ปัจจุบันกลไกการอนุมานมีการพัฒนาไปอย่างไรบ้าง
Inference engine
- เครื่องอนุมาน (inference engine) คือส่วนที่ทำหน้าที่ในการค้นหาข้อมูลและความสัมพันธ์จากฐานข้อมูลที่มีอยู่ ค้นหาคำตอบ คาดคะเน และนำเสนอคำแนะนำในแนวทางเดียวกันกับผู้เชี่ยวชาญ
- ทำหน้าที่ในการตรวจสอบข้อเท็จจริง จากค่าความจริงและกฎที่มีอยู่แล้ว และสามารถเพิ่มเติมเข้าไปได้จากการสรุปความจริงที่มีอยู่
- ทำหน้าที่ตัดสินใจจากความจริงที่มีอยู่และดำเนินไปตามกฎต่างๆ ที่ปรากฏเป็นลำดับ จนกว่าจะพบกับคำตอบที่ต้องการจะค้นหา ซึ่งการดำเนินการดังกล่าวจะมีการโต้ตอบระหว่างผู้ใช้ระบบผู้เชี่ยวชาญผ่านทางหน้าจอคอมพิวเตอร์
Control…
- Forward Chaining
- Backward Chaining
Explanation
- ในระบบผู้เชี่ยวชาญจะต้องมีส่วนหนึ่งที่ทำหน้าที่ในการอธิบายสาเหตุหรือเหตุผล ที่ทำให้เกิดข้อสรุปนั้นๆ ระหว่างที่ระบบผู้เชี่ยวชาญกำลังดำเนินการสอบถามผู้ใช้งาน ผู้ใช้สามารถตั้งคำถามว่าเพราะเหตุใดถึงได้รับข้อสรุปเช่นนั้นได้
Knowledge acquisition
- เป็นวิธีการได้มาซึ่งความรู้จากผู้เชี่ยวชาญ โดยวิศวกรความรู้จะต้องดึงความรู้จากผู้เชี่ยวชาญมาแปลเป็นกฎ ความจริง หรือสมมติฐาน และองค์ประกอบอื่นๆ ของความรู้ที่นำเข้าสู่ฐานความรู้ที่สามารถประมวลผลได้
Uncertainty…
- Certainty Factor(CF)
- Dempster-Shafer theory
- Bayesian network
- Fuzzy logic
Certainty Factor (CF)
- If the light is green
- Then OK to cross the street cf 0.9
จากกฎนี้หมายความว่า ผู้พูดมีความมั่นใจ 90 % ว่าสามารถข้ามถนนได้อย่างปลอดภัยเมื่อมีไฟเขียว นั่นหมายความว่า โอกาสที่จะไม่ปลอดภัยมี 10 %
Fuzzy Logic
- Fuzzy logic เป็นแนวคิดของการบอกค่าความจริงระหว่างค่าความจริงที่เป็นจริง และค่าความจริงที่เป็นเท็จ ทุกอย่างในระบบ fuzzy logic สามารถแสดงเป็นค่าได้
มีขั้นตอนดังนี้
- Fuzzification
- Inference
- Composition
- Defuzzification
ES Development
- Analysis
- Specification
- Development
- Deployment
ES Application real world
- NASA ในการวางแผนการแก้ไขปัญหากระสวยอวกาศเมื่อเกิดปัญหาขึ้น เพื่อเป็นการเตรียมการส่งขึ้นไปในอวกาศในครั้งหน้าด้วย โปรแกรมประยุกต์ของผู้เชี่ยวชาญได้แบ่งออกเป็นสาขาต่างๆ ดังต่อไปนี้
Diagnosis and Troubleshooting of Devices and Systems of All Kinds
- วัตถุประสงค์หลักของการสร้างระบบผู้เชี่ยวชาญคือ ระบบจะต้องมีการอนุมานจากความจริงที่มี และให้คำแนะนำที่ถูกต้องได้จากกระบวนการที่เกิดขึ้น ดังนั้น การวินิจฉัยทางการแพทย์เป็นสาขาที่ใช้ความรู้ทางเทคโนโลยีระบบผู้เชี่ยวชาญมากที่สุด แต่การวินิจฉัยทางด้านวิศวกรรมได้ก้าวล้ำกว่าการวินิจฉัยทางการแพทย์มากในปัจจุบัน
Planning and Scheduling
- เป็นระบบที่สามารถวิเคราะห์ความซับซ้อนได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถจัดลำดับจากกฎที่ตั้งเอาไว้ได้ เพื่อให้ได้ซึ่งเป้าหมายที่ต้องการ เช่นการหาเวลาที่เหมาะสม ใช้กันมาในทางธุรกิจ ตัวอย่างเช่นการจัดตารางการบิน ผู้โดยสาร และทางออก ระบบการจัดเวลาทำงาน หรือการวางแผนงานระบบโรงงานอุตสาหกรรม
