรทัศน์เข้ามาช่วยในการแพร่กระจาย การศึกษาไปยังผู้ที่ปรารถนาจะเรียนรู้ได้อย่างกว้างขวางทั่วทุกท้องถิ่น การศึกษานี้มีทั้งในระดับต้นจนถึงระดับสูงขั้นปริญญา
ข้อมูล
ข้อมูล (data) หรือ ข้อมูลดิบ หมายถึง ข้อเท็จจริง หรือเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น อาจจะเป็นตัวเลข ตัวอักษร หรือสัญลักษณ์ก็ได้. ข้อมูลที่ดีจะต้องมีความถูกต้องแม่นยำ และเป็นปัจจุบัน
ตัวอย่าง
ข้อมูลข่าวสาร หมายความว่า สิ่งที่สื่อความหมายให้รู้เรื่องราวข้อเท็จจริง ข้อมูล หรือสิ่งใด ๆ ไม่ว่าการสื่อความหมายนั้นจะทำได้โดยสภาพของสิ่งนั้นเองหรือโดยผ่าน วิธีการใด ๆ และไม่ว่าจะได้จัดทำไว้ในรูปของเอกสาร แฟ้ม รายงาน หนังสือ แผนผัง แผนที่ ภาพวาด ภาพถ่าย ฟิล์ม การบันทึกภาพหรือเสียง การบันทึกโดยเครื่องคอมพิวเตอร์ หรือวิธีอื่นใดที่ทำให้สิ่งที่บันทึกไว้ปรากฏได้"
สารสนเทศ
สารสนเทศ (Information) หมายถึง ข้อมูลที่ผ่านการประมวลผลโดยวิธีที่เหมาะสมและตามความต้องการใช้งานรวมทั้งมีการตรวจสอบความถูกต้องแล้ว การรวบรวมข้อมูลนั้นจะต้องมีการวิเคราะห์กันก่อนว่าต้องการเก็บข้อมูลไปเพื่อทำอะไร ต้องการสารสนเทศใดบ้าง เพราะในความเป็นจริงข้อมูลจะมีปริมาณมาก เมื่อมีการรวบรวมข้อมูลแล้ว ถ้ามีการนำเอาข้อมูลที่เก็บรวบรวมไว้มาประมวลผล จัดระบบให้อยู่ในรูปแบบที่เรียกใช้งานได้ เพื่อนำมาใช้ประโยชน์ตามวัตถุประสงค์ สิ่งที่ได้คือสารสนเทศ สารสนเทศที่ดีต้องมาจากข้อมูลที่ดี ถ้าข้อมูลที่เก็บรวบรวมมาเป็นข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง สารสนเทศที่ได้ก็ย่อมไม่ถูกต้องไปด้วยเช่นกัน
ตัวอย่าง
ถ้านักเรียนต้องการทราบว่านักเรียนในโรงเรียนข้อเรามีจำนวนทั้งหมดกี่คน แล้วนักเรียนไปนำใบรายชื่อนักเรียนมานับจำนวน แล้วสรุปรวมเป็นสารสนเทศ โดยไม่ได้ตรวจสอบก่อนว่ามีนักเรียนคนใดลาออกไปหรือไม่ สารสนเทศที่ได้ก็จะไม่ใช้จำนวนนักเรียนที่แท้จริง
ระบบสารสนเทศ
ระบบสารสนเทศ (Information system) หมายถึง ระบบที่ประกอบด้วยส่วนต่างๆ ได้แก่ ระบบคอมพิวเตอร์ทั้งฮาร์ดแวร์ ซอฟท์แวร์ ระบบเครือข่าย ฐานข้อมูล ผู้พัฒนาระบบ ผู้ใช้ระบบ พนักงานที่เกี่ยวข้อง และ ผู้เชี่ยวชาญในสาขา ทุกองค์ประกอบนี้ทำงานร่วมกันเพื่อกำหนด รวบรวม จัดเก็บข้อมูล ประมวลผลข้อมูลเพื่อสร้างสารสนเทศ และส่งผลลัพธ์หรือสารสนเทศที่ได้ให้ผู้ใช้เพื่อช่วยสนับสนุนการทำงาน การตัดสินใจ การวางแผน การบริหาร การควบคุม การวิเคราะห์และติดตามผลการดำเนินงานขององค์กร
ตัวอย่าง
ระบบงานสร้างความรู้ (Knowledge Work Systems - KWS) เป็นระบบที่ช่วยสนับสนุนบุคลากรที่
