E-Library
ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์
ห้องสมุดเป็นแหล่งสำคัญของชาติในการถ่ายทอดความรู้ ตามประกาศองค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งชาติ (UNESCO) ใน “กฎบัตรว่าด้วยหนังสือ” ตั้งแต่ปี 1972 มาจนถึงปัจจุบันประเทศต่าง ๆ ยังคงยึดมั่นในหลักการดังกล่าว ห้องสมุดจึงได้รับการพัฒนามาอย่างต่อเนื่อง เมื่อเข้าสู่ยุคเทคโนโลยีสารสนเทศ กอปรกับสภาพสังคมที่ให้ความสำคัญกับฐานความรู้ห้องสมุดจึงมีขอบข่ายให้บริการกว้างขวางมากขึ้น และถูกเรียกขานด้วยชื่อที่แตกต่างกันออกไป เช่น ศูนย์ข้อมูลการศึกษา (Educational Material Center) ศูนย์เอกสาร (Document Center) และศูนย์วิทยบริการ (Acadamic Center) (สานปฏิรูป, 2544 : 26)ห้องสมุดเป็นสถาบันที่ทำหน้าที่จัดเก็บรวบรวมสารสนเทศ และอารยธรรมของมนุษยศาสตร์ในทุกยุคทุกสมัย ระบบและวิธีการจัดเก็บหนังสือและสารสนเทศในห้องสมุดยุคเดิมที่จัดจำแนกประเภทหนังสือและให้บริการต่าง ๆ ในระบบมือทั้งหมดนั้น ไม่สามารถตอบสนองความต้องการการใช้สารสนเทศของผู้บริการในโลกยุคข้อมูลข่าวสารได้ครบถ้วน ห้องสมุดจึงจำเป็นต้องมีการปรับเปลี่ยนรูปแบบระบบและวิธีการจัดเก็บเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้ใช้บริการ โดยการนำเทคโนโลยีสารสนเทศ (Information Technology) อันได้แก่ เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ที่ใช้ในการจัดเก็บค้นหาสารสนเทศ และเทคโนโลยีโทรคมนาคมที่ใช้ในการเชื่อมโยงผู้ใช้กับการฐานข้อมูลสารสนเทศต่าง ๆ ในระบบเครือข่ายที่เชื่อมโยงถึงกันทั้งภายในห้องสมุดเอง ภายในสถาบัน ระหว่างสถาบัน และระหว่างประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก (สมพิศ, 2539 : 8)
บทบาทสำคัญของเทคโนโลยีสารสนเทศในการดำเนินงานของห้องสมุด คือ การนำมาใช้แก้ปัญหาในเรื่องการจัดเก็บทรัพยากรห้องสมุดที่มีเพิ่มมากขึ้น (Reynolds, 1985 : 208) โดยการจัดเก็บสารสนเทศในห้องสมุดให้เป็นระบบฐานข้อมูลอัตโนมัติที่จัดเก็บสื่อต่าง ๆ ได้ทุกรูปแบบสามารถเชื่อมโยงกับเครือข่ายในระดับต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ห้องสมุดยุคใหม่จึงเปลี่ยนไปตามความก้าวหน้าของเทคโนโลยีและวัฒนธรรมการเรียนรู้ของคนในสังคม ทำให้การดำเนินงานของห้องสมุดเปลี่ยนแปลงไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งในอนาคต รูปแบบการเสนอข้อมูลของห้องสมุดจะเน้นการเข้าถึงเอกสารเต็มรูป (Full Text) ที่บันทึกอยู่ในสื่อทุกรูปแบบมากขึ้น (น้ำทิพย์, 2542 : 4) ดังที่ สมพิศ ดูศรีพิทักษ์ ได้กล่าวว่า “เมื่อมีการประยุกต์ระบบทางด่วนข้อมูลกับเครือข่ายห้องสมุดก็จะแปรรูปห้องสมุดเดิมเป็นห้องสมุดมัลติมีเดีย (Multimedia Library) หรือห้องสมุดเสมือน (Virtual Library )
