ความหมายของการเรียนบนเว็บแบบผสมผสาน

ความหมายของการเรียนบนเว็บแบบผสมผสาน

 

นักเทคโนโลยีทางการศึกษา  นักวิชาการ  นักออกแบบระบบการเรียนการสอน

หลายท่าน ได้ให้ความหมายของการเรียนบนเว็บแบบผสมผสานไว้หลายแนวคิด  ดังนี้

Driscoll (2002)  ได้แบ่งแนวคิดของการเรียนบนเว็บแบบผสมผสานไว้  4  แนวคิดด้วยกัน  ได้แก่

1.  แนวคิดผสมผสานเทคโนโลยีการเรียนการสอนบนเว็บ (web-based technology) กับการเรียนในชั้นเรียนแบบดั้งเดิม  เพื่อให้บรรลุเป้าหมายของการจัดการศึกษา

Driscoll  (2002)  ให้นิยามของการเรียนการสอนบนเว็บแบบผสมผสาน  ว่าเป็นการรวมหรือผสมเทคโนโลยีของเว็บ (web-based technology) กับการเรียนในชั้นเรียนแบบดั้งเดิม เช่น  การเรียนในห้องเรียนเสมือนแบบสด (live virtual classroom)  การเรียนด้วยตนเอง  (self-paced instruction)  การเรียนรู้ร่วมกัน (collaborative learning)  วิดีโอสตรีมมิ่ง (streaming video)  เสียง  และข้อความ  เป็นต้น  เพื่อให้บรรลุตามเป้าหมายของการจัดการศึกษา ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดของ  Singh (2003)  ที่ให้นิยามของการเรียนบนเว็บแบบผสมผสานไว้ว่า  เป็นเรียนโดยใช้การผสมผสานวิธีสอนที่หลากหลายเข้าด้วยกันเพื่อให้ผู้เรียนเกิดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงสุด

จากที่กล่าวมาข้างต้นสามารถสรุปความหมายของการเรียนบนเว็บแบบผสมผสาน  ตามแนวคิดการผสมผสานเทคโนโลยีการเรียนการสอนบนเว็บได้ว่า  เป็นการรวมวิธีการสอนหลากหลายวิธีและรูปแบบการส่งสารที่แตกต่างกันโดยไม่คำนึงถึงการใช้เทคโนโลยี  เพื่อตอบสนองความแตกต่างระหว่างบุคคลของผู้เรียน  เพื่อให้ผู้เรียนที่มีความสามารถแตกต่างกันสามารถเรียนรู้ได้อย่างเท่าเทียมกันและเต็มตามศักยภาพของผู้เรียนแต่ละคน

2.  แนวคิดการผสมผสานวิธีสอนที่หลากหลายเข้าด้วยกัน

Driscoll (2002)  ให้นิยามของการเรียนบนเว็บแบบผสมผสาน  ว่าเป็นการผสมผสานวิธีสอนที่หลากหลายเข้าด้วยกัน  เช่น  แนวคิดสร้างสรรค์นิยม (constructivism)  แนวคิดพฤติกรรมนิยม (behaviorism) และแนวคิดพุทธินิยม (cognitivism)  เพื่อให้ได้ผลลัพธ์จากการเรียนที่ดีที่สุด  ซึ่งอาจใช้หรือไม่ใช้เทคโนโลยีเทคโนโลยีการสอน (instructional technology) ก็ได้  ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดของ  Bonk and Graham (2004)  ที่กล่าวว่าการเรียนบนเว็บแบบผสมผสานเป็นการผสมผสานระบบการเรียน (learning systems) ที่หลากหลายเข้าด้วยกันเพื่อเป็นการแก้ปัญหาที่หลากหลายในการเรียน

จากที่กล่าวมาข้างต้นสามารถสรุปความหมายของการเรียนบนเว็บแบบผสมผสานตามแนวคิดการผสมผสานวิธีสอนที่หลากหลายเข้าด้วยกันได้ว่า   การเรียนบนเว็บแบบผสมผสาน  เป็นการรวมทฤษฎีการสอน (mixing theories of learning)  เข้าด้วยกัน  รวมเอาหลักการ  แนวคิด  วิธีการของทฤษฎีพฤติกรรมนิยม  ทฤษฎีพุทธินิยม  และทฤษฎีสร้างสรรค์นิยม  โดยการใช้ทฤษฎีการสอนที่หลากหลายเพื่อตอบสนองความแตกต่างระหว่างบุคคลของผู้เรียน  ให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ได้อย่างเท่าเทียมกัน ตามศักยภาพที่ตนเองมีอยู่