ทำงานด้านการสร้างความรู้เพื่อพัฒนาการคิดค้น สร้างผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ บริการใหม่ ความรู้ใหม่เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ในหน่วยงาน หน่วยงานต้องนำเทคโนโลยีสารสนเทศเข้ามาสนับสนุนให้การพัฒนาเกิดขึ้นได้โดยสะดวก สามารถแข่งขันได้ทั้งในด้านเวลา คุณภาพ และราคา ระบบต้องอาศัยแบบจำลองที่สร้างขึ้น ตลอดจนการทดลองการผลิตหรือดำเนินการ ก่อนที่จะนำเข้ามาดำเนินการจริงในธุรกิจ ผลลัพธ์ของระบบนี้ มักอยู่ในรูปของ สิ่งประดิษฐ์ ตัวแบบ รูปแบบ เป็นต้น
ระบบสารสนเทศเพื่อการศึกษา
ระบบสารสนเทศทางการศึกษา เป็น ระบบข้อมูลทางการศึกษาที่ผ่านการประมวลผลแล้ว เป็นรูปแบบที่มีประโยชน์ นำไปใช้งานได้ มีคุณค่าสำหรับใช้ในการดำเนินงาน และการตัดสินใจ อันได้แก่ การจัดเก็บข้อมูลทางการศึกษา และการประมวลผลฐานข้อมูล การพัฒนาระบบสารสนเทศช่วยการเรียนการสอน การวางแผนและการบริหารการศึกษา การวางแผนหลักสูตร การแนะแนว และการบริการ การทดสอบวัดผล การพัฒนาบุคลากร เช่น ระบบสารสนเทศช่วยในการเรียนการสอน การสอนทางไกลผ่านดาวเทียม การประชุมทางไกลระบบจอภาพ ระบบฐานข้อมูลของการศึกษา ระบบสารสนเทศเอกสาร
ตัวอย่าง
ระบบสารสนเทศทางการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ(EIS)
โปรแกรมระบบสารสนเทศทางการศึกษาได้ถูกออกแบบมาเพื่อรองรับกับรูปแบบการทำงานที่หลากหลาย โดยสามารถที่ใช้งานบนระบบเครือข่ายที่เป็น Client/Server ,LAN (Netware, WindowsNT) ตัวโปรแกรมเป็นระบบเปิด (Open System) สามารถเชื่อมต่อกับฐานข้อมูลได้มากมาย ไม่ว่าจะเป็น Microsoft SQL, Informix โปรแกรมระบบสารสนเทศทางการศึกษา แบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ ส่วนสำหรับผู้ดูแลระบบ (Administrator) และส่วนสำหรับผู้ใช้ (User) ส่วนผู้ดูแลระบบจะมีหน้าที่กำหนดการเชื่อมต่อฐานข้อมูล กำหนดผู้ใช้และคอยดูแล ให้การใช้งานโปรแกรมเป็นไปอย่างราบรื่น ส่วนของผู้ใช้นั้น จะมีส่วนกรอกข้อมูลสถิติทางการศึกษา โปรแกรมระบบสารสนเทศทางการศึกษา
เช่น ระบบสารสนเทศทางการศึกษาสำหรับหน่วยงานระดับเขตการศึกษา(EIS5) เป็นระบบสำหรับรวบรวมข้อมูลสารสนเทศของจังหวัดที่อยู่ในเขตการศึกษานั้นๆ และประมวลผลข้อมูลเพื่อส่งต่อให้กับกระทรวงศึกษาธิการ
การสื่อสาร
การสื่อสาร คือกระบวนการสำหรับแลกเปลี่ยนสาร รูปแบบอย่างง่ายของสาร คือ จะต้องส่งจากผู้ส่งสารหรืออุปกรณ์เข้ารหัส ไปยังผู้รับสารหรืออุปกรณ์ถอดรหัส
