ท่าแพ เป็นอำเภอหนึ่งของสตูล

Sharing the Care เป็นคำขวัญของวัน Palliative Care โลก ๙​ ตุลาคม ๒๕๕๓ ปีนี้ ซึ่งมุ่งเน้น การมีส่วนร่วมของบุคลากรสุขภาพ ครอบครัว ชุมชนในการดูแลคนไข้ระยะสุดท้าย

Sharing the Care ผมเห็นภาพนี้ชัดเจนกว่าการอยู่ในโรงเรียนแพทย์ เมื่อได้รับเชิญเป็นวิทยากรในโครงการสานสายใยสู่ครอบครัวกับการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย ของโรงพยาบาลท่าแพ จ. สตูล ที่มีลูกศิษย์ผม นพ. ฮัสมี นุ้ยเด็น เป็นผู้อำนวยการ และมีคุณศุภวรรณ ฤทธิศักดิ์ เป็นเลขานุการโครงการ

ผมกับพี่พยาบาล..คุณกานดาวศรี ตุลาธรรมกิจ ตอบตกลงไปเป็นวิทยากรทันที เพราะอยากไปติดตามงานของตัวเองหลังจากเคยไปเป็นวิทยากรที่รพ.นี้มาเมื่อปี ๒๕๔๗  แต่ตอบปฏฺิเสธที่จะบรรยายทั้งวันเหมือนเดิม เพราะไม่คิดว่าการบรรยายให้เกิดเพียงแรงบันดาลใจ จะขยับอะไรได้มาก

ผมบรรยายกับพี่กานดาวศรีใช้เวลารวมกันประมาณชั่วโมงกว่า ส่วนที่เหลือผมขอให้เป็นการพูดคุยกันในกลุ่มย่อย เพราะทางโรงพยาบาลสามารถประสานงานดึงคนทำงานตัวจริงเสียงจริงที่อยู่ในชุมชนมาร่วมงานได้กว่า  ๘๐ คน ซึ่งก็คือ เจ้าหน้าที่สหวิชาชีพของโรงพยาบาล เจ้าหน้าที่อนามัย อาสาสมัครสาธารณสุขหมู่บ้าน (อสม.) เจ้าหน้าที่หน่วยกู้ภัย ผู้นำทางศาสนาทั้งมุสลิมและพุทธ

ประเด็นที่ผมขอให้แต่ละกลุ่มซึ่งแบ่งตามแต่ละตำบล พูดคุยกันมี ๓ ข้อ คือ

๑. ถ้าจะทำให้เกิดการดูแลคนไข้ระยะสุดท้ายที่บ้าน คิดว่าจะมีปัญหาอุปสรรคอะไรบ้าง

๒. ตนเองจะดำเนินการแก้ปัญหาในข้อ ๑ อย่างไรบ้าง จะเข้ามามีส่วนร่วมอย่างไรบ้าง

๓. จากข้อ ๒ ต้องการการสนับสนุนเรื่องอะไร จากหน่วยงานใดบ้าง

ดูบรรยายกาศตอนแบ่งกลุ่มตามตำบลนะครับ

ตำบลท่าแพ มากันมากที่สุด อบอุ่นที่สุด

 

ตำบลสาคร อยู่ไกลสุด แต่มีหน่วยกู้ชีพมาด้วย

 

ตำบลแประ กลุ่มเล็กหน่อย แต่ได้ข้อเสนอดีๆมาก

 

 

ผมอยากนำข้อสรุปของการพูดคุย เท่าที่ผมจำได้มาบันทึกไว้ที่นี่ ส่วนรายละเอียดทางรพ.คงจะส่งมาภายหลัง

๑. คนไข้ที่บ้านขาดคนดูแล

การแก้ปัญหา

  • ต.ท่าแพ กลุ่มอสม. เสนอตัว จะหมุนเวียนจัดเวรกันไปดูแล
  • ต.แประ บอกว่า จะใช้วิธี จิตอาสา ที่ไม่ใช่ อสม.​ เพราะทำโครงการอยู่แล้ว
  • ต.สาคร บอกว่า ใช้ครอบครัวและเพื่อนบ้านก็ได้ เพราะของที่นั่น อยู่กันแบบเครือญาติ

การสนับสนุน

  • แต่ทุกที่ต้องการการสนับสนุนสำคัญเหมือนกัน คือ มีที่ปรึกษา คือ ระบบให้คำปรึกษา ๒๔ ชม.​ ซึ่งทางโรงพยาบาลมีโครงการอยู่แล้ว
  • งบปะมาณสนับสนุนจากอบต.

