การแก้ปัญหาเฉพาะหน้าควรจะทำอ่างเก็บน้ำประจำฟาร์ม หรือสระน้ำประจำไร่นาเพื่อไว้ใช้สอยในพื้นที่ของตนเอง


นโยบาย ของรัฐบาลที่พยายามหามาตรการต่าง ๆ ออกมาช่วยเหลือเกษตรกร บางครั้งก็ส่งผลช้าไม่ทันการณ์ ทำให้เกษตรกรยังคงเดือดร้อนจากปัญหาภัยแล้งเช่นเดิม มิได้เกิดการเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้น เกษตรกรยังคงได้รับความเดือดร้อนในการประกอบอาชีพเกษตรกรรมซึ่งอาศัยน้ำเป็น ปัจจัยสำคัญ โดยเฉพาะในฤดูแล้งร้อนยิ่งต้องใช้น้ำมาก เพราะอากาศที่ร้อนจัด ส่งผลให้พืชเกิดการคายน้ำมากขึ้นตามไปด้วยเช่นกัน ส่งผลให้พืชแสดงอาการขาดน้ำ ใบแห้งเหี่ยวเฉา ดอกและใบร่วงหล่น ไม้เว้นแม้แต่ หมู ไก่ เป็ด แพะ วัวควายต่างก็เดือดร้อนไปตามกันเพราะขาดแคลนแหล่งอาหาร ส่งผลกระทบไปยังผลิตผลที่คาดหวังไว้จะนำออกขายมีอันต้องหายหดลดน้อยไป รายได้จึงมีไม่เพียงพอที่จะนำมาหาใช้จ่ายในครอบครัว ต้องไปกู้หนี้ยืมสินเขามาจึงจะพอถู ๆ ไถให้ชีวิตดำรงอยู่ต่อไปได้

วิธี การแก้ปัญหาเฉพาะหน้าควรจะทำอ่างเก็บน้ำประจำฟาร์ม หรือสระน้ำประจำไร่นาเพื่อไว้ใช้สอยในพื้นที่ของตนเอง เพราะถ้ารอน้ำจากเขื่อนใหญ่ ๆ ก็มีอยู่ไม่กี่เขื่อนซึ่งปีนี้ก็มีน้ำไม่เพียงพอ เขื่อนเล็ก ๆ ก็เก็บน้ำได้น้อยพอฝนตกน้ำมากก็ต้องปล่อยให้ล้นทิ้งไป พื้นที่เกษตรที่อยู่ห่างไกลจากเขื่อนหรืออ่างเก็บน้ำก็จะไม่ทันพวกต้นน้ำที่ สูบน้ำขึ้นไปใช้ก่อน หรือบางครั้งน้ำก็รั่ว หาย หก ตกหล่นระหว่างทางทำให้ไปไม่ถึงปลายทางที่ห่างไกล ดังนั้นจึงควรจะทำสระกักเก็บน้ำที่เป็นของตนเอง เพื่อที่ว่าฝนตกเมื่อไรก็สามารถกักเก็บไว้ใช้ได้ทันที ขุดกันทุกหมู่บ้าน ขุดกันทุกตำบล ทุกอำเภอ ทุกจังหวัด ฝนตกที่ไหนก็มีน้ำไว้ใช้ที่นั่นทันทีไม่ต้องรอจากภาครัฐเพียงอย่างเดียว

การขุดสระนำประจำไร่นาก็ใช้แนวทางตามโครงการพระราชดำริเกษตรพอเพียง และเกษตรทฤษฎีใหม่ คือให้ใช้พื้นที่ประมาณ 30 % ของ พื้นที่เพาะปลูก และขุดลึกลงไป 4 เมตรในพื้นที่ดินเหนียว 6 เมตรสำหรับพื้นที่ดินร่วน ให้วัดความลึกจากระดับผิวดินไม่ใช่คันบ่อ อันเป็นเป็นการป้องกันไว้เผื่อบางทีไปตกลงจ้างให้บุคคลอื่นมาขุดให้แล้วเขา วัดความลึกจากคันบ่อก็จะทำให้เสียประโยชน์ ควรตกลงกันให้ดีเสียก่อนว่าความลึกที่ต้องการนั้นเป็นความลึกจริงจากผิวดิน ลงไปไม่ใช่คันบ่อ การคิดคำนวณค่าจ้างก็จะไม่เกิดปัญหาในภายหลัง จะขุดไว้แค่สระเดียวก็ได้ หรือจะขุดสักสองสามสระก็ไม่เป็นไรเพื่อจะได้กักเก็บน้ำไว้ใช้ได้อย่างเพียง พอ การเลือกพื้นที่ขุดก็ควรจะเลือกพื้นที่ที่เป็นศูนย์รวมน้ำผิวดินได้ง่าย ควรเป็นพื้นที่ลุ่ม สามารถรองรับน้ำจากผิวดินที่ไหลมารวมกันในที่อื่น ๆได้ แทนที่จะรับได้แต่เพียงหยดน้ำฝนเพียงอย่างเดียว ทำแนวร่องเล็กๆ ให้น้ำไหลลงสระ ปลูกพวกหญ้าแฝกเพื่อดักตะกอนและอินทรียวัตถุต่างๆ ที่จะไหลลงบ่อ