สาร อาจอยู่ในรูปแบบของท่าทางสัญลักษณ์ บ้างอย่างอยู่ในรูปแบบของภาษา การสื่อสารเกิดจากความต้องการที่จะมีปฏิสัมพันธ์กันของสัตว์ การศึกษาเกี่ยวกับการสื่อสารอาจจำแนกได้หลายหมวดหมู่
ตัวอย่าง
บูรณาการ ภาษาอังกฤษใช้ว่า Integration หมายถึง การนำหลายวิชาที่เป็นเรื่องเดียวกันมาสอนพร้อมกัน เช่น การสอนวิทยาศาสตร์ เรื่อง อวัยวะภายในในการย่อยอาหาร ครูสอนวิชาภาษาอังกฤษ ก็ควรจะสอนศัพท์และคำบรรยายเกี่ยวกับระบบย่อยอาหารเป็นภาษาอังกฤษด้วย
การสอนแบบบูรณาการมีประโยชน์มากมาย คือ 1) ทำให้นักเรียนเข้าใจเนื้อหาวิชาลึกซึ้งขึ้น 2) ทำให้เนื้อหาที่จะสอนสั้นเข้าเพราะครูสอนเรื่องที่เหมือนกันพร้อมกันเวลาที่เหลือจะได้ทำกิจกรรมมากขึ้น
ฉะนั้น การสอนแบบบูรณาการจึงใช้ในประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก เพราะเป็นการฝึกเยาวชนให้เป็นคนมีความรู้รอบด้าน และใช้ความรู้แก้ปัญหาอย่างผุ้มีไหวพริบ สติ ปัญญา จะเห็นว่านักเรียนได้รับการฝึกฝนในโรงเรียนเป็นเชิงบูรณาการ เมื่อเขาสำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนไปแล้ว เขาก็จะสามารถผสมผสานวิชาที่เรียน ผนึกสิ่งที่เหมือนกันไปแก้ปัญหาในชีวิต เช่น การเรียนวิทยาศาสตร์ เรื่องการทำงานของเครื่องจักรกลภายในรถยนต์ รู้ชื่อ รู้หน้าที่ของส่วนต่าง ๆ ของรถยนต์แล้ว เขาก็จะถูกฝึกให้ขับรถยนต์ในวิชาการงานอาชีพ และในวิชาสังคม เรื่อง กฎจราจร เขาก็จะต้องเรียนพร้อม ๆ กันไปกับวิชาวิทยาศาสตร์และการงานอาชีพ ทำให้เขามีความรู้เรื่องการขับรถยนต์ และกฎจราจร พร้อมที่จะออกไปเป็นพลเมืองดีของสังคม คือเป็นผลผลิตที่สมบูรณ์แบบของประเทศ
เครือข่าย
เครือข่าย หมายถึง การประสานงานรูปแบบหนึ่งที่โยงใยการทำงานของกลุ่มบุคคล หรือ องค์กรหลายองค์กร ซึ่งมีทรัพยากร มีเป้าหมาย มีกลุ่มสมาชิกของตนเอง ที่มีความคิด มีปัญหา มีความต้องการในเรื่องใดเรื่องหนึ่งเหมือนกันหรือคล้ายกัน มาติดต่อประสานงานหรือร่วมกันทำกิจกรรมอย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่าง เพื่อแก้ไขปัญหาหรือสนองความต้องการในเรื่องนั้นๆ โดยยึดหลักการทำงานร่วมกันบนพื้นฐานของความเท่าเทียมกัน เคารพซึ่งกันและกัน มากกว่าการเชื่อฟังและปฏิบัติตามผู้มีอำนาจสั่งการ
ตัวอย่าง
เครือข่ายแวน (Wide Area Network : WAN) เป็นเครือข่าย คอมพิวเตอร์ ที่เชื่อมโยง ระบบคอมพิวเตอร์ ในระยะ ห่างไกล เช่นเชื่อมโยง ระหว่างจังหวัด ระหว่าง ประเทศ การสร้าง เครือข่าย ระยะไกล จึงต้อง พึ่งพา ระบบบริการ ข่ายสาน สาธารณะ เช่น ใช้สายวงจรเช่า จากองค์การ โทรศัพท์ แห่งประเทศไทย หรือการสื่อสาร แห่งประเทศไทย ใช้วงจรสื่อสาร ผ่านดาวเทียม ใช้วงจรสื่อสาร เฉพาะกิจ ที่มีให้บริการแบบ สาธารณะ เครือข่ายแวน จึงเป็น เครือข่าย ที่ใช้กับองค์ การที่มีสาขา ห่างไกล และต้องการเชื่อม สาขาเหล่านั้น เข้าด้วยกัน เช่น ธนาคาร มีสาขา ทั่วประเทศ มีบริการรับ ฝากถอนเงิน ผ่านตู้เอทีเอ็ม