 

3.  การผสมผสานเทคโนโลยีการเรียนการสอนทุกรูปแบบกับการเรียนการสอนในชั้นเรียนแบบดั้งเดิมที่มีการเผชิญหน้าระหว่างผู้เรียนกับผู้สอน  ซึ่งเป็นมุมมองที่มีผู้ยอมรับกันอย่างแพร่หลายมากที่สุด

Smith  (2001) ให้นิยามของการเรียนบนเว็บแบบผสมผสาน  ว่าเป็นการจัดการเรียนการสอนทางไกลโดยใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัย  เช่น  โทรทัศน์  อินเทอร์เน็ต  ข้อความเสียง (voice mail)  และการประชุมทางโทรศัพท์  เป็นต้น  ผสมผสานกับจัดการศึกษาแบบดั้งเดิม (traditional education)  ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดของ  Coil and Moonen  (2001)  ที่กล่าวว่าการเรียนบนเว็บแบบผสมผสาน  เป็นการผสมผสานระหว่างการเรียนแบบเผชิญหน้ากับการเรียนแบบออนไลน์เข้าด้วยกัน  ซึ่งมีทั้งส่วนประกอบที่เป็นการเรียนในห้องเรียนและการเรียนแบบออนไลน์   โดยใช้จุดเด่นของการเรียนแบบออนไลน์เติมเต็มช่องว่างของการเรียนในห้องเรียน  และสอดคล้องกับแนวคิดของ  Driscoll (2002)  ให้นิยามของการเรียนบนเว็บแบบผสมผสาน  ว่าเป็นการผสมผสานเทคโนโลยีเทคโนโลยีการสอนในทุกรูปแบบ  เช่น  วีดิทัศน์   ซีดีรอม  การเรียนการสอนบนเว็บ  ภาพยนตร์  เข้ากับการเรียนแบบเผชิญหน้า (face-to-face) ระหว่างผู้เรียนกับผู้สอน

Garnham and Kaleta  (2002)  กล่าวว่าการเรียนบนเว็บแบบผสมผสานเป็นการเรียนที่ดีที่สุดเนื่องจากเป็นผสมผสานการจัดการเรียนการสอนโดยการเลือกใช้คุณลักษณะที่ดีที่สุดของการสอนในห้องเรียนและคุณลักษณะที่ดีที่สุดของการสอนออนไลน์เข้าด้วยกัน  เพื่อให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ได้อย่างอิสระ  ทำให้เกิดการเรียนที่กระฉับกระเฉง (active learning)  สามารถพัฒนาผู้เรียนให้เป็นผู้ที่มีความกระฉับกระเฉงในการเรียน  (active learner)  และสามารถลดเวลาในการเข้าชั้นเรียนได้  ซึ่งสอดคล้องกับงานวิจัยของ  Rovai and Jordan  (2004)  ที่พบว่า  การเรียนบนเว็บแบบผสมผสานทำให้ผู้เรียนมีจิตสำนึกต่อการมีส่วนร่วมในชุมชนการเรียน  (sense of community)  มากกว่าการเรียนในสภาพแวดล้อมของห้องเรียนปกติ  และการเรียนแบบออนไลน์เพียงอย่างเดียว (fully online)

Voos  (2003) ให้นิยามของการเรียนบนเว็บแบบผสมผสานว่า  เป็นการผสมผสานการเรียนแบบเผชิญหน้ากับการเรียนโดยใช้สื่อออนไลน์เข้าด้วยกัน  ซึ่งเป็นรูปแบบการเรียนการสอนที่ช่วยให้ประหยัดเวลาและลดการใช้ทรัพยากรได้ 

Thorne (2003)  กล่าวว่าการเรียนบนเว็บแบบผสมผสานว่าเป็นแนวทางในการปรับปรุงการเรียนรู้ที่ท้าทายและพัฒนาความต้องการส่วนบุคคล  โดยการเรียนบนเว็บแบบผสมผสานเป็นการรวมนวัตกรรมและความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีเข้าด้วยกัน  โดยเน้นการมีปฏิสัมพันธ์ทั้งจากการเรียนแบบออนไลน์และการมีส่วนร่วมในการเรียนแบบดั้งเดิม  การเรียนบนเว็บแบบผสมผสานสามารถส่วนสนับสนุนและช่วยทำให้ผู้เรียนการเรียนรู้ได้ดีขึ้น  โดยการติดต่อแบบส่วนตัวกับผู้สอน