ป้องกันไม่ให้บ่อตื้นเขินเร็ว

พื้นสระที่กักเก็บน้ำไม่อยู่อาจจะใช้เมือกอินทรีย์ (Bio Slime of bacteria, fungous) เข้ามาช่วยอุดรอยรั่วที่พื้นบ่อแบบวิธีธรรมชาติ วิธีการสร้างน้ำเขียวก็ใช้มูลสัตว์ ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยคอก หรือปุ๋ยอินทรีย์นำไปห่อหุ้มด้วยมุ้งเขียวหลือแสลนแช่ไว้บ่อจนกว่าจะเกิดน้ำ เขียวและเกิดสายโซ่อาหารต่าง ๆ ตามมา เช่น สาหร่าย, แพลงค์ตอน, ไรน้ำ ซึ่งจะเป็นอาหารให้แก่กุ้งฝอยและปลากินพืชต่าง ๆ ปลานิล, ปลาตะเพียน, ปลากระดี่ ฯลฯ หรือ จะใช้ปุ๋ยยูเรียเข้ามาช่วยเสริมอีกทางหนึ่งเพื่อให้เกิดน้ำเขียวรวดเร็วขึ้น อีกทางหนึ่งก็ได้ แต่ให้ระวังเรื่องแอมโมเนียถ้าใช้มากเกินไป จะทำให้สิ่งมีชีวิตในน้ำ แพลงค์ตอน ไรน้ำ ปลาขาดอ๊อกซิเจน ตาบอด ลอยหัวและถึงกับตายได้

การ ใช้สารอุดสระ (โพลิเมอร์ชนิดละเอียด) ก็เป็นอีกวิธีหนึ่งทำกำลังได้รับความนิยมในปัจจุบัน สารอุดสระหรือโพลิเมอร์ละเอียด 2 กิโลกรัม คลุมผสมกับ สเม็คไทต์ (หินแร่ภูเขาไฟ) 100 กิโลกรัม ให้เป็นเนื้อเดียวกัน นำไปหว่านกระจายให้ทั่วพื้นบ่อจะได้ประมาณ 1 ไร่ ถ้าเหลืออาจจะหว่านด้านข้างขอบสระทั้งสี่ด้านเข้าไปด้วยก็จะช่วยทำให้ ประสิทธิภาพในการกักเก็บน้ำดียิ่งขึ้น ทำการหว่านทับด้วยดินเดิมอีกประมาณ 1 – 2 นิ้ว บด อัด กระแทกให้แน่นพอประมาณ เมื่อฝนตกมีน้ำ สารอุดสระหรือโพลิเมอร์ละเอียดจะพองขยายทำหน้าที่เป็นกาวเหนียว หนืด ซึมแทรกเนื้อดิน สเม็คไทต์ก็จะพองตัว จับสารแขวนลอยที่ซึมลงไปกับน้ำ เกาะกุมกับโพลิเมอร์ช่วยอุดรูดินทำให้น้ำซึมลงไปได้ยาก เมื่อทำงานร่วมกันกับเมือกอินทรีย์ที่เกิดจากการคัดหลั่งของราและแบคทีเรีย ที่เราใช้สร้างน้ำเขียว ก็จะส่งเสริมกันทำให้พื้นบ่อของเรากักเก็บน้ำไว้ใช้ได้ยาวนานเกือบตลอดทั้ง ปี

สระ เก่าที่มีน้ำแล้วก็สามารถจะใช้สารอุดบ่อได้เหมือนกัน เพียงแต่จะต้องระบายน้ำออกให้หมดเสียก่อน ควรลอกหรือฉีดเลนพื้นบ่อออกให้หมด หรือจะตากพื้นบ่อให้แห้งแล้วทำการปาดก้นสระออกด้วยรถแทรกเตอร์ แล้วปาดให้เรียบเสียก่อนเพียงเท่านี้ก็จะทำให้มีสระกักเก็บน้ำประจำไร่นาแบบ เกษตรพอเพียงไว้ใช้ยามขาดแคลนน้ำได้แล้ว

by มนตรี บุญจรัส

ชมรมเกษตรปลอดสารพิษ www.thaigreenagro.com