ถือเป็นโอกาสดีสำหรับนิสิตหลักสูตรวิจัยและพัฒนาการเกษตรที่ได้มีโอกาสรับฟังการบรรยายและเล่าถึงประสบการณ์ดี ๆ ที่มีคุณค่าจากท่านอาจารย์จรัญ จันทลักขณา อาจารย์ได้บรรยายเกี่ยวกับระบบปศุสัตว์ของคนในชนบท โดยในช่วงแรกอาจารย์ได้ให้ดูภาพมีทั้งภาพจากที่กำแพงแสน และภาพอื่น ๆ จากในและต่างประเทศที่อาจารย์ได้เคยไปทำงานมา บางภาพเป็นภาพจากในอดีต ในภาพมีความหมายมากมาย แสดงให้เห็นถึงความหลากหลายของระบบ ความสัมพันธ์ของคน สัตว์ พืช ต้นไม้ วิถีชีวิตของคนในชนบทที่มีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กับธรรมชาติรอบตัว และพึ่งตนเองได้ คนมีความผูกพันกับสัตว์ วัว ควาย เป็นสัตว์ที่มีประโยชน์มากมาย เป็นระบบเงินฝากของชาวบ้านเวลาต้องการเงินก้อนใหญ่ หมู ไก่ ก็เช่นกัน การเกษตรเป็นเรื่องที่สำคัญ ประเทศไทยไม่สามารถหนีเรื่องการเกษตรได้ และระบบปศุสัตว์เป็นส่วนหนึ่งของระบบเกษตรกรรม จึงมีความสำคัญมากเช่นกัน ประโยชน์จากสัตว์ที่อาจารย์ได้ยกตัวอย่างให้เห็นมีมากมายหลายประการมาก คือ

  1. Companion                            8.   Soil fertility
  2. Foods                                   9.   Use of crop residues                       
  3. Draught power/Transport       10.  Sustainability of farming system
  4. Recreation                            11.  Gender role
  5. Cultural/Religious needs         12.  Old age
  6. Food security                        13.  Community spirit
  7. Savings                                14.  By-products

     สำหรับในการอนุรักษ์หรือรักษาไว้นั้นมีอยู่ด้วยกัน 2 วิธี คือ In situ คือ ให้อยู่เหมือนเดิม ชาวบ้านเลี้ยงไว้ ให้อยู่กับชาวบ้าน และ Ex situ ให้อยู่นอกถิ่น อาจนำมาเลี้ยงในสถานี/หน่วยงาน ซึ่งการอนุรักษ์ไว้ให้อยู่กับชาวบ้านน่าจะดี แต่ต้องดูแลในเรื่องของโรคสัตว์ให้ดี แต่ตอนนี้สัตว์ที่อยู่กับชาวบ้านน้อยลงไปเรื่อย ๆ สัตว์ท้องถิ่นบางชนิดอาจไม่มีให้เห็นแล้วหรือ แม้แต่วัวควาย คิดว่าก็คงมีคนจำนวนไม่น้อยที่ไม่เคยเห็นตัวจริงของมัน ส่วนในอนาคตถ้ายังไม่รีบอนุรักษ์ไว้ตั้งแต่ตอนนี้ คงอาจเห็นแค่ในรูปภาพเป็นแน่

ในตอนท้ายอาจารย์ได้ฝากเคล็ดลับความสำเร็จไว้ให้ 2 ประการว่า

“จงอดทน และทำต่อไป” ทำดีต่อไป อย่ายอมแพ้ อย่าหยุดทำ

“อย่าให้คำพูดพร่อย ๆ ราคาถูกของคนอื่น มามีผลราคาแพงต่อชีวิตเรา”