เครือข่ายแวน เชื่อมระยะทาง ไกลมาก จึงมีความเร็ว ในการสื่อสาร ไม่สูง เนื่องจากจะ มีสัญญาณ รบกวนในสาย และการเชื่อมโยง ระยะไกล จำเป็นต้องใช้เทคนิคพิเศษในการลดปัญหา ข้อผิดพลาด ของการรับส่ง ข้อมูล
เทคโนโลยีสารสนเทศ และการสื่อสาร
เทคโนโลยีสารสนเทศ และการสื่อสาร หมายถึง การผสมผสานสารสนเทศ และระบบสื่อสารต่าง ๆ โดยมี องค์ประกอบ ดังนี้
1.เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ ประกอบด้วย ฮาร์ดแวร์และซอฟท์แวร์
2.เทคโนโลยีสื่อสารโทรคมนาคม ปัจจุบันได้รับการพัฒนาให้ใช้งานร่วมกันจนกลายมาเป็น เครือข่ายคอมพิวเตอร์ (Computer Network) ซึ่งเครือข่ายคอมพิวเตอร์ขนาดใหญ่ที่สุด คือ อินเตอร์เน็ต (Internet)
ประโยชน์ของเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
- ความเร็ว
- ความถูกต้อง
- การเก็บบันทึกข้อมูล
- การเผยแพร่ของข้อมูล
ตัวอย่าง
การลงทะเบียนเรียน การลงทะเบียนเรียนในมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง นักศึกษาแต่ละคนสามารถเลือกเรียนวิชาที่สนใจได้ แต่ต้องเป็นวิชาที่กำหนดไว้ในหลักสูตร การลงทะเบียนแต่ละวิชามีข้อจำกัด คือ จำนวนนักศึกษาแต่ละห้องมีจำนวนจำกัด ดังนั้นการลงทะเบียนเรียนจึงต้องอาศัยข้อมูลจากการประมวลผลแบบเชื่อมตรง เพื่อให้สามารถตรวจสอบการลงทะเบียนได้ทันทีว่า มีวิชาอะไรเปิดสอนบ้าง วิชาใดมีผู้สมัครเรียนเต็มแล้ว ถ้าเต็มแล้ว สามารถเปลี่ยนกลุ่ม หรือวิชาอื่นใดแทนได้บ้าง
เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารเพื่อการศึกษา
เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารเพื่อการศึกษาหมายถึง เทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องตั้งแต่การรวบรวมการจัดเก็บข้อมูล การประมวลผล การพิมพ์ การสร้างรายงาน การสื่อสารข้อมูล ฯลฯ เทคโนโลยีสารสนเทศจะรวมไปถึงเทคโนโลยีที่ทำให้เกิดระบบการให้บริการ การใช้ และการดูแลข้อมูล
ตัวอย่าง
การเสริมสร้างความเท่าเทียมในสังคมและการกระจายโอกาส เทคโนโลยีสารสนเทศทำให้เกิดการกระจายไปทั่วทุกหนแห่ง แม้แต่ถิ่นทุรกันดาร ทำให้มีการกระจายโอการการเรียนรู้ มีการใช้ระบบการเรียนการสอนทางไกล การกระจายการเรียนรู้ไปยังถิ่นห่างไกล นอกจากนี้ในปัจจุบันมีความพยายามที่ใช้ระบบการรักษาพยาบาลผ่านเครือข่ายสื่อสาร
