ดอกของพืชมีส่วนประกอบสำคัญ 4 ชั้น เรียงจากชั้นนอกเข้าไปข้างใน คือ
กลีบเลี้ยง ส่วนใหญ่มีสีเขียว ทำหน้าที่ป้องกันการระเหยของน้ำ ป้องกันความร้อน ความหนาว แมลงหรือศัตรูของพืชห่อหุ้มดอกชั้นในไว้ บางชนิดมีสีอื่นเพื่อช่วยล่อแมลงมาผสมเกสร
กลีบดอก มีหลายสี บางชนิดมีกลิ่นหอม เพื่อช่วยล่อแมลง ที่โคนกลีบดอกมีต่อมสร้างน้ำหวาน กลีบดอกมีรูปร่างแตกต่างกันไปหลายแบบ หลายขนาด
เกสรตัวผู้ ในดอกหนึ่งมักจะมีหลายอัน แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ
- ก้านชูละอองเรณูหรือก้านเกสรตัวผู้
- อับละอองเรณู ภายในจะแบ่งอับเล็กๆ 4 อับ บรรจุละอองเรณูเป็นเม็ดเล็กละเอียดคล้ายผงมีสีเหลือง ละอองเรณูนี้คือ เซลล์สืบพันธุ์ตัวผู้
เกสรตัวเมีย แบ่งได้ 3 ส่วน คือ
- รังไข่ ภายในมีไข่อ่อน และมีเซลล์สืบพันธุ์ตัวเมียอยู่ในไข่อ่อน
- ก้านเกสรตัวเมีย
- ยอดเกสรตัวเมีย มีลักษณะเป็นขนหรือของเหลวเหนียวๆ เพื่อให้ละอองเรณูติดได้ง่าย
ชนิดของดอก
ดูจากส่วนประกอบของดอก แบ่งได้เป็น 2 ชนิด
1. ดอกสมบูรณ์ คือ ดอกที่มีส่วนประกอบครบ 4 ชั้น เช่น ชบา พู่ระหง ต้อยติ่ง
2. ดอกไม่สมบูรณ์ คือ ดอกที่ขาดชั้นใดชั้นหนึ่งหรือมากกว่า เช่น ข้าวโพด ตำลึง ฟักทอง
