เมื่อวันที่ 8 ได้ศึกเรียนรู้เรื่องระบบการเกษตร และทางเลือกในการพัฒนาจากท่านอาจารย์ทิพวัลย์ ได้เรียนรู้ศัพท์คำว่า “Agrarian system” ซึ่งจะใช้การมากแถบทางยุโรปซึ่งจะหมายโดยรวมเรื่องระบบสังคมเกษตร ชุมชนเกษตร และระบบเกษตรกรรม ซึ่งแนวคิดคิดนี้จะประกอบไปด้วย ระบบนิเวศเกษตร ระบบการผลิตทางการเกษตร ซึ่งรวมทั้งการปลูกพืช เลี้ยงสัตว์ และระบบเศรษฐกิจ สังคม การเมือง ในแนวทางการพัฒนาการเกษตรแล้วนั้นสิ่งเหล่านี้ควรจะมาด้วยกัน และควรจะมีความพร้อมทั้งระบบจึงจะเข้าใจระบบได้และสามารถแก้ไขได้เมื่อเกิดปัญหา ในบ้านเราแล้วความเข้าใจในจุดนี้ค่อนข้างน้อย หรือไม่มีความเข้า คือการสอนไม่ไปด้วยกันดังนั้นเป็นผลให้กรอบของความคิดไม่ครบตามที่ควรจะมีทำให้ขาดความเข้าใจทั้งระบบไปดังนั้นการพัฒนาจึงเป็นไปน้อยมาก โดยเฉพาะสถาบันด้านความรู้ความคิดที่เป็นแหล่งเผยแพร่ความรู้ความคิดทั้งทางด้านกรรมวิธีการผลิตโดยตรง และด้านอื่นๆที่มีผลต่อวิถีทางเกษตร ซึ่งได้แก่ ระบบการบริหาร การเมือง ศาสนา ความเชื่อ ถ้าเราได้ศึกษากลไกของข้อนี้แล้วจะทำให้เข้าใจสิ่งต่างในสังคมเกษตรกรรมได้เพิ่มขึ้น
ความแตกต่างของระบบการผลิตทางการเกษตรสามารถที่จะสืบทราบได้จากประวัติศาสตร์ของชุมชนนั้นๆว่ามีการพัฒนาอย่างไร ผลที่เกิดขึ้นของการเกษตรในแต่ละชุมชนเป็นผลต่อเนื่องที่มีการเปลี่ยนแปลงขึ้นในช่วงเวลาต่างๆของชุมชนนั้นเพื่อให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมทางนิเวศวิทยา และเงื่อนไขทางเศรษฐกิจ และสังคม ตลอดจนภาวะความจำเป็นของชุมชนในช่วงเวลานั้นๆ ซึ่งเป็นผลให้เกิดความแตกต่างของเกษตรกรเองทั้งทางด้าน นิเวศการเกษตร และสังคมเกษตรสิ่งเหล่านี้จะทำให้สามรถวิเคราะห์ระบบสังคมเกษตรของชุมชนนั้นได้ก็จะสามารถทำให้เราสามารถจำแนกประเภทของเกษตรกรได้
ถ้าสามารถที่จะเข้าใจสิ่งเหล่านี้ได้ว่าเกี่ยวข้องกันอย่างไรจะทำให้สามารถที่จะวางแผนเพื่อการวิจัยและพัฒนาได้อย่างมีระบบมากขึ้น เมื่อสามารถที่จะนำไปใช้ได้ในชุมชนจริงประโยชน์ก็จะเกิดขึ้นอย่างมากต่อสังคมนั้นๆ
