ชุมชนพื้นที่ ชุมชนความคิด

ความเข้าใจชุมชน

            เมื่อจันทร์ที่ 10 พฤษภาคม 2553 ที่ผ่านมา ผมได้รับเชิญจากการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย ให้ไปร่วมอภิปรายกับ พลเอกสุรินทร์ พิกุลทอง ในเรื่อง "การทำงานกับชุมชน" ผมได้นำเสนอประเด็นหลักๆ 4  ประเด็นแก่ผู้รับฟัง ดังนี้ครับ

            1.ชุมชนในความหมายของผม มีอยู่ 2 ลักษณะด้วยกันคือชุมชมที่เป็นพื้นที่อาณาบริเวณ  เช่นชุมชนบางรัก ชุมชนสีลม ชุมชนบ้านเขวา เป็นต้น  และอีกความหมายหนึ่งคือชุมชนในทางความคิด เช่นชุมชนGotoKnow ชุมชนคนรักษ์ป่า เครือข่ายคนทำงานเพื่อเด็ก ฯลฯ 

            2.ด้วยโลกที่รวดเร็วของข่าวสารข้อมูลผ่านเครื่องมืออีเลคโทรนิค ทำให้ข่าวจากชุมชนพื้นที่ใดใดก็ตาม จะส่งผ่านชุมชนความคิดกระจายไปทั้วและรวดเร็ว การต่อสายขยายเครือข่ายจึงเปิดเวทีการรับรู้อย่างกว้างขวาง สื่อสารมวลชนเองก็ปรับตัวทำงานเชิงรุกที่รวดเร็วเพื่อแย่งข่าวสารกัน ดังนั้นใครที่คิดว่าจะทำอะไรกระทบกับชุมชนพื้นที่นั้นๆ โดยเงียบๆ คนรับรู้น้อยเหมือนอดีตที่ผ่านมานั้น สรุปได้ว่า "ยาก"

            3.สิ่งสำคัญตามหลักวิชาการที่กำหนดไว้ว่า ใครที่จะทำงานกับชุมชนต้องเรียนรู้กายภาพชุมชน ประชากร อาชีพ สืบเสาะหาผู้นำด้านต่างๆ ในชุมชน เพื่อหาลู่ทางทำงานในชุมชนนั้นๆ แม้จะเป็นหลักที่ยังถูกต้องอยู่ก็ตาม  แต่จะต้องไม่ลืมว่าปัจจุบันนี้คนในชุมชนตื่นตัวกันมาก รู้จักสิทธิในกฎหมาย มิหนำซ้ำยังเป็นฐานการเมืองของนักการเมืองกันมาก  การถกเถียงทางวิชาการและความคิดที่เจือปนไปด้วยความรู้สึก จะเกิดขึ้นอย่างมาก จนหาข้อยุติในเรื่องต่างๆ ได้ยากขึ้น

            4.ความรู้และการทำงานทางความคิด จึงเป็นสิ่งสำคัญมากที่จะต้องปูพื้นฐาน เปิดเวทีแลกเปลี่ยนอยู่เนืองๆ ทั้งในชุมชนพื้นที่และชุมชนทางความคิด โดยอาศัยเวลาที่ยาวนานพอสมควร การทำงานแบบปัจจุบันทันด่วนจะสำเร็จได้ยาก คนต่อต้านกันมาก ความรู้ที่ถูกต้องในเวทีแลกเปลี่ยนความคิดเห็นจึงเป็นสิ่งที่ดีที่สุด......