“แล้ววันนี้คุณให้โอกาสตัวเองหรือยังที่จะรับฟังคนอื่น”

เรื่องเล็ก ๆ ความรู้..........ของเจ้าหน้าที่ ร.พ. กับ  อสม.

ความเป็นมา

                เริ่มจาก ผมนายอภิสิทธิ์   มานุจำ มารับงานสุขศึกษาและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพโรงพยาบาลจอมพระ เมื่อเดือน ตุลาคม 2552   แล้วจะทำอย่างไรเพราะงานสุขศึกษา ฯ นั้นเป็นงานที่เข้าไปเกี่ยวทุกกระบวนการตั้งแต่เกิดมา จนตาย ในโรงพยาบาลก็ทุกส่วนของหน่วยงาน ในชุมชน ทุกภาคส่วนต้องใช้ทั้งนั้น และคำตอบของสิ่งที่คาใจมานานก็มีคำตอบ คือในเดือน กุมภาพันธ์ 2553  โรงพยาบาลจอมพระได้จัดงานอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่องกระบวนการจัดการความรู้ (KM) โดยทั้ง คปสอ.จอมพระ เข้าร่วมงานครั้งนี้ โดยเชิญวิทยากรจากสสจ. สุรินทร์ คุณจุฑาทิพ    ต่อยอด และคุณอวยพร    พิศเพ็ง จาก สอ.เมืองแก โดย จัดเป็น 3 ช่วง ดังนี้

                ช่วงที่ 1                                 26 – 28 กุมภาพันธ์  2553

-                   การฝึกทักษะการใช้เครื่องมือ KM

-                   ความรู้พื้นฐาน             การทำแผน  แล้วนำไปปฏิบัติจริง 1 เดือน

ช่วงที่ 2                  3 เมษายน 2553

-                   ถอดบทเรียนที่ทำมา 1 เดือน นำเสนอ เติมเต็ม ทำต่อ อีก 1 เดือน

ช่วงที่ 3                  8 -9 พฤษภาคม 2553

-                   จัดตลาดนัด ถอดบทเรียน เติมเต็ม เขียนรายงาน

ช่วงการเรียนรู้กระบวนการจัดการความรู้นี้เองที่เกิดการปฏิบัติจริง ที่แบ่งเป็น หลายกลุ่มทั้ง คปสอ. ก็มีกลุ่มหนึ่ง ทำทีมพัฒนาศักยภาพ อสม. โดยการนำ ทีมสหวิชาชีพของโรงพยาบาลจอมพระ มี ทีม PCU        ทันตกรรม ห้องคลอด สุขศึกษา ฯ มาคุยในวงการเรียนรู้ว่า เราจะทำงาน    กับอสม. จะทำอย่างไร เราก็ประชุม แลกเปลี่ยนเรียนรู้กัน ด้วยการวิเคราะห์  อสม. แล้วนำกระบวนการกลุ่มมาใช้ คือกระบวนการที่มีคุณกิจ         คุณอำนวย คุณลิขิต มาใช้ แล้วกระบวนการฟังอย่างลึกซึ้ง ฟังด้วยใจ แล้วก็ได้งานของ อสม.

ผลการทำงาน เดือน มีนาคม – เมษายน 2553

  1. ประชุมทีมเจ้าหน้าที่ 12 ครั้ง (ทีมประกอบด้วย เจ้าหน้าที่ PCU ต.จอมพระ งานห้องคลอดงาสุขภาพจิต งานสุขศึกษา และฝ่ายทันตกรรม รวม 10 คน)
  2. ประชุมทีม อสม.มี เขตตำบลจอมพระ 11 หมู่บ้าน และเขตเทศบาลอีก 11 ชุมชน รวม 220 คน  9 ครั้ง ได้โครงการ 22 โครงการ
  3.  ทีม อสม.ดำเนินกิจกรรมตามแผนงานโครงการ 8 โครงการ (ร้อยละ 36 ของโครงการทั้งหมด) ที่เหลือวางแผนดำเนินการในช่วง เดือนพฤษภาคม 2553