Harriman (2004) ให้นิยามของการเรียนบนเว็บแบบผสมผสานเป็นการผสมผสานว่า  เป็นการผสมผสานระหว่างการเรียนการสอนออนไลน์และการเรียนแบบเผชิญหน้า  โดยมีเป้าหมายเพื่อให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ได้อย่างเต็มตามศักยภาพและบรรลุเป้าหมายของการเรียน  ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดของ  Rochester Institute (2004)  ที่กล่าวว่า  การเรียนบนเว็บแบบผสมผสาน  เป็นการผสมผสานการเรียนและการสอนในห้องเรียนเข้ากับการเรียนและการสอนออนไลน์  ซึ่งถือว่าเป็นรูปแบบวิธีการเรียนและการสอนที่ดีที่สุดในปัจจุบัน  ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดของ  New South Wales Department of Education and Training  (2005)  ที่ให้นิยามของการเรียนบนเว็บแบบผสมผสานว่า  เป็นการผสมผสานกระบวนการเรียนการสอนแบบออนไลน์กับกระบวนการเรียนการสอนแบบเผชิญหน้าเข้าด้วยกัน  ซึ่งสอดคล้องกับ e-Learning Center  (2005)  ที่กล่าวว่าการเรียนบนเว็บแบบผสมผสาน  เป็นการผสมผสานระหว่างการเรียนแบบเผชิญหน้า  การเรียนบนเว็บแบบสด (live e-Learning)  และการเรียนด้วยตนเองบนเว็บ (self-paced learning)  เข้าด้วยกัน 

Australian National Training Authority’s  (2003)  ที่กล่าวว่าการเรียนบนเว็บแบบผสมผสานถือว่าเป็นการเรียนที่ยืดหยุ่นสำหรับผู้เรียนทุกคน  เนื่องจากเป็นการผสมผสานการเรียนผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ (e-Learning)  เข้ากับการเรียนในชั้นเรียนแบบดังเดิม  โดยใช้หลักการจัดการเรียนการสอนแบบยืดหยุ่นสำหรับการเรียนในรูปแบบที่แตกต่างกัน 

จากแนวคิดที่กล่าวมาข้างต้นสามารถสรุปความหมายของการจัดการเรียนบนเว็บแบบผสมผสานตามแนวคิดการผสมผสานเทคโนโลยีการเรียนการสอนทุกรูปแบบกับการเรียนการสอนในชั้นเรียนแบบดั้งเดิมที่มีการเผชิญหน้าระหว่างผู้เรียนกับผู้สอนได้ว่า  การเรียนบนเว็บแบบผสมผสานเป็นการบูรณาการการเรียนออนไลน์ผ่านระบบเครือข่ายและการเรียนในห้องเรียนแบบดั้งเดิมที่มีการเรียนแบบเชิญหน้าเข้าด้วยกัน  โดยใช้สิ่งอำนวยผ่านระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ตเป็นสื่อ  ช่องทาง และเครื่องมือ  ในบริบทของสภาพแวดล้อมในการเรียนออนไลน์ผ่านระบบเครือข่าย  (online learning environment)  เพื่อสนับสนุนการจัดการเรียนการสอน  โดยเน้นการมีปฏิสัมพันธ์จากการเรียนออนไลน์ผ่านระบบเครือข่ายและการมีส่วนร่วมในการเรียนแบบดั้งเดิม   เพื่อพัฒนาให้เกิดการเรียนรู้ที่ท้าทายและตอบสนองต่อความต้องการส่วนบุคคลของผู้เรียน  ทำให้ผู้เรียนพัฒนาความสามารถในการเรียนรู้ของตนเองได้ดีขึ้น

 

4.  แนวคิดการผสมผสานเทคโนโลยีการเรียนการสอนกับการทำงานจริง 

Driscoll (2002)  ให้นิยามของการเรียนแบบผสมผสาน  ว่าเป็นการผสมผสานเทคโนโลยีการเรียนการสอนกับการทำงานจริง  ซึ่งสอดคล้องกับ  Bersin  (2003)  ที่กล่าวว่าการเรียนแบบผสมผสานเป็นส่วนหนึ่งของการฝึกอบรมในองค์กร  เป็นการผสมผสานการเรียนผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์และสื่ออื่น ๆ ในการส่งผ่านความรู้ในการฝึกอบรม