ความหมายของห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์
E-library มาจากคำว่า Electronic Library หรือห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ หมายถึง แหล่งความรู้ที่บันทึกข้อมูลไว้ในเครื่องคอมพิวเตอร์แม่ข่ายและให้บริการสารสนเทศทางอิเล็กทรอนิกส์หรือผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต
ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ ประกอบด้วยการทำงานของ
ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ
ห้องสมุดดิจิตอล
ห้องสมุดเสมือน
ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ เป็นระบบการทำงานของห้องสมุดโดยใช้คอมพิวเตอร์ช่วย เพื่อให้การทำงานของฝ่ายต่างๆ ในห้องสมุดสามารถทำงานเชื่อมโยงประสานกันได้อย่างต่อเนื่องโดยไม่ต้องทำงานด้วยมือซ้ำหลายๆครั้ง
ห้องสมุดดิจิตอล หมายถึง ห้องสมุดที่มีการจัดการและให้บริการเนื้อหาของข้อมูลในรูปแบบดิจิตอลที่ผู้ใช้เข้าถึงเนื้อหาฉบับเต็มได้โดยตรง มีการสร้างหรือจัดหาข้อมูลดิจิตอลมาจัดเก็บอย่างเป็นระบบเพื่อความสะดวกในการสืบค้นและให้บริการผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต
ห้องสมุดเสมือน หมายถึง สถานที่ให้บริการสืบค้นข้อมูลข่าวสารอิเล็กทรอนิกส์ โดยใช้คอมพิวเตอร์ผ่านระบบเครือข่ายที่เชื่อมโยงกันได้ทั่วโลก ห้องสมุดเสมือนจึงเป็นที่รวมแหล่งสารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ที่มีการจัดการอย่างมีระบบและให้บริการค้นคืนสารสนเทศแบบออนไลน์ในระบบเครือข่าย โดยที่ผู้ใช้สามารถเข้าถึงระยะไกลมายังห้องสมุดเพื่อสืบค้นและใช้สารสนเทศของห้องสมุดหรือเชื่อมโยงกับแหล่งสารสนเทศอื่นได้ทุกที่ในระบบเครือข่าย เพื่อให้ผู้ใช้สามารถใช้ได้ทุกเมื่อที่ต้องการอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
ดังนั้นความหมายของคำว่าห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ ห้องสมุดดิจิตอลและห้องสมุดเสมือน จึงมีความคล้าคลึงกันในหลายด้าน เช่น การจัดเก็บข้อมูลไว้ในระบบฐานข้อมูลในเครื่องคอมพิวเตอร์แม่ข่าย (Server) และให้บริการข้อมูลผ่านเครือข่าย แต่มีความแตกต่างในจุดเน้นบางประการ เช่น ห้องสมุดดิจิตอลมีการบริการเนื้อหาข้อมูลโดยตรง ห้องสมุดเสมือนเน้นการเชื่อมโยงข้อมูลจากหลายแหล่งไว้ด้วยกันโดยไม่จำเป็นต้องมีอาคารสถานที่ในการจัดเก็บ เป็นต้น
ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ เป็นผลจากความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี แต่ก็คงจะคาดการณ์ได้ยากว่าจากห้องสมุด อิเล็กทรอนิกส์และห้องสมุดเสมือนแล้วจะเกิดอะไรขึ้นตามมาอีกความพร้อมที่จะปรับตัวตามสภาพแวดล้อมที่แตกต่างไปจากเดิมคงจะเป็นสิ่งที่จำเป็นสำหรับผู้ปฎิบัติงานสารนิเทศทั้งหลาย และการเสาะแสวงหาความรู้เพิ่มเติม การเพิ่มพูนทักษะโดยเฉพาะที่เกี่ยวข้องกับการใช้เทคโนโลยีจะทวีความสำคัญยากขึ้น เพราะพัฒนาการของห้องสมุดในอนาคตคงจะเป็นการผสมผสานกันระหว่างความก้าวหน้าของเทคโนโลยีและการสื่อสารที่จะช่วยอำนวยความสะดวกในการบริการสารนิเทศให้แก่ผู้ใช้ ซึ่งส่วนใหญ่คงจะเป็นผู้ใช้ที่ไม่เห็นตัว(Invisibleusers) ที่ใช้บริการผ่านทางอิเล็กทรอนิกส์นั่นเอง
ลักษณะของห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์
1. การจัดการทรัพยากรสารสนเทศด้วยคอมพิวเตอร์
2. ความสามารถในการเข้าถึงสารสนเทศโดยทางอิเล็กทรอนิกส์
3. บรรณารักษ์หรือบุคลากรของห้องสมุดสามารถแทรกการติดต่อระหว่างผู้ใช้กับห้องสมุดได้ เพื่อช่วยเหลือผู้ใช้ได้โดยทางอิเล็กทรอนิกส์
4. ความสามารถในการจัดเก็บ รวบรวมและนำส่งสารสนเทศสู่ผู้ใช้โดยทางอิเล็กทรอนิกส์
ประโยชน์ของห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์
ประโยชน์ของการพัฒนาห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ คือ การจัดเก็บข้อมูลที่เป็นระบบช่วยเพิ่มความรวดเร็ว ในการเข้าถึงข้อมูลหรือค้นหาข้อมูลที่ต้องการได้ในเวลาที่ต้องการเป็นการแพร่กระจายความรู้ให้ผู้ใช้ได้รับความสะดวกยิ่งขึ้นโดยไม่มีข้อจำกัดด้านเวลาและสถานที่เช่นเดียวกับการดำเนินงานขององค์กรในลักษณะ e-Office และ e-Commerce เป็นต้น
ข้อจำกัด
-ผู้ใช้จะต้องมีอุปกรณ์ เช่น คอมพิวเตอร์ อินเตอร์เน็ต
-ผู้ใช้ต้องมีทักษะการใช้คอมพิวเตอร์
การประยุกต์ใช้ E-Library
การประยุกต์ใช้ E-Library เพื่อการศึกษา
สำหรับการศึกษาเพื่อสังคมโลกอนาคตนั้น ถ้ามองการเตรียมคนเพื่อให้ดำรงชีวิตอยู่ในสังคมโลกทั่วไปนั้น คนทุกคนจะต้องมีความสามารถหาความรู้ด้วยตนเองได้ สามารถใช้เทคโนโลยีในชีวิตประจำวันได้ เราจะเห็นว่าปัจจุบันนี้โลกแคบไปมาก ความรู้เปลี่ยนแปลงเร็วมาก สังคมก็เป็นสังคมฐานความรู้ คนที่มีความรู้ดี มีความรู้ทันสมัยก็จะได้เปรียบ จะทำอะไรก็ต้องทำด้วยการอาศัยหลักวิชา ฉะนั้นการหาความรู้อยู่เสมอจึงเป็นเรื่องจำเป็น การรู้วิธีหาความรู้จึงเป็นเรื่องที่ต้องสอนให้กับนักเรียนทุกคน การสอนวิธีหาความรู้จึงเป็นเรื่องสำคัญกว่าการสอนความรู้สำหรับโลกอนาคต เพราะเนื้อหาสาระความรู้จะเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นใหม่ตลอดเวลา ฉะนั้นในการสอนจะต้องสอนให้รู้วิธีหาความรู้ สอนให้รักการศึกษาค้นคว้าหาความรู้ ฉะนั้นเครื่องมือในการหาความรู้ที่จำเป็นสำหรับเด็กก็ ได้แก่ ความรู้และทักษะในการใช้คอมพิวเตอร์เพื่อหาความรู้ ความรู้ภาษาต่างประเทศโดยเฉพาะภาษาอังกฤษซึ่งใช้กันอย่างกว้างขวางทั่วโลกจึงเป็นสิ่งจำเป็น