Configuration of Manufactured Objects from Subassemblies
- การจัดตำแหน่งหรือการวางรูปแบบอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ในวงจร อันมีเนื้อที่จำกัด โดยระบบผู้เชี่ยวชาญเหล่านี้สามารถค้นหาวิธีการใหม่ๆ ให้วงการคอมพิวเตอร์ หรือการใช้งานในโรงงานอุตสาหกรรม ที่หลากหลาย เช่นการออกแบบบ้าน โรงงาน หรือการแก้ปัญหาการออกแบบต่างๆ ทางวิศวกรรมที่ซับซ้อน
Financial design making
- ระบบผู้เชี่ยวชาญที่ใช้ในทางธุรกิจใช้สำหรับประกอบการตัดสินใจในการให้เงินกู้แก่บุคคลหรือบริษัท หรือบริษัทประกันใช้ระบบผู้เชี่ยวชาญในการประเมินความเสี่ยงของลูกค้า และสามารถให้ระบบผู้เชี่ยวชาญประเมินเงินค่าประกันได้ หรือใช้ในการตัดสินใจลงทุนในตลาดหุ้น หรือตลาดค้าเงินได้
Knowledge publishing
- สาขานี้ยังใหม่แต่ปัจจุบันมีประสิทธิภาพสูงขึ้นเรื่อยๆ ระบบผู้เชี่ยวชาญมีส่วนร่วมในการแนะนำการใช้ไวยากรณ์ที่เหมาะสมสำหรับงานเขียนต่างๆ หรือการคำนวณภาษี ไม่ว่าจะเป็นบริษัทที่ต้องคำนวณภาษีหรือ ภาษีส่วนบุคคล
Process monitoring and control
- ระบบผู้เชี่ยวชาญที่ใช้ในการติดตามวิเคราะห์ข้อมูลแบบทันทีทันใด จากอุปกรณ์ หรือเครื่องมือที่ต่อพ่วงอยู่กับระบบ ซึ่งระบบสามารถคาดการณ์ล่วงห้าถึงผลที่จะเกิดขึ้น และสามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างถูกต้อง ตัวอย่างเช่น ระบบที่ใช้ในการควบคุมการทำเหล็กกล้า และการกลั่นน้ำมัน
Design and Manufacturing
หมายถึงระบบผู้เชี่ยวชาญในการออกแบบอุปกรณ์หรือกระบวนการต่างๆ เช่นการออกแบบแนวคิดหลัก หรือโครงสร้างการจัดการโรงงานอุตสาหกรรม
Conclusion
ดังที่กล่าวมาแล้วว่าระบบผู้เชี่ยวชาญเป็นแขนงหนึ่งของปัญญาประดิษฐ์ ดังนั้นระบบผู้เชี่ยวชาญจึงอาศัยเทคนิคของปัญญาประดิษฐ์ในการแก้ปัญหา โดยที่ระบบผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่ที่อยู่ในตระกูลของ MYCIN จะมีลักษณะที่เป็นแบบถามตอบกับผู้ใช้(consultation paradigm) คือระบบจะเป็นผู้ตั้งคำสั่งและผู้ใช้จะต้องตอบคำถามนั้น ซึ่งคำตอบนี้จะถูกนำไปใช้ในการหาเหตุผลต่อไป
ในการหาเหตุผลของระบบผู้เชี่ยวชาญ จะต้องมีการกำหนดทิศทางในการค้นหาซึ่งมีทั้งแบบการหาเหตุผลแบบเดินหน้า ย้อนหลัง และผสมกัน
นอกจากนี้ระบบผู้เชี่ยวชาญสามารถอนุมานจากความไม่แน่นอนได้
การใช้ระบบผู้เชี่ยวชาญเลือกเส้นทางงาน : กรณีศึกษาอุตสาหกรรมผลิตแปรง
เสนอแนวทางในการเลือกเส้นทางงานด้วยระบบผู้เชี่ยวชาญ ให้กับเครื่องจักรที่มีโครงสร้างขนานของโรงงานผลิตแปรงในครัวเรือน ระบบผู้เชี่ยวชาญในงานวิจัยนี้ ประกอบด้วยโครงสร้างของฐานความรู้ ซึ่งความรู้ได้มาจากทฤษฎีและประสบการณ์ของผู้เชี่ยวชาญ 3 โรงงาน โดยสามารถสรุปแนวทางในการเลือกเส้นทางงานได้ 4 กฎเกณฑ์คือ จำนวนงานในแถวคอยน้อยสุด ภาระงานในแถวคอยน้อยสุด เวลาการผลิตน้อยสุด และการกระจายงานเข้าเครื่องจักรในปริมาณเท่าๆ กัน จากนั้นจัดความรู้ให้เป็นโครงสร้างอยู่ในรูปของกฎเกณฑ์และเฟรม แนวทางพิจารณาปัญหาของระบบใช้หลักการแบ่งปัญหาใหญ่ที่ซับซ้อน ให้เป็นปัญหาย่อยที่แก้ไขได้ง่าย และใช้การค้นหาคำตอบแบบกลไกการวินิจฉัยไปข้างหน้า