การพัฒนาก่อนแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งรองผู้อำนวยการสถานศึกษา
           อีสาน-บูรพา 53 รุ่น 15

             การพัฒนาสมรรถนะรองผู้อำนวยการสถานศึกษา ทักษะการบริหารงานในสถานศึกษา รวมถึงความรู้ที่เกิดจากการศึกษา  วิเคราะห์ และแลกเปลี่ยนเรียนรู้จากผู้บริหาร และบุคลากรในสถานศึกษาต้นแบบ ซึ่งจากการฝึกประสบการณ์ในครั้งนี้ผู้เข้ารับการพัฒนาได้วิเคราะห์ สังเคราะห์ เพื่อสรุปเป็นองค์ความรู้ที่ได้รับจากการฝึกประสบการณ์ เพื่อเป็นแนวทางการนำไปประยุกต์ใช้ในการปฏิบัติงานในสถานศึกษาให้มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
แนวทางการประยุกต์ใช้ในการบริหารสถานศึกษา
          ผู้บริหารยุคใหม่ต้องเป็นผู้นำทางวิชาการ  เป็นผู้นำการปฏิรูปการเรียนรู้ตามพระราชบัญญัติ  การศึกษาแห่งชาติ  โดยเฉพาะผู้บริหารสถานศึกษาต้องมีความสามารถใน “การบริหารโดยการใช้โรงเรียนเป็นฐาน” (School-based Management) ขอบเขตภาระงานของผู้บริหาร กำหนดให้ครบวงจรด้วยทฤษฎีระบบ    เริ่มต้นจากการพิจารณาความสามารถในการบริหารจัดการปัจจัยนำเข้า (Inputs) มีหลักการในการคัดเลือกทรัพยากรที่จะนำมาใช้อย่างชาญฉลาด       ผู้บริหารสถานศึกษาต้องมีความสามารถในการจัดการใช้ทรัพยากรให้ได้ประโยชน์สูงสุด ต่อจากนั้นก็เป็นการใช้ความ สามารถในกระบวนการบริหาร (Process) โดยใช้กระบวนการ P-D-C-A  การวางแผนเป็นการนำแผนที่วางไว้ไปสู่การปฏิบัติจริง  ตามโครงสร้างการบริหารงานโรงเรียนนิติบุคคล   ได้แก่  งานวิชาการ  งานงบประมาณ  งานบุคลากร   และงานบริหารทั่วไป  และปรับเป้าหมายเพื่อให้วงจรการทำงานในขั้นต่อไปดีขึ้นตลอดเวลา    ฉะนั้นผู้บริหารต้องใช้วิจัยในกระบวนการบริหาร รวมทั้งต้องมีวิสัยทัศน์มีกลยุทธ์ที่สามารถเปลี่ยนวิกฤติให้เป็นโอกาสอยู่เสมอ   ที่สุดก็นำไปสู่ความสำเร็จของการปฏิบัติงาน(Outputs)   ผู้บริหารพึงรับฟังความคิดเห็น ข้อเสนอแนะจากผู้มีส่วนร่วม   ซึ่งถือเป็นกระจกที่สะท้อนให้เห็นข้อบกพร่อง หรือความต้องการที่แท้จริงของผู้เกี่ยวข้อง (Feed Back)   ขณะเดียวกันผู้บริหารยังต้องพึงระวังสิ่งที่มีผลกระทบต่อระบบด้วย ยกตัวอย่างเช่นสิ่งแวดล้อม (Environment)  รวมทั้งผู้เกี่ยวข้องหรือมีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholders) กับการบริหารและจัดการศึกษา แนวทางการบริหารสถานศึกษาที่จะประสบผลสำเร็จควรมีการพัฒนาองค์ประกอบต่อไปนี้
             แนวทางที่  1   การพัฒนาบุคลากร ในองค์กร   บุคลากรในโรงเรียนทุกคน เป็นบุคคลสำคัญที่จะทำให้ภารกิจในโรงเรียนประสบความ สำเร็จ การพัฒนาบุคลากรทุกคนในโรงเรียนจึงเป็นเครื่องมือสำคัญ โดยเน้นการผนึกกำลังหรือบูรณาการในลักษณะของความเป็นผู้นำ   ผู้บริหาร   และการจัดการให้คนได้ทำงาน   เพื่อประโยชน์ขององค์กร และตัวบุคคลด้วย โดยมุ่งพัฒนาด้านความรู้ (Knowledge)  ทักษะกระบวนการ (Process) และทัศนคติ (Attitude)  ที่จะทำให้การจัดกระบวนการเรียนรู้ในโรงเรียนส่งผลต่อการจัดการเรียนการสอน   การพัฒนาคุณภาพผู้เรียน คุณภาพครู และคุณภาพโรงเรียนโดยรวม   
            แนวทางที่  2    การยึดมั่นในคุณธรรม จริยธรรม การบริหารโรงเรียนต้องยึดหลักธรรมาภิบาล หรือหลักการบริหารบ้านเมืองที่ดี (Good Governance)  หัวใจของการบริหารตามหลักธรรมาภิบาล   คือ   ความโปร่งใส   เป็นธรรม  และตรวจสอบได้ (Transparency and accountability)  การบริหารด้วยความโปร่งใส  ซื่อสัตย์ และเป็นธรรม  จะทำให้ผู้เกี่ยวข้องมีความเชื่อถือศรัทธา  และเป็นแบบอย่างที่ดีสำหรับทุกคน