นอกจากนั้นเวลาไปไหนก็มักจะต้องพบกับเทคโนโลยี ผู้ใหญ่หลายคนไม่รู้จะทำอย่างไร เพราะสังคมปัจจุบันเป็นสังคมกดปุ่มมากข้น คนใช้เทคโนโลยีไม่เป็นก็รู้สึกว่าจะดำรงชีวิตอยู่ในสังคมลำบาก เริ่มตั้งแต่การใช้โทรศัพท์จะต้องรู้ว่าสามารถใช้ประโยชน์อะไรได้บ้าง บางคนซื้อโทรศัพท์มาอย่างดีแต่ใช้ได้แค่โทรออกกับรับเท่านั้น เปิดรับข้อความ ส่งข้อความ บันทึกข้อความ หรืออื่น ๆ ทำไม่เป็นเลย ยิ่งถ้าไปต่างประเทศจะเห็นชัดว่าจะต้องใช้เทคโนโลยีสำหรับชีวิตประจำวันเป็น ขึ้นรถเมล์ รถใต้ดิน เข้าสวนสนุก และอะไร ๆ ก็ต้องเสียบการ์ด หยอดเหรียญทั้งนั้น คนไม่รู้ก็อยู่ลำบาก ฉะนั้นในการจัดการศึกษาเพื่อสังคมโลกอนาคตจะต้องสอนให้รู้วิธีหาความรู้ และมีความรู้ความสามารถในการใช้คอมพิวเตอร์ และภาษาต่างประเทศซึ่งเป็นเครื่องมือที่สำคัญในการหาความรู้
การศึกษาในปัจจุบันไปจนถึงการศึกษาในอนาคตจะปรับเปลี่ยนไปสู่ห้องเรียนเสมือน (Virtual Classroom) ซึ่งหมายถึง การเรียนการสอนผ่านระบบเครือข่ายคอมพิวเตอร์โดยใช้ช่องทางของระบบการสื่อสารและอินเทอร์เน็ต ผู้เรียนสามารถใช้คอมพิวเตอร์ที่เชื่อมต่อกับระบบอินเทอร์เน็ตเข้าไปเรียนในเว็บไซต์ที่ออกแบบกระบวนการเรียนการสอนให้มีสภาพแวดล้อมคล้ายกับเรียนในห้องเรียนแบบปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้เรียนกับผู้สอนและผู้เรียนกับผู้เรียนโดยมีบรรยากาศเสมือนพบกันจริง กระบวนการเรียนการสอนจึงไม่ใช่การเดินทางไปเรียนในห้องเรียนแต่เป็นการเข้าถึงข้อมูลเนื้อหาของบทเรียนได้โดยผ่านคอมพิวเตอร์
ส่วนห้องสมุดยังคงมีบทบาทในการศึกษาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันรวมไปถึงในอนาคตด้วย โดยการเอื้อการเข้าถึงแหล่งสารสนเทศสำหรับหลักสูตรรายวิชาและนักศึกษาอาจจะไปห้องสมุดเพื่อค้นคว้าการอ่านตลอดการศึกษาวิชานั้น ๆ ห้องสมุดจึงเป็นองค์ประกอบที่สำคัญของกิจกรรมนักศึกษาในยุคดิจิตอล แต่เนื่องจากเทคโนโลยีที่ก้าวหน้าส่งผลให้รูปแบบการสื่อสารและการศึกษาเปลี่ยนไป ห้องสมุดก็มีการพัฒนารูปแบบเช่นกัน
ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ และบรรณารักษ์เป็นส่วนที่จำเป็นในฐานะผู้จัดหาสารสนเทศและผู้จัดการเครื่องมือ เช่น การออกแบบ User Interface การเข้าถึงเนื้อหาต่าง ๆ บนเว็บไซต์ เป็นต้น นอกจากนี้ยังอยู่ในฐานะนักยุทธวิธีในการวางแผน การรวบรวม การกระจาย และการตลาดสำหรับชุดรายวิชา พร้อมกันนี้ยังมีความจำเป็นในด้านพื้นฐานทางด้านข่ายงานการใช้มัลติมีเดียสำหรับการเรียนรู้แบบ E-Learning ซึ่งในปัจจุบันนี้ห้องสมุดวิจัยในระดับมหาวิทยาลัยและสถาบันการศึกษาระดับสูงเป็นส่วนสำคัญในการพัฒนาสภาพการเรียนรู้แบบอิเล็กทรอนิกส์ การคัดเลือกแหล่งสารนิเทศ การบริการดิจิตอล การเสนอเนื้อหาทางการศึกษา และการทำงานร่วมกับอาจารย์ผู้สอน ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์เอื้อประโยชน์ทางการศึกษาดังนี้