ระบบผู้เชี่ยวชาญที่ใช้ในงานวิจัยคือ Level5 object ผลลัพธ์ของโปรแกรมจะแสดงเส้นทางงานที่จะผลิต ปริมาณที่ต้องผลิตในเครื่องจักรนั้นๆ วันกำหนดส่งงาน และเวลาแล้วเสร็จของแต่ละงาน ในการตรวจสอบความถูกต้องของโปรแกรม สามารถตรวจสอบโดยการนำไปใช้งานจริง เปรียบเทียบการคำนวณด้วยมือกับระบบผู้เชี่ยวชาญที่สร้างขึ้น กับลูกค้าจำนวน 280 ราย การประเมินผลทำได้โดยนำระบบผู้เชี่ยวชาญไปปฏิบัติจริง ในอุตสาหกรรมผลิตแปรง ซึ่งผลการเปรียบเทียบระหว่างวิธีเดิมที่พนักงานฝ่ายวางแผนการผลิตของโรงงานปฏิบัติอยู่ในปัจจุบัน กับระบบผู้เชี่ยวชาญเลือกเส้นทางงานพบว่า ระบบผู้เชี่ยวชาญให้ผลการจัดเส้นทางงานดีกว่าวิธีเดิม ในด้านค่าเฉลี่ยของเวลางานที่แล้วเสร็จไม่ตรงตามกำหนด ค่าของเวลาส่งงานไม่ทันกำหนดเฉลี่ย และเวลางานอยู่ในระบบเฉลี่ย รวมทั้งลดเวลาในการจัดเส้นทางงาน
ระบบผู้เชี่ยวชาญการปฐมพยาบาล
งานวิจัยนี้ว่าด้วยการนำเทคนิคทางระบบผู้เชี่ยวชาญมาประยุกต์ใช้ทางด้านการปฐมพยาบาล
โครงระบบผู้เชี่ยวชาญที่ใช้ในการพัฒนาระบบ ที่มีชื่อว่า LEVEL5 ฐานความรู้ได้มาจากการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญและการศึกษารวบรวมความรู้จากหนังสือและตำราการปฐมพยาบาล ฐานความรู้มีการแทนค่าความรู้แบบกฎ (IF ...THEN RULES) การอนุมานของระบบใช้แบบไปข้างหน้า (Forward Chaining ) และแบบย้อนกลับ (Backward Chaining
ประโยชน์ที่จะได้รับ
ผลการทดสอบได้แสดงถึงความเหมาะสมในการนำระบบที่พัฒนาขึ้นนี้มาใช้ประโยชน์ในด้านการเรียนการสอนวิชาการปฐมพยาบาลหรือค้นคว้าหาข้อมูลแทนการใช้หนังสือ ระบบที่พัฒนาขึ้นได้แสดงให้เห็นถึงประสิทธิภาพในการนำกลไกการอนุมานแบบไปข้างหน้าและแบบย้อนกลับมาใช้ร่วมกัน
การนำระบบผู้เชี่ยวชาญไปใช้งาน (Putting expert systems to work)
1. ด้านการผลิต (Production)
2. การตรวจสอบ (Inspection)
3. การประกอบชิ้นส่วน (Assembly)
4. ด้านบริการ (Field service)
5. ด้านการซ่อมแซมโทรศัพท์ (Telephone repair)
6. การตรวจสอบบัญชี (Auditing)
7. การคิดภาษี (Tax accounting)
8. การวางแผนด้านการเงิน (Financial planning)
9. ด้านการลงทุน (Investments)
10. ด้านบุคคล (Personnel)
11. ด้านการตลาด และการขาย (Marketing and sales)
12. การอนุมัติสินเชื่อ (Credit authorization)
13. หน่วยงานด้านบริการของรัฐ (Human services agency)
14. การทำนายทางการแพทย์ (Medical prognosis) ระบบผู้เชี่ยวชาญ เป็นระบบที่ใช้คอมพิวเตอร์วินิจฉัยโรค ระบบ ที่มีชื่อเสียงเมื่อสิบปีเศษมานี้ คือ ระบบ Mycin ของมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด และเริ่มมีผู้นำมาประยุกต์ใช้ในด้านอื่นๆ มากขึ้น เลยไป ถึงโรคพืชและสัตว์ หลักการที่ใช้คือ เก็บข้อมูลต่างๆ ไว้ให้ละเอียด แล้วใช้หลักปัญญาประดิษฐ์หรือ Artificial Intelligence-AI มาช่วยวิเคราะห์เป็นแนวคิดในการทำให้คอมพิวเตอร์ทำงาน และคิดได้เหมือนคน ระบบนี้น่าจะช่วยอนามัยตำบล ในการวินิจฉัย โรคยากๆ ได้ ให้คนที่มีความรู้ปานกลางพอสมควร สามารถที่จะวินิจฉัยโรคได้ เป็นอีกหนทางหนึ่งที่เพิ่มจาก tele-medicine ที่ผู้เชี่ยวชาญตัวจริงต้องมาให้คำปรึกษาแนะนำ
