ในสังคมแห่งความรู้ “ความรู้” ถือว่าเป็นทรัพยากรหลักที่มีค่ายิ่ง ซึ่งแตกต่างจากปัจจัยการผลิตอื่นๆ เนื่องจากความรู้เป็นสิ่งที่เปลี่ยนแปลงและสร้างขึ้นใหม่ได้ตลอดเวลา ซึ่งสภาวะดังกล่าวก่อให้เกิดความได้เปรียบทางการแข่งขัน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในสังคมเศรษฐกิจฐานความรู้ ความรู้ได้กลายเป็นตัวขับเคลื่อนที่สำคัญ ดังนั้นแนวคิดและหลักบริหารจัดการความรู้ จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับองค์กรในทุกระดับ การจัดการความรู้เป็นกระบวนการ (Process) วงจรต่อเนื่อง ที่ดำเนินการร่วมกันโดยผู้ปฏิบัติงานในองค์กรหรือหน่วยงานย่อยขององค์กร เพื่อสร้างและใช้ความรู้ในการทำงานให้เกิดผลสัมฤทธิ์ดีขึ้นกว่าเดิม เกิดการพัฒนางานอย่างต่อเนื่องสม่ำเสมอ เป้าหมายคือ การพัฒนางานและพัฒนาคน โดยมีความรู้เป็นเครื่องมือ มีกระบวนการจัดการความรู้เป็นเครื่องมือจึงเป็นกิจกรรมของผู้ปฏิบัติงาน ไม่ใช่กิจกรรมของนักวิชาการหรือ นักทฤษฎี แต่นักวิชาการหรือนักทฤษฎีอาจเป็นประโยชน์ในฐานะแหล่งความรู้ (สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. http://www.obec.go.th/teacherzone. 2551
การจัดการความรู้ในสถานศึกษาเป็นวิธีการ หรือแนวทางหนึ่งที่จะช่วยให้โรงเรียนสามารถพัฒนาให้เป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ที่บรรลุวัตถุประสงค์ ตามพระราชบัญญัติการศึกษา พ.ศ. 2542 ได้อย่างมีประสิทธิผล โดยนำความรู้ของแต่ละคนที่มีอยู่รอบ ๆ ตัว และที่มีอยู่ในตัวเองมารวบรวมเป็นวิธีการปฏิบัติงานที่ดีที่สุด (Best Practice : BP) เพื่อนำมาแก้ปัญหาที่เกิดจากการปฏิบัติงาน และการนำความรู้ที่เป็นภูมิปัญญาและประสบการณ์ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ หรือสร้างความรู้ใหม่ และนำมาบันทึกไว้ในรูปสื่อต่าง ๆ ซึ่งจะเป็นประโยชน์สูงสุดต่อการทำงานขององค์กร (พ.ร.บ. พ.ศ. 2542 กระทรวงศึกษาธิการ. การบริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่เป็นนิติบุคคล. กรุงเทพฯ : 2546 หน้า 33)
รูปแบบการจัดการความรู้ในสถานศึกษาเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะครูในสถานศึกษาให้เป็นบุคคลแห่งการเรียนรู้ควรทำเป็นระบบอย่างต่อเนื่อง ต้องปลูกจิตสำนึกให้ครูได้ปฏิบัติตามขั้นตอนของกระบวนการความรู้ ดังต่อไปนี้
- การค้นหาความรู้ ครูทุกคนต้องพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่องต้องค้นหาความรู้ใหม่ๆเพื่อนำมาพัฒนาการสอนและการดำเนินงานตามภาระหน้าที่ตลอดเวลา เช่น เข้ารับการอบรม สัมมนาศึกษาดูงาน การค้นหาความรู้ทางอินเตอร์เน็ต
- การสร้างและแสวงหาความรู้ ครูต้องสร้างและแสวงหาความรู้ใหม่ๆเป็นของตนเอง ต้องมีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ในการปฏิบัติงาน เช่น ค้นคว้าวิธีการสอนใหม่ๆ การวิจัยในชั้นเรียน
- การจัดการความรู้ให้เป็นระบบ ความรู้ทั้งหลายที่มี ครูทุกคนต้องนำมาจัดระบบตามกระบวนการจัดการความรู้ เช่น ความรู้เชิงอรรถ ความรู้เชิงปริมาณ เป็นต้น
- การประมวลและกลั่นกรองความรู้ หลังจากจัดระบบความรู้ตามกระบวนการแล้วต้องนำความรู้มาประมวล มากลั่นกรองเพื่อจะนำไปใช้ประโยชน์ได้ตามจุดประสงค์ต่อไป
- การเข้าถึงความรู้ การแบ่งปันแลกเปลี่ยนความรู้ และการเรียนรู้
ซึ่งการกระทำดังกล่าวจะช่วยให้องค์กรสามารถเสริมสร้างสมรรถนะครูในสถานศึกษาให้เป็นบุคคลแห่งการเรียนรู้ได้