1. การแนะนำ E-Learning ให้กับอาจารย์
ห้องสมุดแนะนำความคิดเกี่ยวกับ E-Learning ต่อกลุ่มอาจารย์และรายบุคคล มีการประชุมเสนอแนวทางใหม่ในการรวมการบริการห้องสมุดสู่แนวคิดของรายวิชา ก่อให้เกิดความสามารถที่จะทดลองชุดหลักสูตรที่ใช้เทคโนโลยีสนับสนุน
2. การวางแผนรายวิชากับอาจารย์ผู้สอน
ในการพัฒนาเว็บไซต์รายวิชา ห้องสมุดได้ทำงานร่วมกับอาจารย์ โครงสร้างสำหรับรายวิชา E-Learning อาจจะแตกต่างจากโครงสร้างสำหรับรายวิชาดั้งเดิม อินเทอร์เน็ตเป็นส่วนสำคัญในการเข้าถึงวรรณกรรมเสริมและเว็บไซต์ ในขั้นนี้ความสามารถของบรรณารักษ์จะเอื้อประโยชน์มาก
3. แนะนำระบบการประชุมให้กับอาจารย์
อาจารย์ต้องสามารถระบบการประชุม เพราะอาจารย์มีบทบาทเป็นผู้สอนออนไลน์ ( Online Instructour ) ซึ่งมีหน้าที่ในการสอน ดูแลการอภิปราย เผยแพร่ความรู้ ความคิด และควบคุมบรรยากาศในการเรียน
4. แนะนำเว็บไซต์รายวิชา ( Course Website ) ให้กับนักศึกษา
ในการเริ่มต้นการสอนวิชาใด ๆ ห้องสมุดจะร่วมมือกับอาจารย์ในการแนะนำเว็บไซต์รายวิชาและระบบการประชุมให้กับนักศึกษา เตรียมนักศึกษาให้พร้อมกับวิธีการสื่อสารในห้องเรียนเสมือน ( Virtual Classroom )
5. ช่วยเหลือสนับสนุนอาจารย์และผู้เรียนหลังจากเริ่มมีการเรียนการสอน
อาจารย์อาจจะมีคำถามทางด้านระบบการประชุม หรือ การปรับเนื้อหารายวิชาหลังจากที่เริ่มจัดการเรียนการสอนแล้ว ส่วนนักเรียนอาจมีปัญหาเกี่ยวกับการเข้าถึงสารสนเทศในเว็บไซต์
ที่สำคัญที่สุด คือ E-Library สนับสนุนการเรียนรู้ตลอดชีวิต
ตัวอย่างห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์เพื่อการศึกษา
การประยุกต์ใช้ E-Library เพื่อธุรกิจการค้า
ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ จะส่งผลให้ภาคการผลิตสามารถลดต้นทุน และทำให้การดำเนินการผลิตมีประสิทธิภาพ รวมถึงการทำธุรกรรมทางการเงิน การวิเคราะห์ตลาด การให้การศึกษาและการฝึกอบรมพนักงาน รวมทั้งการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างผู้ค้าส่งและลูกค้า การเชื่อมต่อทางธุรกิจโดยใช้พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์และบริการของธนาคาร จะทำให้การโอนเงินสามารถทำได้ในเวลาที่รวดเร็วและส่งผลให้มีการลดการใช้กระดาษลง อันจะส่งผลให้มีการลดหนี้ที่ค้างชำระและความเสี่ยงทางการเงินสำหรับธุรกิจขนาดเล็ก ด้วยเครือข่ายที่สามารถทำการติดต่อกันได้ทันท่วงที (Realtime Network) ระหว่างผู้ค้าส่งและลูกค้า จะทำให้บริษัทสามารถทราบถึงแนวโน้มของตลาด สนองตอบต่อปัญหาที่เกิดขึ้น สำรวจความต้องการ และเปลี่ยนแปลงเพื่อสนองตอบต่อความต้องการของตลาดได้อย่างทันท่วงที และท้ายที่สุดการศึกษาและการอบรมที่ก้าวหน้าผ่านทางโครงสร้างพื้นฐานสารสนเทศจะช่วยให้พนักงานสามารถพัฒนาทักษะและพร้อมที่จะปรับตัวและรับมือกับความเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว
ห้องสมุดรูปแบบเดิมต้องปรับมาเป็น E-Library เพราะปัจจุบันนักธุรกิจต้องการข้อมูลที่สะดวกรวดเร็ว ทันสมัยเท่าทันกับยุคสมัยที่มีการแข่งขันกันสูงและมีข้อมูลข่าวสารมากมายซึ่งข้อมูลข่าวสารต่างๆก็มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา นายกรัฐมนตรี พตท. ทักษิน ชินวัตร กำหนดให้มีการจัดตั้ง สำนักงานสารสนเทศแห่งชาติ เพื่อวิเคราะห์สถานการณ์ หมดยุคการฟังสรุปจากปลัดกระทรวง หรืออธิบดีแล้ว เพราะอาจตัดสินใจผิดพลาด
ข้อมูลทางธุรกิจ เป็นหนังสือขั้นสูง ราคาแพง เนื่องจากสามารถหยิบข้อมูลมาใช้ได้เลย หรือวารสารวิชาการเน้นความทันสมัยในภาวะวิกฤตเศรษฐกิจ โดยเฉพาะภาคการเงิน ห้องสมุดหลายๆแห่งจึงตอบสนองความต้องการของภาคธุรกิจได้ จึงต้องนำเอา E-Library มาใช้
เนื่องจากสภาวะงานของนักธุรกิจที่มีงานยุ่งตลอดเวลานักธุรกิจจึงไม่เข้ามานั่งในห้องสมุด แต่นักธุรกิจมีความต้องอาศัยสารสนเทศที่มีประสิทธิภาพเพื่อช่วยในการตัดสินใจ จึงต้องนำเอา E-Library มาใช้
ตัวอย่างห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์เพื่อธุรกิจการค้า
การประยุกต์ใช้ E-Library กับการแพทย์
โครงสร้างพื้นฐานสารสนเทศซึ่งรวมถึงการใช้ประโยชน์จากห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ จะเอื้ออำนวยให้เกิดระบบเครือข่ายบริเวณกว้าง (Wide Area Network) จะช่วยสนองตอบต่อปัญหาการให้บริการสาธารณสุขของประเทศได้เป็นอย่างดี เช่น ปัญหาค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลที่สูง ปัญหาในด้านคุณภาพของการรักษาพยาบาล และปัญหาการขาดแคลนแพทย์และพยาบาลในท้องถิ่นห่างไกล
การใช้โครงสร้างพื้นฐานสารสนเทศเพื่อประโยชน์ต่อการสาธารณสุขจะช่วยส่งผลให้สามารถลดค่าใช้จ่าย ปรับปรุงคุณภาพ และกระจายการบริการสาธารณสุขให้ทั่วถึง ด้วยโครงสร้างพื้นฐานสารสนเทศจะเอื้อประโยชน์ให้ ผู้บริโภค แพทย์ พยาบาล โรงพยาบาลได้รับข้อมูลที่ต้องการอันส่งผลให้สามารถตัดสินใจได้ว่าจะเลือกการรักษาแบบใด ให้ใครเป็นผู้รักษา และโรงพยาบาลไหน รวมทั้งทำให้การวางแผนด้านสุขภาพทำได้สะดวกยิ่งขึ้น ด้วยมาตรฐานการกำหนด การรวบรวม การสื่อสาร การเก็บ และการบริหารข้อมูลผู้ป่วย จะทำให้การวินิจฉัยทางการแพทย์สามารถทำได้อย่างมีประสิทธิภาพและประหยัดต้นทุน ด้วยเครือข่ายของชาติจะช่วยให้บุคคลโดยทั่วไปรวมทั้งผู้ให้บริการสาธารณสุขต่างๆสามารถเข้าถึงข้อมูลทางการแพทย์ที่ทันสมัย ข้อมูลในการรักษาพยาบาล และผลงานของผู้ประกอบกิจการที่เกี่ยวกับสาธารณสุข