เรายังทำต่อเนื่องมา เพราะ อสม. ยังรับค่าป่วยการอยู่ แต่ละเดือนเราจะมีเสียง หัวเราะ และ การนั่งคุยกันของ อสม. เขียนลงใน กระดาษฟลิปชาร์ทที่ทางเจ้าหน้าที่ได้เตรียมให้พร้อมปากกา และสีเทียน บางคนบอกว่า ดีใจที่ได้ระบายสี และได้นำเสนอให้เพื่อนฟัง คนที่ไม่เคยเป็นคุณอำนวยก็หัดเป็นโดยมีเจ้าหน้าที่คอยดู    ห่าง ๆ คุณลิขิตก็เขียนแผนที่ความคิด  mind map  ชาวบ้านเรียกว่า “ มายแม่ปิ้ง ” ยังมีคุณกิจที่คอยเล่าเรื่องที่ทำมาในชุมชนเดือนที่แล้วให้เพื่อนฟัง ทำไปแต่ละเรื่อง แต่ละเดือนติดตามผลกันไป  เป็นการเปิดช่องทางให้    อสม.ได้มาเจอกันแล้วนำสิ่งที่ตนเองทำในชุมชนเล่าให้เพื่อนฟัง และเพื่อนก็ตั้งใจฟังตามกระบวนการของเครื่องมือที่ใช้ สิ่งที่ได้คือการแก้ปัญหา บางชุมชนพบปัญหาการทำงานอย่างไร จะมีคำตอบนั้นจากชุมชนอื่นให้ชุมชนแรกนำไปทดลองใช้แล้วก็นำกลับมาเล่าให้เพื่อนฟังว่าได้ผลหรือไม่

จากสิ่งที่เล่ามา จะเห็นได้ว่าแค่เรามีเวที คุยแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เล่าโดยมีคนฟัง เราจะได้ ความรู้มากเลยและนำไปใช้ในชุมชนได้ เพราะว่าเป็นสิ่งที่เขาทำอยู่แล้วในชีวิตประจำวัน แค่นำมาจัดการให้เป็นระบบและก้าวเข้าสู่การเขียน” แผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์” ของชุมชนเพื่อชุมชนจริง ๆ

การเชื่อมต่อกระบวนการทำงาน จากโรงพยาบาลสู่ชุมชนนั้น ตอนนี้ ทางโรงพยาบาลจอมพระก็เตรียมเจ้าหน้าที่โดยวิธีการเช่นเดียวกันกับ อสม. คือการเปิดเวที แลกเปลี่ยนเรียนรู้ ก็มีทีมคอยรับหน้าที่ต่อคือเมื่อมีผู้ป่วยในชุมชน มาอยู่โรงพยาบาล ก็มีการแนะนำความรู้ การปฏิบัติตัว เช่นผู้ป่วยกลุ่ม ความดัน เบาหวาน เมื่อกลับบ้าน เราก็ส่งต่อกระบวนการนี้ต่อให้ PCU จอมพระ แล้ว PCU จอมพระก็ส่งต่อให้ ทีม อสม.ลงเยี่ยมต่อเพราะเราได้สร้างกระบวนการเรียนรู้ด้วยกันแล้ว สามารถส่งต่องานกันได้ ดังเช่น ชมรมสายใยรัก หมู่ที่ 5 ที่ทำสำเร็จมาแล้วได้รับคำชมจากการ ประเมิน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ HPH ชาวบ้านก็ชมว่า อสม.เปลี่ยนไปทำงานดีขึ้นสมกับที่ได้รับ เงิน 600 บาท ต่อเดือน  ความจริงแล้วชุมชน ประเทศ โลก เป็นของทุกคนไม่ใช่ของคนใดคนหนึ่งที่จะมาตัดสินว่าต้องทำอย่างนี้อย่างนั้น แต่เรามาร่วมกัน ให้เวทีแก่ทุกภาคส่วนช่วยกันสร้างสรรค์งานที่ดี ๆ แก่สังคม เราจะเห็นการพัฒนาที่ก้าวกระโดดอย่างแท้จริง เพราะการให้โอกาส คือคำตอบของโจทย์ ทุกอย่าง “แล้ววันนี้คุณให้โอกาสตัวเองหรือยังที่จะรับฟังคนอื่น”