วันที่ ๔ – ๕ มิถุนายน ๒๕๕๓ โครงการวิจัยเศรษฐกิจพอเพียง สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์จัดการประชุมระดมความคิดเกี่ยวกับงานขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อการศึกษา ที่โรงแรมอมารี ดอนเมือง กรุงเทพฯ เพื่อทบทวนผลการขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียงด้านการศึกษาที่ผ่านมา และวางแผนการทำงานในอนาคต โดยมีศูนย์ขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียง สำนักกิจการพิเศษ สำนักปลัดกระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงศึกษาธิการ มูลนิธิสยามกัมมาจล และสาขาวิชาประชากรศึกษา ภาควิชาศึกษาศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นองค์กรร่วมจัด
ก่อนที่การระดมความคิดเห็นจะเริ่มต้นขึ้น ดร.ปรียานุช พิบูลสราวุธ หัวหน้าโครงการวิจัยเศรษฐกิจพอเพียง ได้มาสรุปภาพรวมของการขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียงด้านการศึกษา ในส่วนที่ดำเนินงานร่วมกับกระทรวงศึกษาธิการตั้งแต่ ปีพ.ศ.๒๕๕๑ - ๒๕๕๔ ให้ที่ประชุมได้รับทราบ
จากนั้น รศ.ดร.เนาวรัตน์ พลายน้อย และคณะ มาสร้างความเข้าใจพื้นฐานในเรื่องของสาเหตุของปัญหาที่นำสู่วิกฤติเรื้อรังของการพัฒนาว่าเกิดมาจากการใช้กระบวนทัศน์ในการพัฒนาที่ผิดพลาด เพราะเป้าหมายปลายทางไปอยู่ที่ความมั่งคั่ง แทนที่จะเป็นความมั่นคง หรือการมีคุณภาพชีวิตที่ดี
ปัญหารากฐานของสังคมไทยอยู่ที่
- ความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ อาจารย์ยกตัวอย่างให้เห็นว่า มีคน ๐.๐๙ % ของประเทศ ที่เป็นกลุ่มคนที่มีเงินฝากในธนาคารมากที่สุด ๗๐,๐๐๐ บัญชีแรก ที่มารวมกันแล้วมีเงินคิดเป็น ๔๓ % ของเงินออมที่มีอยู่ในประเทศ
- ความเสื่อมโทรมของระบบนิเวศและทรัพยากร
- ความอ่อนล้าของสถาบันครอบครัวและชุมชน
- ความเสื่อมถอยทางคุณธรรม จริยธรรม การเบียดเบียน เอารัดเอาเปรียบกัน
- ต้นทุนในชุมชนไหลออกจากชุมชน
การพัฒนาตามแนวทางหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงจึงมีความยากในการดำเนินการ เพราะเป็นเรื่องของการไป “ปรับเปลี่ยนระบบคิด ระบบคุณค่า และพฤติกรรมหรือการเรียนรู้” ของคนในสังคมที่กำลังให้คุณค่ากับความมั่งคั่ง และกำลังเผชิญหน้าอยู่กับการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและซับซ้อนที่จะทวีขึ้นไปในทุกขณะ
ดังนั้น แนวทางที่ควรจะเป็นคือ องค์กรต้องเรียนรู้ ปรับตัวในการดำเนินพันธกิจหลักอย่างสร้างสรรค์ และมีจินตนาการ (Creativity-Based Organization)
ในช่วงของการถอดบทเรียนเพื่อสรุปการดำเนินการที่ผ่านมา ก่อนที่จะนำบทเรียนนั้นมาคิดยุทธศาสตร์ที่เหมาะสมสำหรับอนาคต ดิฉันได้เข้าไปมีส่วนร่วมในการระดมความคิดเห็นในกลุ่มครู
สมาชิกในกลุ่มประกอบด้วย อ.ประทีป เมืองงาม โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย เพชรบุรี จ.เพชรบุรี อ.อรชร จันทร์ผ่อง โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาน้อมเกล้า อุตรดิตถ์ จ.อุตรดิตถ์ อ.ปริศนา ตันติเจริญ โรงเรียนโยธินบูรณะ จ.กรุงเทพฯ อ.วิรัช กิมทรง โรงเรียนมกุฎเมืองราชวิทยาลัย จ.ระยอง อ.จรวยพร เย่าเฉื้อง โรงเรียนห้วยยอด จ.ตรัง และ อ.ฉลาด ปาโส โรงเรียนเชียงขวัญพิทยาคม จ.ร้อยเอ็ด โดยมี ดร.พรธิดา วิเศษศิลปานนท์ เป็นผู้อำนวยกระบวนการ
วิธีการที่ใช้ในการถอดบทเรียน คือ
- ให้ทุกคนพูดถึงเป้าหมายความสำเร็จที่ตั้งไว้ พูดถึงผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริง และเงื่อนไขที่ทำให้ไม่บรรลุผลลัพธ์
- สิ่งดีๆ ที่เกิดขึ้นในการทำงาน
- วิเคราะห์ สังเคราะห์ เงื่อนไขที่ทำให้ไม่สามารถบรรลุผลลัพธ์ และสรุปออกมาเป็นข้อเสนอแนะที่สามารถนำไปปฏิบัติได้