นอกจากนั้นการปรับปรุงในด้านการรักษาพยาบาล โครงสร้างพื้นฐานสารสนเทศจะช่วยให้กระบวนการดังกล่าวง่ายขึ้น สะดวกขึ้นและรวดเร็วขึ้น รวมทั้งช่วยลดการใช้กระดาษ และส่งผลให้การชำระเงินทำได้สะดวกและรวดเร็วขึ้น ผลจากการนำเอาระบบอิเล็กทรอนิกส์มาใช้ในกระบวนการรักษาพยาบาลรวมทั้งการชำระค่ารักษาพยาบาลที่สามารถทำได้อย่างรวดเร็วบนเครือข่ายสารสนเทศ จะช่วยให้มีการลดค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลอย่างมาก
ตัวอย่างห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์เพื่อการแพทย์
การประยุกต์ใช้ E-Library เพื่อการบริหารภาครัฐที่ดี
โครงสร้างพื้นฐานสารสนเทศแห่งชาติจะเอื้ออำนวยให้เกิดระบบสารสนเทศภาครัฐที่ครอบคลุมทั่วประเทศ อันจะส่งผลถึงคุณภาพของการบริการประชาชนจะสามารถทำได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพมากขึ้น รวมทั้งจะทำให้ประชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูลข่าวสารภาครัฐอันจะส่งผลถึงการที่จะสามารถตรวจสอบการทำงานของหน่วยราชการให้มีความโปร่งใสและเป็นธรรม และด้วยโครงสร้างพื้นฐานสารสนเทศแห่งชาติจะส่งผลให้ระบบการสั่งการของภาครัฐสามารถกระทำได้ทันท่วงทีและมีประสิทธิภาพอันจะสามารถสนองตอบต่อความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคมและการเมืองที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วได้ทันท่วงที
ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์มีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมความรู้ให้แก่คนในสังคม โดยเฉพาะสังคมประชาธิปไตยที่ประชาชนมีสิทธิเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นและมีเสรีในการศึกษาหาความรู้ เช่น การศึกษาด้านกฏหมาย การบริหารประเทศ เป็นต้น ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์จึงเอื้อประโยชน์ต่อการบริหารงานของประเทศ
ตัวอย่างห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์เพื่อการบริหารภาครัฐที่ดี
จุดประสงค์
1. พัฒนาส่วนหนึ่งของห้องสมุดให้เป็นห้องสมุดดิจิตอล
2. ศึกษาสื่อสิ่งพิมพ์ที่ควรจะรักษา
3. จัดทำฐานข้อมูลเพื่อเผยแพร่ในเว็บไซต์ โดยคำนึงถึงความต้องการของผู้ใช้เป็นหลัก
4. สร้างแหล่งองค์ความรู้ให้เกิดขึ้นภายในและมุ่งนำสู่บุคคลภายนอก
5. สนับสนุนให้มีการเขียนตำราโดยคนไทยให้ได้มากที่สุด
6. ไม่จัดทำเพื่อธุรกิจ แต่เพื่อส่งเสริมด้านการศึกษา
วัตถุประสงค์
- เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของบรรณารักษ์ โดยช่วยให้งานที่บรรณารักษ์ทำเป็นประจำ มีความถูกต้องรวดเร็วมากยิ่งขึ้น
- เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการแก่ผู้ใช้ได้อย่างสะดวกรวดเร็ว