นอกจากนี้  The Royer Center for learning and Academic Technologies (2004)  ได้กล่าวถึงการเรียนบนเว็บแบบผสมผสานในมุมมองที่แตกต่างกันออกไป  คือ  การเรียนบนเว็บแบบผสมผสานเป็นการผสมผสานยุทธวิธีในการเรียนและสื่อการเรียนการสอนที่หลากหลายเข้าด้วยกัน  เช่น  การผสมผสานการเรียนการสอนแบบเผชิญหน้ากับการเรียนการสอนแบบออนไลน์   การผสมผสานการเรียนการสอนแบบเผชิญหน้ากับการเรียนทางไกล  เป็นต้น

 

จากแนวคิดการจัดการเรียนการสอนบนเว็บแบบผสมสานที่กล่าวมาข้างต้นสามารถสรุปได้ว่าการจัดการเรียนบนเว็บแบบผสมผสาน  เป็นการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนที่เน้นความยืดหยุ่น  มีการผสมผสานยุทธวิธีในการเรียนการสอนสอนที่หลากหลายเข้าด้วยกัน  โดยใช้สื่อการเรียนการสอน  กิจกรรมการเรียนการสอน  และรูปแบบการเรียนการสอนที่หลากหลายทั้งการเรียนการสอนแบบออนไลน์และการเรียนการสอนแบบเผชิญหน้า  เพื่อตอบสนองต่อความแตกต่างระหว่างบุคคลของผู้เรียน  โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้ผู้เรียนทุกคนสามารถบรรลุเป้าหมายของการจัดการเรียนการสอน

การเรียนบนเว็บแบบผสมผสาน  เป็นรูปแบบการเรียนที่มุ่งเน้นการจัดกิจกรรมการเรียนกาสอนโดยการสร้างสิ่งแวดล้อมและบรรยากาศในการเรียนรู้  วิธีการสอนของผู้สอน  รูปแบบการเรียนรู้ผู้เรียน  สื่อการเรียนการสอน  ช่องทางการสื่อสาร  และรูปแบบปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้เรียนกับผู้สอน  ผู้เรียนกับผู้เรียน  ผู้เรียนกับเนื้อหา  ผู้เรียนกับบริบทในการเรียนรู้ที่หลากหลาย  เพื่อตอบสนองต่อความแตกต่างระหว่างบุคคลของผู้เรียนเพื่อให้ผู้เรียนแต่ละคนได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุดจากการเรียนการสอน

ในการวิจัยครั้งนี้จะมุ่งเน้นการเรียนบนเว็บแบบผสมผสานในความหมายของการบูรณาการการเรียนแบบออนไลน์ผ่านระบบเครือข่ายและการเรียนแบบ ในชั้นเรียนแบบดั้งเดิม  เข้าด้วยกันโดยการจัดสิ่งแวดล้อมในการเรียนรู้ที่สนับสนุนให้ผู้เรียนเกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันในบริบทของการเรียนแบบออนไลน์

จากศึกษาแนวคิดการจัดการเรียนการสอนบนเว็บแบบผสมสานของนักเทคโนโลยีทางการศึกษา  นักวิชาการ  และสถาบันการศึกษาต่าง ๆ  พบว่า  มีใช้คำที่มีความหมายถึงการจัดการเรียนบนเว็บแบบผสมผสานไว้หลายคำ  เช่น

-          Blended Learning 

-          Hybrid Learning

-          Flexible Learning

-          Integrated Learning

-          Multi-method Learning

-          Mixed Mode Learning

ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นคำที่หมายถึงรูปแบบการเรียนที่มีความยืดหยุ่นและมีการผสมผสานการเรียนผ่านสื่อ  ช่องทางและวิธีการสอนที่หลากหลาย  คำที่หมายถึงการจัดการเรียนบนเว็บแบบผสมผสานได้มีผู้ให้การยอมรับมากที่สุดคือคำว่า  “Blended Learning”  (Driscoll ,2002) 

ในการเขียนบทความนี้  จึงใช้คำว่า  “Blended Learning”  และใช้คำแปลในภาษาไทยว่า  “การเรียนบนเว็บแบบผสมผสาน”