ประสบปัญหาป่าสาคูถูกทำลาย ..ชาวบ้านรวมกลุ่ม กลุ่มอนุรักษ์ป่าสาคูขึ้น
ตอนเด็กๆ จำได้ว่าเวลาไปเล่นที่บ้านของตากับยายที่จังหวัดตรัง ซึ่งอยู่ติดกับคลอง และจะมีต้นสาคู ใต้ต้นสาคู จะมีแอ่งน้ำน้ำใสๆ ตื้น ๆ ริมขอบต้นสาคู มีลูกปลาตัวเล็ก ๆ แหวกว่ายเล่น พวกเราก็จะสนุกกับการตักช้อนลูกปลาเหล่านี้ สนุกสนานมาก แถมบรรยากาศใต้ต้นสาคูก็เย็นราวกับติดแอร์ ยายก็มักทำขนมจากให้พวกเราได้กินเสมอ โดยใช้ใบสาคูห่อ แล้วนำไปปิ้ง พอต้นสาคูต้นใดเริ่มออกดอก ตาก็จะตัดต้นสาคูเพื่อเอาแป้งที่อยู่ในต้นสาคูมาทำให้แห้งแล้วก็แปรรูปเป็นขนมรูปแบบต่างๆหรือไม่ก็นำแป้งที่ตากแห้งหรือคั่วจนแห้งสนิทเก็บไว้ทำขนมกินได้ตลอดปี นี่คือความผูกพันที่ผู้เขียนมีต่อต้นสาคู อ้อ..ส่วนกาบหรือที่เรียกว่าทางสาคูนั้นก็สามารถนำมาปอกเปลือกบาง ๆ ทำเป็นเสื่อไว้ให้พวกเรานอนเล่นได้อีก แถมเย็นสบายเหมือนเสื่อติดแอร์ และยิ่งเมื่อได้เข้าสัมมนาเรื่องการอนุรักษ์ป่าสาคู ที่คุณพิสิษฐ์ ชาญเสนาะ นายกสมาคมหยาดฝน คุณดวงใจ ชาญเสนาะ เป็นวิทยากรร่วมกับชาวบ้าน ก็ยิ่งประทับใจกับคุณค่าของป่าสาคู และมองเห็นความผูกพันที่ใกล้ชิดของคนตรังกับป่าสาคู เราเลยยิ่งเกิดความหวงแหน
ณ พ.ศ. นี้ 2553 มีโอกาสกลับมาทำงานที่บ้านตัวเองคือ จังหวัดตรัง เวลาไปร่วมเปิด กศน. ตำบลที่ อำเภอนาโยงหรืออำเภออื่น ๆ พวกเราก็มักจะมีโอกาสได้พบเห็นขนมอร่อยๆ ที่ทำจากแป้งสาคูที่เขานำมาโชว์และให้ชิม ในรูปแบบนานาชนิด สาคูเป็นไม้ตระกูลปาล์มชนิดหนึ่ง ขึ้นในภาคใต้โดยเฉพาะในจังหวัดตรัง,พัทลุง,นครศรีธรรมราช,ปัตตานีและนราธิวาส จากการสอบถามชาวบ้านที่ตำบลนาข้าวเสีย ท่านบอกว่า สาคูที่พบมี 2 ชนิด คือ ชนิดยอดสีแดง และยอดสีขาว มีหลายพื้นที่ในอำเภอนาโยงและอำเภออื่น ๆ ก็ประสบปัญหาป่าสาคูถูกทำลาย ทำให้สูญเสียระบบนิเวศ ไม่มีน้ำ ไม่มีสัตว์ ทำให้กระทบต่อการดำเนินชีวิตประจำวัน จึงเกิดการรวมกลุ่มอนุรักษ์ป่าสาคูขึ้น โดยมีมูลนิธิหยาดฝนเป็นที่ปรึกษา และได้ปล่อยพันธุ์สัตว์น้ำและควบคุมการใช้เครื่องมือหาปลา ทำให้ปัจจุบันกลับเป็นพื้นที่อุดมสมบูรณ์เป็นอย่างมาก
กศน.ตำบล ในทุกอำเภอทุกตำบล ที่มีป่าสาคู ก็น่าจะหาโอกาสใช้ป่าสาคู เป็นห้องเรียนธรรมชาติ ของนักศึกษา กศน. หรือไม่ก็ ประยุกต์และ บูรณาการเข้าไปกับวิชาต่างๆ เพื่อรักษาอนุรักษ์พืชมหัศจรรย์ที่ชื่อว่า สาคู ให้อยู่คู่กับชุมชนตลอดไป
หมายเหตุ ป่าสาคูที่ผู้เขียนและเพื่อน ๆเคยใช้เป็นที่วิ่งเล่นในอตีต เมื่อ 40 ปีที่แล้วปัจจุบันมีการขุดต้นสาคูออกแบบถอนรากถอนโคนมีการถมดิน และมีบ้านขึ้นแทนไม่แน่ใจว่าป่าของชุมชนกลับกลายเป็นสมบัติส่วนตัวของใครบางคนไปได้ยังไง
สวัสดีค่ะ
ยังมีที่สุดของต้นสาคูอีกอันนี้สุดยอดคือนำใบสาคูที่แก่กำลังพอดี(เรื่องแก่อันนี้ต้องพิจารณาเอง) ไปเย็บเป็นที่มุงหลังคา คือว่ามีบ้านที่มุงหลังด้วยใบสาคูแล้วกัน บรรยากาศดีมากเย็นเหมือนติดแอร์เช่นกัน ยังมีอีกเยอะ....เช่นก้านใบใช้ทำไม้เรียว ฯลฯ
ขอบคุณสำหรับข้อมูลดีๆ ค่ะ เขียนมาเล่าอีกนะ
ทีมงานศรีตรังเบิกบาน