- เพื่อช่วยผู้บริหารห้องสมุดในการจัดการและบริหารงานห้องสมุด
- เพื่อประหยัดต้นทุนการปฏิบัติงานของห้องสมุดในระยะยาว
เป้าหมาย
- ช่วยยกระดับทักษะของบุคลากรผู้ปฏิบัติงาน
- ลดภาระงานที่มีปริมาณมากช่วยให้สามารถปฏิบัติงานได้อย่างรวดเร็ว
- ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการให้บริการ ทั้งด้านคุณภาพและปริมาณ
- เพิ่มประสิทธิภาพของระบบงานต่างๆ โดยจะช่วยในการจัดระบบการจัดเก็บสืบค้นและเผยแพร่ให้สะดวก รวดเร็ว
- ข้อมูลที่มีอยู่ในระบบจะทันสมัยอยู่เสมอ
ข้อดี
-
1. ประหยัดต้นทุนในการดำเนินการนั่นคือการประหยัดค่าทำอาร์ตเวิร์ค การจัดหน้าไปจนกระทั่งถึง ค่ากระดาษที่ต้องพิมพ์ออกมา
2. สามารถอยู่ทนทานได้เป็นระยะเวลานาน
3. ไม่ต้องสต็อคของไว้เป็นจำนวนมากๆ
4. สามารถเก็บข้อมูลได้จำนวนมากมาย
5. สามารถเพิ่มพูนลูกเล่นจากภาพมัลติมีเดีย และเสียง
ข้อเสีย
1. การอ่านที่ยุ่งยากต้องอ่านจากคอมพิวเตอร์ หรือ Palm
2. ต้องอาศัยระบบเครือข่าย
3. การละเมิดลิขสิทธิ์
4. ผู้ใช้จะต้องมีอุปกรณ์ เช่น คอมพิวเตอร์ อินเตอร์เนต
5. ผู้ใช้ต้องมีทักษะการใช้คอมพิวเตอร์
วิเคราะห์เหตุที่มี E-library เกิดขึ้น สอดคล้องกับสังสมปัจจุบัน
จะเห็นว่าปัจจุบันนี้โลกแคบไปมาก ความรู้เปลี่ยนแปลงเร็วมาก สังคมก็เป็นสังคมฐานความรู้ คนที่มีความรู้ดี มีความรู้ทันสมัยก็จะได้เปรียบ จะทำอะไรก็ต้องทำด้วยการอาศัยหลักวิชา ฉะนั้นการหาความรู้อยู่เสมอจึงเป็นเรื่องจำเป็น การรู้วิธีหาความรู้จึงเป็นเรื่องที่ต้องสอนให้กับนักเรียนทุกคน การสอนวิธีหาความรู้จึงเป็นเรื่องสำคัญกว่าการสอนความรู้สำหรับโลกอนาคต เพราะเนื้อหาสาระความรู้จะเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นใหม่ตลอดเวลา ฉะนั้นในการสอนจะต้องสอนให้รู้วิธีหาความรู้ สอนให้รักการศึกษาค้นคว้าหาความรู้ ฉะนั้นเครื่องมือในการหาความรู้ที่จำเป็นสำหรับเด็กก็ ได้แก่ ความรู้และทักษะในการใช้คอมพิวเตอร์เพื่อหาความรู้ นอกจากนั้นเวลาไปไหนก็มักจะต้องพบกับเทคโนโลยี ผู้ใหญ่หลายคนไม่รู้จะทำอย่างไร เพราะสังคมปัจจุบันเป็นสังคมกดปุ่มมากข้น คนใช้เทคโนโลยีไม่เป็นก็รู้สึกว่าจะดำรงชีวิตอยู่ในสังคมลำบาก เริ่มตั้งแต่การใช้โทรศัพท์จะต้องรู้ว่าสามารถใช้ประโยชน์อะไรได้บ้าง บางคนซื้อโทรศัพท์มาอย่างดีแต่ใช้ได้แค่โทรออกกับรับเท่านั้น เปิดรับข้อความ ส่งข้อความ บันทึกข้อความ หรืออื่น ๆ ทำไม่เป็นเลย ยิ่งถ้าไปต่างประเทศจะเห็นชัดว่าจะต้องใช้เทคโนโลยีสำหรับชีวิตประจำวันเป็น ขึ้นรถเมล์ รถใต้ดิน เข้าสวนสนุก และอะไร ๆ ก็ต้องเสียบการ์ด หยอดเหรียญทั้งนั้น คนไม่รู้ก็อยู่ลำบาก ฉะนั้นในการจัดการศึกษาเพื่อสังคมโลกอนาคตจะต้องสอนให้รู้วิธีหาความรู้ และมีความรู้ความสามารถในการใช้คอมพิวเตอร์