            แนวทางที่ 3   มีความรู้ทางเทคโนโลยี   มีความรู้ทางเทคโนโลยี หมายถึง รู้ เข้าใจ และใช้เทคโนโลยีเป็น ซึ่งการรู้เทคโนโลยีเป็นสิ่งสำคัญ ที่มีความจำเป็นที่ต้องเพิ่มเติมจากการรู้หนังสืออ่านออกเขียนได้ โดยเฉพาะด้านข้อมูลข่าวสาร  หรือเรียกว่าทันข้อมูลข่าวสาร (Information Literacy)  รวมทั้งทักษะในการใช้สื่อ (Media Literacy)  การใช้คอมพิวเตอร์ และอินเตอร์เน็ตเป็น  
            แนวทางที่  4    ความมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล ความมีประสิทธิภาพ  หมายถึง  การเปรียบเทียบระหว่างปัจจัยนำเข้ากับผลผลิต เพื่อมุ่งผลผลิตและความถูกต้อง   โดยการใช้ปัจจัยนำเข้าหรือทรัพยากรแรงงานในการดำเนินงานน้อยที่สุด และประหยัดเวลา  รวมทั้งสิ่งต่าง ๆ ที่ต้องใช้ในการดำเนินการนั้น ถ้าใช้ทรัพยากรอย่างประหยัด และเกิดผลผลิตสูงถือว่ามีประสิทธิภาพสูง   ความมีประสิทธิผล  คือ  เปรียบเทียบระหว่างวัตถุประสงค์กับผลผลิตและผลลัพธ์  หากบรรลุตามวัตถุประสงค์ถือว่าเกิดประสิทธิผล ผู้บริหารควรส่งเสริมให้บุคลากรทุกคนในโรงเรียนมีความตระหนักและพยายามดำเนินการทุกกิจกรรมให้เกิดผลงานที่มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล   มุ่งให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อส่วนรวม  แต่ใช้ทรัพยากรอย่างประหยัด และบรรลุผลตามวัตถุประสงค์
           แนวทางที่  5    การปรับปรุงคุณภาพอย่างต่อเนื่อง  การปรับปรุงคุณภาพอย่างต่อเนื่อง เป็นหลักการสำคัญในการพัฒนาคุณภาพ เพื่อให้เกิดสิ่งที่ดีขึ้น (Better) ในผลงานขององค์กร ผู้บริหารควรยึดแนวทางการปรับปรุงอย่างต่อเนื่องมาประยุกต์ใช้ในการบริหารโรงเรียนให้มีคุณภาพ    โดยบูรณาการแนวคิดจากการพัฒนาทั้งโรงเรียน  (WSA)   การบริหารคุณภาพทั่วทั้งองค์กร (TQM)    การบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน (SBM)    และการควบคุมคุณภาพตามวงจร  เดมิ่ง (Deming Cycle)   มุ่งพัฒนางานให้มีคุณภาพในระดับที่สูงขั้นด้วยกระบวนการคุณภาพ PDCA    
           แนวทางที่  6   ความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน   ความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน  ในที่นี้หมายถึง  ความกลมเกลียว ความสามัคคี ความร่วมใจ ความเห็นพร้อมกัน    ทำให้เกิดความเข้าใจ ได้เรียนรู้ซึ่งกันและกัน และมีความเอื้ออาทร และช่วยเหลือเกื้อกูลกัน   ผู้บริหารควรส่งเสริมบุคลากรในองค์กรให้เกิดความสามัคคี   กลมเกลียว   มีความร่วมมือความร่วมใจ และมีความเอื้ออาทร  ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน เป็นความสมานฉันท์ที่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง และสมาชิกทุกคนในโรงเรียน มีบทบาทในการร่วมคิดร่วมทำ  เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่ดีขึ้นด้วยความเข้าใจและเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน   
           การบริหารไม่มีสูตรสำเร็จ  ต้องบูรณาการความรู้ความเข้าใจจากแนวคิด หลักการ  และทฤษฎีที่หลากหลาย  ปรับประยุกต์ให้สอดคล้องกับสภาพความต้องการ ความจำเป็นและปัจจัยแวดล้อม รวมทั้งวัฒนธรรมในโรงเรียนที่แตกต่างกัน จากแนวทางในการบริหารโรงเรียนทั้ง 6 แนวทาง เป็นการบริหารที่มุ่งพัฒนาบุคลากรให้มีคุณภาพ  สามารถใช้เทคโนโลยีเพื่อสร้างผลงานให้เกิดประสิทธิภาพและประสิทธิผล โดยทุกคนมีส่วนร่วมอย่างเต็มที่ในการพัฒนา และปรับปรุงงานอย่างต่อเนื่อง  ด้วยความร่วมมือรวมพลังที่สร้างความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันทั้งโรงเรียน โดยยึดมั่นตามหลักธรรมาภิบาล  ซึ่งเชื่อแน่ว่าหากผู้บริหารสามารถนำหลักการไปประยุกต์ใช้ในการบริหารสถานศึกษา และดำเนินการอย่างจริงจังจะส่งผลต่อนักเรียนและคุณภาพของคนไทยในทางที่ดีขึ้นอย่างแน่นอน

รอง ฯ top