กรรมก็คือ การกระทำที่เกิดจากความตั้งใจ หรือการกระทำที่ประกอบด้วยเจตนา

 เกณฑ์ในการให้ผลของกรรม

จากหนังสือ         ธรรมะศักดิ์สิทธิ์                            ผู้แต่ง       ว.วชิรเมธี

                  กรรมก็คือ  การกระทำที่เกิดจากความตั้งใจ  หรือการกระทำที่ประกอบด้วยเจตนา  แต่ถ้ากล่าวให้ตรงยิ่งกว่านั้น  เจตนาในการทำกรรมนั้นเองจัดเป็น “กรรม”  เนื่องเพราะ “เจตนา”หรือ“ใจ” เป็นผู้ชักใยให้กาย  วาจา  แสดงออกตามที่ใจต้องการอีกทีหนึ่ง

              การให้ผลของกรรมแต่ละชนิดนั้นไม่เหมือนกัน  กรรมบางอย่างให้ผลทันทีที่กระทำ  เหมือนคนเอามือจุ่มลงในน้ำร้อนหรือเอานิ้วจี้ที่เปลวไฟก็จะรู้สึกร้อนทันที  แต่กรรมบางอย่างก็ให้ผลช้า ๆ  เหมือนคนปลูกต้นไม้ใหญ่อย่างไม้สัก  กว่าจะโตเต็มที่พอจะตัดไปขายก็กินระยะเวลายาวนานกว่าสิบปี  และกรรม
บางอย่างก็ให้ผล ชนิดเรื่อย ๆ มาเรียง ๆ ไม่ช้าเกินไป  ไม่เร็วเกินไป  เหมือนชาวไร่ใส่ปุ๋ยที่ต้นไม้  ต้นไม้จะไม่เติบโตงอกงามวูบวาบในทันที  แต่จะค่อย ๆ เติบโตงอกงามไปตามเหตุปัจจัยของมัน  คัมภีร์วิสุทธิมรรค
จัดลำดับการให้ผลของกฎแห่งกรรมไว้ตามความแรงหรือความเข้มข้นของกรรมที่ทำดังต่อไปนี้

ครุกรรม หรือ กรรมหนัก  เมื่อทำแล้วจำให้ผลก่อนกรรมอื่นทุกชนิด  ครุกรรมนี้ในฝ่ายดีหมายถึง
สมาบัติ ๘  ในฝ่ายเลว  สมาบัตินั้นเป็นเรื่องของผู้ปฏิบัติสมาธิภาวนาขั้นลึกซึ้ง  เมื่อปฏิบัติถูกทางแล้วก็จะเห็นผลของการปฏิบัติทันตา  เช่น  มีความร่าเริง  เบิกบาน อิ่มใจ  สงบ สุข มีภาวะที่จิตเป็นหนึ่ง หรือสะอาด สว่าง สงบ เป็นสุข เป็นกลาง  ส่วนอนันตริยกรรม

พหุลกรรม หรือ อาจิณณกรรม กรรมที่ทำอยู่อย่างเสมอจนเคยชินหากไม่มีครุกรรม อาจิณณกรรมนี้
ก็จะให้ผลก่อนกรรมอื่นทุกประเภท  อาจิณณกรรมคือ การกระทำทุกอย่างที่เราทำอยู่เสมอ ๆ ในแต่ละวัน
นั่นเอง เช่น คนที่ฆ่าสัตว์ตัดชีวิตเป็นอาชีพ การฆ่าสัตว์ก็เป็นอาจิณณกรรมของเขา คนที่ปากพล่อยเป็นชีวิต
จิตใจก็เป็นอาจิณณกรรมของเขา คนที่ทำบุญตักบาตรทุกเช้า การทำบุญตักบาตรก็เป็นอาจิณณกรรมของเขา ตกลงว่าเราทำสิ่งใดก็ตามจนกลายเป็นอาจิณณกรรมของเขา ตกลงว่าเราทำสิ่งใดก็ตามจนกลายเป็นความ
เคยชินส่วนใหญ่ในชีวิตของเรา ผลของกรรมเช่นนี้จะให้ผลก่อน

อาสันนกรรม หรือ กรรมใกล้ตาย ก่อนตายทำกรรมสิ่งใดไว้จิตก็จะผูกพันกับกรรมนั้น เช่น ระลึกถึง
การทำบุญสุนทาน  ผลของการทำบุญก็จะให้ผลก่อน แต่หากก่อนตายระลึกถึงความเลวที่ตนเคยทำ ผลของกรรมชั่วที่เคยทำก็จะให้ผลก่อน

กตัตตากรรม หรือ กรรมสักแต่ว่าทำ หมายถึง การกระทำที่เกิดขึ้นจากเจตนาที่อ่อน ไม่ตั้งใจทำเต็มที่
ทำสักแต่ว่าพอให้เสร็จ ๆ ไปเท่านั้น เช่น เพื่อนนำซองมาแจก จึงควักเงินร่วมทำบุญอย่างเสียไม่ได้  หรือทำร้ายคนอื่นเพราะจำเป็นต้องป้องกันตนเอง

              แม้ว่ากรรมทุกอย่างจะมีช่วงเวลาในการให้ผลช้าเร็วแตกต่างกันออกไป  แต่กรรมทุกอย่าง

ก็ให้ผลอย่างแน่นอน  หากพูดให้เป็นภาษาวิทยาศาสตร์หน่อยก็บอกว่า  “ทุก ๆ กิริยาจำต้องมีปฏิกิริยาตามมาเสมอ”

            อาจารย์พรทิพย์    วารีกุล           

      หัวหน้าแผนกทะเบียนและประมวลผล