๒. คนไข้ไม่มีเงินค่าใช้จ่ายในการดูแลที่บ้าน ค่าเดินทางไปรพ.

การแก้ปัญหา

  • จัดระดมทุนทั้งในรูปแบบกองทุนหมู่บ้าน กองทุนมัสยิด การเลี้ยงน้ำชา
  • ประเพณีชุมชนเข้ามาช่วยเจ้าภาพจัดการและรับผิดชอบค่าอาหารตลอด ๓ วันในระหว่างพิธีกรรมช่วงเสียชีวิต โดยครอบครัวคนไข้ไม่ต้องกังวลเรื่องนี้เลย
  • ต.สาคร มีรถฉุกเฉินประจำตำบล เพราะอยู่ไกล ส่วนที่อื่นใช้วิธีตามรถโรงพยาบาล หรือวานเพื่อนบ้าน

การสนับสนุน

  • งบปะมาณสนับสนุนจากอบต.

๓. อสม. เจ้าหน้าทึ่และบุคลากรขาดความรู้ ทักษะ

การแก้ปัญหา

  • สอบถามปรึกษาผู้รู้
  • เข้าอบรมต่างๆเป็นประจำ แต่มีความเห็นว่า การอบรมบางเรื่องถ้าไม่ได้ใช้ก็จะลืมหมด ถ้าใช้วิธี เมื่อมีปัญหา มีคนให้คำแนะนำไปเป็นเรื่องๆน่าจะดีกว่า

การสนับสนุน

  • การจัดอบรมและระบบพี่เลี้ยงให้คำปรึกษาจากรพ.
  • รพ.ใหญ่ มื่อส่งตัวคนไข้กลับบ้าน ควรแจ้งรพ.ท่าแพให้ส่งบุคลากรตามไปรับช่วงดูแลที่บ้านต่อ เพื่อแนะนำเรื่องอุปกรณ์ที่ติดตัวมา หรือให้ยาบรรเทาอาการต่อเนื่อง ไม่จำเป็นต้องให้รถมาแวะที่รพ.ท่าแพก่อน

๔. ขาดยาแก้ปวด ขาดอุปกรณ์ เช่น ถังออกซิเจน

การแก้ปัญหา

  • ต้องไปรับยาถึงรพ.จังหวัด รพ.หาดใหญ่ รพ. มอ.
  • ซื้อหามาใช้เอง

การสนับสนุน

  • มียาแก้ปวดชนิดรับประทานในรพ.
  • จัดหาถังออกซิเจน ซึ่งต้องดูปริมาณการใช้ก่อน

๕. คนไข้เมื่อมีปัญหาหนักต้องกลับไปมารพ. ต้องเสียเวลารอนาน

การแก้ปัญหา

  • ต.สาคร ใช้บริการรถฉุกเฉินและนำส่งห้องฉุกเฉินเลย แทนการไปรอที่่ห้องตรวจคนไข้นอก

การสนับสนุน

  • ควรมีสมุดบันทึกประจำตัว หรือ บันทึกรายละเอียดสภาพของคนไข้ การใช้ยาต่างๆ จากรพ.ที่ส่งคนไข้กลับบ้าน เมื่อไปถึงรพ.อื่นจะได้ให้การรักษาได้รวดเร็วขึ้น

๖. คนไข้ที่ต้องการกลับไปเสียชีวิตที่บ้าน แพทย์ปิดบังอาการหรือบอกช้า มีเวลาประกอบพิธีกรรมที่บ้านน้อย

การแก้ปัญหา

  • ผู้นำทางศาสนาไปอ่านพระคัมภีร์ให้ถึงบ้าน
  • รพ.ท่าแพมีผู้นำทางศาสนาเข้าเยี่ยมคนไข้ทุกเดือน

การสนับสนุน

  • แพทย์ควรแจ้งให้คนไข้และญาติทราบเร็วขึ้น เพื่อให้คนไข้ได้มีโอกาสกลับไปประกอบกิจทางศาสนาที่บ้านได้นานขึ้น

หลังจากนี้ทางโรงพยาบาลจะเลือกทำโครงการเพื่อแก้ปัญหาข้างต้น โดยบางเรื่องสามารถทำแบบบูรณาการไปหลายประเด็นโครงการเดียวตามนโยบาลของผอ. บางเรื่องเช่น การดูแลด้ายจิตวิญญาณก็ไม่ต้องลงทุน สามารถดำเนินการต่อเนื่องได้เลย

ผมมีสัญญาใจกับรพ.ท่าแพว่าจะช่วยกันไปดำเนินการเรื่องนี้ให้ต่อเนื่อง จริงจัง