การเพาะเห็ดสร้างงาน สร้างอาชีพ อาสาสมัครเกษตร

สร้างอาชีพ

เพาะเห็ด สร้างงาน สร้างชีวิตสู่ .. เศรษฐกิจพอเพียง

 

       มารู้จักเห็ด เป็นอาหารพื้นบ้าน ซึ่งมีมานานตั้งแต่สมัยโบราณ มักมีคำกล่าวติดปากชาวบ้านอยู่ทั่วไปอยู่เสมอ ๆ ว่า อุดม ไปด้วย  หมู เห็ด เป็ด ไก่  ย่อมแสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ ของเห็ด กับชีวิตและความเป็นอยู่ ของชาวไทยชนบทของเรา  เห็ด เป็นอาหารที่เกิดตามธรรมชาติ ในอดีตชาวชนบท มีอาชีพหลักในการประกอบอาชีพเกษตรกรรม และส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำนา หลังจากเกี่ยวข้าว เก็บผลผลิตเรียบร้อยแล้ว ส่วนที่เหลือจากการทำนา ก็คือฟางข้าว ซึ่งเราจะเก็บฟางเหล่านี้ ไว้เป็นอาหารสำหรับ โค กระบือ โดยกองฟางไว้รอบ ๆ บ้าน  เมื่อมีฝนตกมา เกิดความชื้น มีอาหารสมบูรณ์ ก็มักจะมีดอกเห็ดเกิดขึ้นมา รอบ ๆ กองฟาง และเมื่อนำมาประกอบอาหาร ก็จะมีรสชาติอร่อยมาก ชาวบ้านจึงมักเรียกกันติดปากกันว่า เห็ดฟาง  เป็นต้น 

สถานการณ์การเพาะเห็ด

         เห็ดเป็นอาหารประจำวันของมนุษย์ที่อุดมด้วยคุณค่าทางอาหาร  วิตามินและแร่ธาตุต่าง ๆ  ที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตและสร้างเสริมความแข็งแรงของร่างกาย    สามารถใช้ประโยชน์ในลักษณะเป็นพืชอาหาร  ยารักษาโรค  และอื่น  ๆ  แหล่งเพาะเห็ดของประเทศไทย  กระจายอยู่ทั่งทุกภาคของประเทศไทย ใน ปี  2548  คาดว่ามีปริมาณผลผลิตประมาณ  120,000  ล้านตัน  ใช้เพื่อการบริโภคภายในประเทศประมาณร้อยละ  97  มูลค่าส่งออกผลผลิตสด  กระป๋องและแช่แข็ง  จำนวน  247.2  ล้านบาท   ปัจจุบันเกษตรกรหันมาเพาะเห็ดมากขึ้น   เนื่องจากอายุสั้น   ลงทุนน้อย   ใช้พื้นที่น้อย   สามารถผลิตหมุนเวียนต่อเนื่องกันได้ตลอดปี

การเพาะเห็ด มี 4 ขั้นตอน
1. การผลิตเชื้อวุ้น
2. การผลิตเชื้อข้าวฟ่าง
3. การผลิตก้อนเชื้อเห็ด
4. การผลิตดอกเห็ด

หากคิดจะเริ่มเพาะเห็ด อาจจะทำเพียงอย่างเดียวหรือหลายอย่างก็ได้ แล้วแต่สถานที่ และกำลังทรัพย์ การผลิตเชื้อวุ้นและข้าวฟ่างมีขั้นตอนมาก และต้องอาศัยความรู้ ความชำนาญ และละเอียดมาก ในที่นี้จะขอให้สูตรการทำก้อนเชื้อเห็ด ดังนี้

ส่วนผสมการผลิต

1. ขี้เลื่อยไม้เนื้ออ่อน 100 กก. (ไม้ขนุน, ฉำฉา, มะม่วง, ยางพารา, กระถิน มะขามเทศ ฯลฯ)
2. รำละเอียด 1 กก.                   3. ปูนขาว 1 กก.
4. ดีเกลือ 0.3 กก.                     5. ภูไมท์ซัลเฟต 1 กก.
6. ยิปซั่ม 0.5 กก.                     7. EM ขยาย 6 ลิตร

อุปกรณ์ที่ใช้

1. ถุงพลาสติกทนร้อน ขนาด 7X11 นิ้ว                       2. ปลอกรัดคอถุง
3. ยางรัดคอถุง                                                             4. หม้อนึ่ง

วิธีทำ

  1. นำขี้เลื่อยไม้เนื้ออ่อน มากองไว้กับพื้น โรยรำละเอียดลงบนกองขี้เลื่อย
  2. นำปูนขาว ดีเกลือ ภูไมท์ ยิปซั่ม โรยลงบนรำอีกชั้น
  3. ผสมวัสดุทุกอย่างเข้าด้วยกัน นำ EM ขยายผสมน้ำ 500 เท่า รดลงบนกองวัสดุให้ได้ความชื้น 50%
  4. นำผ้าพลาสติกมาคลุมปิดวัสดุหมักไว้ 1 วัน
  5. เปิดพลาสติกออก กลับกองขี้เลื่อย แล้วบรรจุใส่ถุงพลาสติก 700-800 กรัมต่อถุง อัดให้แน่น
  6. สวมปอกคอและใช้ยางรัดไว้ปิดจุกด้วยสำลี และกระดาษหนังสือพิมพ์
  7. นำก้อนเชื้อเห็ดที่บรรจุเรียบร้อยไปนึ่งฆ่าเชื้อในเตานึ่งที่อุณหภูมิ 100 องศาเซลเซียส นาน 3 ชั่วโมง
  8. เมื่อครบกำหนด 3 ชั่วโมง ดับไฟปล่อยให้เห็ดเย็นตัวลง จึงนำออกจากหม้อนึ่ง
  9. นำก้อนไปพักไว้ในห้องเตรียมหยอดเชื้อ (ในที่ที่สะอาด ลมสงบ)

การหยอดเชื้อเห็ด

  1. เลือกเชื้อที่เส้นใยเห็ดเพิ่งเจริญเต็มทั่วทุกเมล็ด ใช้ขวดกระแทกเบาๆ กับไม้หรือพื้นให้เมล็ดข้าวฟ่าง ตกร่วนออกจากกัน
  2. นำเชื้อที่เขย่าร่วนดีแล้วมาเปิดปากขวดลนไฟฆ่าเชื้อที่ปากขวดอีกมือเปิดปาก
  3. หยอดเมล็ดข้าวฟ่างลงไป 10-20 เม็ด แล้วปิดจุกสำลีที่ปากถุงไว้เหมือนเดิม และหยอดต่อเรื่อยไปจนกว่าจะหมด โดยไม่ต้องปิด-เปิดปากขวดเชื้อข้าวฟ่างอีก
  4. นำก้อนเชื้อเห็ด ไปพักไว้ในโรงบ่ม โดยวางตั้งบนชั้นในเรือนบ่มเชื้อ วางแนวตั้งหรือแนวนอนก็ได้ เห็ดนางฟ้าจะใช้ระยะเวลาบ่มประมาณ 25-30 วัน ก้อนเชื้อเห็ดจะใช้ได้ดี เมื่อเส้นใยเต็มถุงหรือเกือบเต็มถุง

การเปิดดอกเห็ด

    หลังจากที่เส้นใยของก้อนเห็ดเจริญเต็มที่ การเปิดถุงดอกให้ดึงจุกสำลีออกจากปากถุงเห็ด ใช้ด้ามช้อนแคะเมล็ดข้าวบริเวณปากถุงออกให้หมด ห้ามรดน้ำจนกว่าเห็ดจะเริ่มออกดอกจึงเริ่มรดน้ำได้

การดูแล

1. รดน้ำวันละ 2 ครั้ง รดเป็นฝอย ห้ามรดเข้าไปในปากถุงเห็ด
2. ฉีด EM ผสมน้ำ 1:1000 วันละ 1 ครั้ง เช้าหรือบ่ายก็ได้

การป้องกันแมลงและโรค

ใช้ EM5 ผสมน้ำ 500 เท่า ฉีดพ่นให้ทั่วบริเวณในและนอกโรงเรือนทุกวันช่วงเย็น

การเก็บดอกเห็ด

  1. ควรเก็บดอกที่โตเต็มที่ สังเกตจากหมวกของดอกเห็ดมีลักษณะบานเต็มที่ เก็บแต่เช้ามืด
  2. วิธีการเก็บให้จับบริเวณโคนเห็ดดึงเข้าหาตัวคนเก็บ แล้วโยกไปมา เมื่อเก็บดอกแล้วควรทำความสะอาดปากถุงอีกครั้ง เพื่อไม่ให้เป็นที่สะสมของเชื้อโรค
  3. อีกประมาณ 14-20 วัน ดอกเห็ดจะเริ่มออกอีกครั้ง เชื้อเห็ดจะมีอายุประมาณ 4-5 เดือน ให้ทยอยเปิดดอกเห็ดเป็นรุ่นๆไป

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน sangob-yosmul



ความเห็น (0)